تركيه حساسيت ايران را درك كند
آرمــان مــــلـي - عليرضا پورحسين: رئيسجــمــهـور ايــران در گــفــتوگويي تـلفني با رئيسجمهوري روسيه درباره ميانجيگري ميان جمهوري آذربايجان و ارمنستان بر سر مساله قرهباغ، توافق هستهاي ايران و چشمانداز تعامل درباره واکسن کروناي اسپوتنيک وي روسيه صحبت کرد. دو طرف درباره وضعيت اجراي برجام و اهميت حفظ کارايي اين توافق در زمينه امنيت بينالمللي گفتوگو کردند. دو طرف مبارزه با شيوع ويروس کرونا بهويژه چشمانداز تعامل بر سر واکسن اسپوتنيک وي روسيه را مورد توجه قرار دادند. روساي جمهور ايران و روسيه به تفصيل درباره وضعيت درگيري در منطقه قرهباغ تبادلنظر کردند. پوتين گزارشي به همتاي ايرانياش درباره تلاشهاي روسيه براي ميانجيگري در راستاي کاهش تنش در اين منطقه ارائه کرد. اين تعاملات سياسي بسيار خوب آن مقولهاي است که در اين ميان بهشدت نمايان است. تعاملي که در سوريه، برجام و شوراي امنيت نيز بهخوبي مشاهده شده است و اين همکاري چشمگير پس از دورهاي که روابط ايران و روسيه بهخوبي اين روزها نبود، خود نيز در وراي اين گفتوگو ميتواند مهم باشد. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با علياکبر فرازي، سفير پيشين ايران در روماني داشته است که در ادامه ميخوانيد.
روسيه در کجاي بحران قرهباغ قرار دارد و سياستش در خصوص بحران قرهباغ چيست؟
بحران قرهباغ، بحراني چندوجهي است و بنابراين حل آن نيز بايد با حضور کشورهايي که بهصورت مستقيم يا غيرمستقيم در آن دخيل هستند صورت گيرد. طبيعتا روسيه بهعنوان کشوري که در منطقه بسيار ميتواند تاثيرگذار باشد و در تمامي فراز و نشيبهاي منطقه نقشآفريني ميکند و بهخصوص با وجود اينکه در ارمنستان روابط سياسي خوبي دارد و در آن پايگاههاي نظامي نيز دارد ميتواند بسيار موثرتر به نقشآفريني در اين بحران بپردازد. امنيت ارمنستان و مناطق اطراف آن به همين علت براي روسيه بسيار اهميت دارد. ارمنستان را بهعنوان يک منطقه استراتژيک براي خود نگاه ميکند که بحران در آن محل ميتواند بر امنيت داخلي روسيه تبعات زيادي بگذارد. طبيعي است که آنها در مورد تحولات آن منطقه حساس شوند و در راستاي حفظ امنيت آن گامهايي بردارند.
ايران در بحران قرهباغ بايد چه مسيري را طي کند و مراقب چه خطراتي باشد؟
ايران بهصورت طبيعي بهعنوان همسايه هر دو کشور نسبتبه مسائل و تحولات آن منطقه حساس است. اين حساسيت از آن جهت است که عملا تحولات آن منطقه بر داخل ايران تاثير مستقيم ميگذارد. مقولهاي که در اين ميان بحران قرهباغ را پيچيدهتر ميکند و سبب ميشود همکاري ايران و روسيه نتواند بحران قرهباغ را بهراحتي حل کند، نقش ترکيه در اين جنگ است. ترکيه در اين منطقه بهدنبال منافعي براي خود است. سياستهاي خاص ترکيه ممکن است سبب شود تا گرههاي جديدي بر گرهها و بحرانهاي منطقه بيفزايد و بايد در راستاي مقابله با اين سياستها که ريشه نئو عثمانيگرايي دارد از همين امروز با گفتوگو به نتايج مطلوبي رسيد. در اين ميان شنيده ميشود برخي گروههاي تروريستي با همکاري ترکيه به اين منطقه منتقل شدهاند که اگر صحت داشته باشد بايد ايران نسبت به آن حساسيت جدي نشان دهد. ايران همواره سياست حسن همجواري را در دستورکار خود قرار داده اما بايد مراقب بود تا تبعات اين بحران به داخل مرزهاي کشورمان سرايت نکند. ايران اجازه نخواهد تا منافع و امنيت ملياش توسط کشورهاي ديگر خدشهدار شود و در اين راستا با جديت خواهد ايستاد. در همين راستا ترکيه بايد اين حساسيت ايران را درک کند. امروزه نياز است تا ايران بهصورت جدي وارد حل اين بحران شود تا ساير کشورها در پشت پرده با داد و ستد سياسي اقدام به بازي کردن با منافع و امنيت ايران نکنند. بنابراين ايران از هرگونه مذاکره و صحبتي که منجر به صلح شود، حمايت ميکند. ترکيه بايد بداند که با نيروهاي اجارهاي نميتواند در منطقه اثرگذاري طولانيمدت داشته باشد و بايد بداند که اشتراکات فراوان ميان ايران و آن سوي رودخانه ارس سابقهدار و محکم است و ايران بايد مراقب باشد تا اين بحران به داخل مرزهاي کشور نفوذ نکند. در 20 سال قبل اين ايران بوده است که با نقشآفريني مثبت توانسته همواره آتش جنگ در قرهباغ را خاموش کند و صلح را در اين منطقه حکمفرما کند.
هـمــکاري ايـران و روسيه در منطقه دستخوش چه تحولاتي شده است که در اين برهه زماني تا اين حد نزديک و موفق شده است؟
کشوري مثل روسيه بر اساس احساس عمل نميکند و راهبرد و سياست اين کشور همواره به گونهاي بوده که منافع ملي خود را در اولويت قرار داده است. اين مقولهاي است که ايران نيز بايد به آن توجه کند و منافع ملي خود را در صدر اولويتها قرار دهد. در اين اولويت ميتوان گفتوگو و همکاري با روسيه در منطقه و در عرصه بينالمللي را تعريف کرد، همانطور که در گذشته نيز اين امر وجود داشته است اما در سالهاي اخير توانسته است پررنگتر و موفقتر باشد. با توجه به تحولات اخير در جهان اين همکاري موفقتر بوده است. از سوي ديگر بايد توجه داشت که تحولات آسياي مرکزي و قفقاز نقش بسيار زيادي بر امنيت داخلي ايران و روسيه دارد و همين اشتراک است که سبب شده تا امروز همکاري خوبي با يکديگر داشته باشند. همين مشترکات است که ايران و روسيه را به يکديگر نزديک کرده است و ايران نيز بايد بر اين اشتراکات کار کند.
