خودروسازی از تحریمها عبور خواهد کرد
آرمانملی- محمد سیاح: تحریمها بزرگترین مانع رشد اقتصادی ایران در سالهای گذشته بودهاند؛ البته نباید از تحریمهای داخلی که بعضا بزرگتر از تحریمهای آمریکا بودند هم غافل شد که با جنبه منفعتطلبی اجازه ندادند تا در سایه تحریم که به قول برخی از مسئولان یک فرصت بزرگ برای کاهش وابستگی ایران به واردات و اتکا به توان داخلی بود؛ صنایع داخلی رشد کند. بههرحال با روی کارآمدن دولت جدید آمریکا از همان ابتدا نگاههای خوشبینانهای به برقراری مجدد برجام و کاهش یا رفع تحریمها وجود داشت و این انتظار میرفت که در ماههای بعدی مذاکراتی بین ایران و آمریکا شکل بگیرد. هرچند که این اتفاق نیفتاد، اما ابراز تمایل آمریکا برای برخورد مسالمتآمیز با ایران و برگشت به برجام باعث شد تا سیگنالهای مثبتی به اقتصاد ایران مخابره شود. یکی از صنایع بزرگ ایران صنعت خودروسازی است که مدعی است از محل تحریمها متحمل آسیبهای زیادی شده است! هرچند که بسیاری از کارشناسان اقتصادی و فعال بازار خودور معتقدند این صنعت سالها پیش از تحریم هم برنامهای برای توسعه نداشته و صرفا با زندهنگهداشتن خطهای تولید سعی در استفاد از رانتهای دولتی داشته و دارد.
بههرحــال صنعــت خودروسازی کشور یکی از بزرگترین صنایعی است که بخش زیادی از آن وابسته به واردات است! وارداتی که قرار بود هر سال کمتر شود تا وابستگی موجود کاهش یابد با این حال این وابستگی امروز بیشتر از شعارها و برنامههای چشماندازی است که برای این صنعت ترسیم شده بود. اما پس از گذشت مدتها از تحریم این صنعت خبرهای نسبتا خوبی از کاهش یا رفع تحریمها علیه این صنعت به گوش میرسد. درحالیکه ایران و آمریکا هنوز نتیجه مذاکرات وین و برنامه خود برای بازگشت به توافق هستهای و برجام را رسما اعلام نکردهاند، رسانههای خارجی از احتمال لغو برخی تحریمها از جمله تحریم صنعت خودرو خبر دادهاند. بهتازگی روزنامه «والاستریت ژورنال» به نقل از یک مقام ارشد اروپایی خبر داده است آمریکا تمایل دارد تحریمهای مربوط به صنایع مختلف از جمله خودروسازی ایران را کاهش دهد. طبق گزارش این روزنامه، لغو تحریم علیه بانک مرکزی و نفت ایران نیز جزو برنامههای آمریکا در صورت بازگشت به برجام است. با فرض صحت این ادعا، صنعت خودروی ایران میتواند پس از حدود سه سال دستوپنجه نرم کردن با تحریمها و محدودیت بینالمللی، از انزوا خارج و ضمن پیوستن به
جهان خودروسازی، مشارکتهای خارجی را از سر بگیرد.
در صف اول تحریم و لغو تحریم!
در سال ۲۰۱۸ که آمریکا از توافق هستهای و برجام خارج شد، خودروسازی جزو اولین بخشهای تحریمی بود و گویا حالا نیز در لیست اولین حوزههایی است که بناست تحریمهایش لغو شود. حدودا سه سال پیش بود که دونالد ترامپ رئیسجمهوری پیشین آمریکا اعلام کرد کشورش از توافق هستهای و برجام خارج و سختترین تحریمها را علیه ایران اعمال میکند. سه ماه بعد، خودروسازی ایران رسما تحریم شد تا باردیگر ارتباط خودروسازان و قطعهسازان کشور با خارجیها قطع شود. همچنین شرکای خارجی نیز از بیم تنبیهات آمریکا تصمیم به ترک ایران گرفتند، نه فقط اروپاییها، بلکه حتی برخی شرکتهای چینی نیز به موج تحریم پیوستند. در آن مقطع مقامات صنعتی کشور اعلام کردند زیرساختهای لازم برای مقابله با تحریم خودروسازی وجود دارد؛ اما گذشت زمان ثابت کرد وابستگی صنعت خودرو به خارجیها بیش از آن است که در کوتاهمدت قابلجبران باشد. از طرفی، دورماندن از مشارکتها و ارتباطات خارجی ضربه سنگینی به حوزه تولید چه در بخش کمی و چه کیفی وارد کرد. چندی پس از تحریم، روند نزولی تولید آغاز و کوهی از تعهدات معوق روی دست خودروسازان کشور باقی ماند. خودروسازان و قطعهسازان با چالش
تامین مواد اولیه و قطعات از خارج مواجه شدند؛ ضمن آنکه در داخل نیز مشکلات مالی و رشد شدید هزینههای تولید، گریبان آنها را گرفت. در نتیجه، تولید خودرو در سال ۹۷ و نسبت به ۹۶، تا ۴۰درصد افت کرد؛ ضمن آنکه در ۹۸ و ۹۹، برخی خودروهای مونتاژی نیز از خطوط تولید حذف شدند.
وابستگی سیریناپذیر
هرچند در این دوران برخی از قطعات مورد نیاز داخلیسازی شد؛ اما این موضوع وابستگی به قطعات خارجی را قطع نکرد. حالا با توجه به سیگنالهای مثبتی که درباره احیای برجام و لغو تحریمها ارسال میشود، خودروسازان و قطعهسازان ایرانی به ازسرگیری ارتباطات خارجی و کاهش محدودیتهای مربوط به تامین مواد اولیه و قطعات امیدوار شدهاند. با لغو تحریمها، خودروسازان خارجی نیز میتوانند به ایران برگردند و مشارکتی جدید را با شرکتهای داخلی آغاز کنند. هرچند از همین حالا مخالفتهایی با بازگشت برخی خودروسازان شکل گرفته، اما بهنظر میرسد اراده جمعی و تصمیم مسئولان صنعتی کشور، ازسرگیری ارتباطات خارجی در صنعت خودرو است. با این حال نکات مبهم زیادی درباره نوع همکاریها با شرکای خارجی وجود دارد، مثل اینکه نوع قرارداد با این شرکتها به چه گونهای خواهد بود که آنها در فشارهای احتمالی در آینده آمریکا، ایران را ترک نکنند و قراردادها به نقطه آغازین خود برنگردد؟ مادامی که صنعت خودروسازی ایران وابستگی سیریناپذیری به صنایع خارجی دارد نمیتواند به تنهایی روی پای خودش بایستد و همین موضوع باعث آسیبپذیری آن میشود و به شرکای تجاری خارجی این
اجازه را میدهد تا دست خودروسازی را در پوست گردو بگذارند!
استقبال از آینده
هر چند که تردیدهایی از برداشتهشدن یا نشدن تحریمها از روی صنعت خودروسازی همچنان وجود دارد با این حال باید برای پیوستن به یک صنعت جهانی آماده شد. صنعت خودروسازی ایران درگیر مشکلات درونی زیادی است که باعث شده این صنعت صرفا به یک حیاط خلوت برای سیاسیون بهویژه در دوران انتخابات بدل شود که همین موضوع خودروسازی ایران را که مشتمل بر دو خودروسازی ایرانخودرو و سایپا است را انحصاری کرده و اجازه توسعه و تولید محصولات بهروز و باکیفیت و استاندارد روز جهانی را به آن نمیدهد. حتی در این بازار انحصاری جایی برای رقبای خارجی هم تعریف نشده تا اگر زمانی درهای سرمایهگذاری شرکتهای خارجی به ایران باز شد بتوانند با اطمینان در کشور سرمایهگذاری کنند. عقبماندگی صنعت خودروی کشور میتواند در تعامل سازنده با شرکتهای بزرگ خودروسازی جهان جبران شود ولی این اتفاق نیازمند توسعه زیرساختها و اصلاح شبکه صنعت خودروسازی است که سالها در یک خط ثابت حرکت کرده و فرسوده شده است.
انتشار :
پسندها:
0
هشتگهای داغ
آخرین اخبار
پربازدیدترین اخبار