لزوم شفافسازی برنامههای دولت برای زنان
در شرایطی امروز روز زن و مادر را گرامی میداریم که باید دید که دولت جدید چه راهبردی برای زنان و توانمندسازی آنها دارد. برنامه اقدام و عمل روشن میکند که چه موضوعاتی را در زمان اجرای برنامه از نقطه موجود تا زمان مشخص از چه راهی به چه نقطهای خواهند رساند. ندادن یا نداشتن برنامه به معنای اجرای طرحها پراکنده، بر اساس سلیقه، بدون تعیین اولویتها و در بازه زمانی نامعلوم خواهد بود، با فرض اینکه کاری انجام شود. آرمانها و ایدهآلها در اسناد بالادستی به هدف تبدیل میشوند، قانون راه را برای دستیابی به اهداف روشنتر میکند و برنامه اولویتها را نشان میدهد. برنامه اقدام و عمل اولویتهای زمان و شرایط مورد نظر را برای اجرا تعیین میکند. سوال این است که برنامه اقدام و عمل دولت سیزدهم در امور زنان و خانواده چیست؟ این سوال از دولتهای قبل هم پرسیده شد و بیپاسخ ماند. عدم ارائه برنامه همه دولتهای قبل گواه بیبرنامگی آنها شد؛ و یا شاید برنامههایی بوده است ولی از این رو که در راستای اسناد بالادستی نظام نبود پنهان بوده است. تهیه برنامه و نظارت و پیگیری جهت اجرای ماموریت معاونت زنان و خانواده ریاست جمهور است. ماموریت هر دستگاه همان کاری است که اختصاص به همان دستگاه دارد و هیچ نهاد و دستگاه دیگری نمیتواند آن را انجام دهد. به این معنی که اگر معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری از تهیه و دادن برنامه غافل شود نهاد دیگری این مهم را انجام نخواهد داد. در حوزه زنان و خانواده ماموریت کلیه وزارتخانهها، دستگاهها و سازمانهای تابعه و نهادها و مراکز آموزشی و پژوهشی بر اساس ماموریت همان نهاد و دستگاه تعیین میشود. بر این اساس ماموریت معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری تهیه برنامه و پیگیری و نظارت بر اجرای آن توسط سایر نهادها و دستگاههاست. به همین دلیل است که بر جایگاه ستادی معاونت تمرکز میشود و بر ورود این نهاد به صف نقد وارد است. از وقتی زیرمجموعه نهاد ریاست جمهوری چنین واحدی شکل گرفته است، یعنی در این سه دهه این واحد ماموریت خود را انجام نداده. ۱- برنامه برای اجرای دستگاهها ارائه نداده است. ۲- در حد و سطح ملی نظارت و پی گیری اجرای برنامه توسط نهادها و دستگاههای اجرا نداشته است. ۳- معاونت خود به حوزه اجرا ورود کرده. به این معنی که به عوض حفظ جایگاه ستادی برنامه ریزی و نظارت وارد کار اجرا و صف شده. ۴- به دلیل ورود به حوزه اجر از انجام وظیفه و ماموریت خود که تهیه و نظارت و پی گیری اجرا توسط دستگاهها است باز مانده است. این چرخه معیوب و بسته که خود عامل اصلی برزمین ماندن مشکلات در این حوزه و تکثیر آسیبها هستند سه دهه است که در معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری انجام میشود. معاونت امور زنان به قدری در ارائه برنامه ضعیف و ناتوان بوده که حتی قانون را نادیده گرفته و اجرا نکرده است. دولت دوازدهم بر اساس قانون برنامه ششم موظف بود برنامه جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار را تهیه کند، ولی انجام نداد. ورود به اجرا به عوض ارائه برنامه همواره توسط معاونت امور زنان انجام گرفته. به عنوان مثال در همین دولت و هم اکنون اگر قرار است که معاونت توسعه روستایی وام ازدواج به زوجهای دهه ۶۰ مزدوج امسال را بدهند چرا پر و تکمیل کردن فرمهای تقاضای وام در پرتال معاونت انجام میگیرد؟ آیا این غیر از ورود به حوزه اجراست؟ معاونت امور زنان نمیتواند و نباید نیرو و امکانات خود را به حوزه اجرا وارد کند. همین طور است بقیه آنچه معاونت مطرح کرد است از دادن تبلت به دانش آموزان تا حمایت از کارآفرینان تا ساختن مدرسه نیمه ساخته که اصلاً موضوعی امور زنانی نیست، و همه آنچه در خبرها آمده است. وقتی معاونت وارد اجرا میشود دقیقاً به این معنی است که از انجام وظیفه خودش که تهیه برنامه و پیگیریهای لازم جهت اجرا است باز میماند. معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری یک نهاد در حوزه زنان در عرض سایر نهادها نیست که آنها طرحهایی را اجریی کنند و معاونت هم اجرا کند. معاونت ماموریتش فرای و ورای سایر نهادهاست مانند ماموریت ریاست جمهوری، به همین دلیل است که زیرمجموعه نهاد ریاست جمهوری است. وظیفه معاونت امور زنان ریاست جمهوری سیاستگذاری برای اجرا، تهیه و ارائه و پیگیری و نظارت بر اجرای برنامه اقدام و عمل، تهیه لوایح و پیگیری آنها جهت اصلاح قوانین و رفع خلأهای قانونی است. جهت انجام این ماموریت هم تعامل سازنده با سایر قوا، بهره برداری سازمان یافته از پژوهشها و پژوهشگران و نخبگان، هماهنگ کردن نیروهای مدنی و رسانهای، و بهره برداری از کلیه امکانات موجود جهت پیشبرد اهداف و در صورت لزوم خلق امکانات لازم است. برنامه که باشد از کار و پیشرفت آن توسط دستگاه مربوطه گزارش داده میشود نه از انجام کار توسط معاونت. برنامه که باشد دیدار و نشست و ملاقات در گزارش کار نمیآیند که نشست و ملاقات و دیدار ابزار کار هستند نه کار. برنامه که باشد اولویتها تعیین شدهاند و طرحها بر اساس اولویتها تهیه و پی گیری میشوند. برنامه و پیگیری که باشد گزارشها از انجام وظایف دستگاهها و نهادها عرضه میشود نه خود معاونت.
