اردوغان در قره‌باغ به دنبال قهرمان‌شدن است

آنچه بين ترک‌ها و ارامنه سال 1915 رخ داده، سبب شده ترکيه متهم به نسل‌کشي شود؛ موضوعي که سازمان ملل هم تاييد کرده و اختلافات ميان‌شان همچنان باقي مانده است. بعد از تجزيه اتحاديه جماهير شوروي، قره‌باغ به عنوان يک منطقه مستقل و خودمختار اعلام شده و روسيه درآنجا پايگاه نظامي دارد. اکثريت جمعيت قره‌باغ مسيحي هستند و 10 سال پيش هم برخورد خونيني بين آذربايجان و ارمنستان بر سر همين منطقه رخ داد و تعداد زيادي کشته شدند. اين منطقه از جهت آب و هوايي بسيار جذاب است و خط لوله نفت آذربايجان را به اروپا مي‌رساند. بنابراين با توجه به اينکه اکثريت جمعيت آن، ارمني و تعداد محدودي هم ترک آذربايجاني درآنجا زندگي مي‌کنند، ارمنستان آن منطقه را متعلق خود مي‌داند و مناطقي را هم قبلا به تصرف خويش درآورده و به دليل اينکه از حمايت‌هاي دنياي مسيحيت، يعني اتحاديه اروپا مخصوصا فرانسوي‌ها برخوردار است، ترکيه خيلي اصرار نداشت که در مساله قره‌باغ از آذربايجان حمايت کند. اما مهمتر از خود آذربايجان، اردوغان است که حمايت بدون قيد و شرط از آذربايجان مي‌کند. اردوغان در همه مناطقي که مدعي قدرت‌نمايي است ازجمله در ليبي، ادلب سوريه و احتمالا سواحل نفت‌خيز يونان با شکست مواجه شده است. بنابراين در آستانه انتخابات به دنبال قدرت‌نمايي در فضاي منطقه‌اي است که بتواند امتيازي به‌دست آورد. ترکيه خيلي بيش از حد ضرورت از آذربايجان حمايت مي‌کند ولي ضمنا مي‌داند روسيه به دليل اينکه در اين منطقه سوابق مستعمراتي داشته و اکنون هم در آنجا پايگاه دارد، بنابراين ناچار است يک مقدار با احتياط رفتار کند؛ همان‌کاري که در ادلب در برابر روس‌ها انجام داد. بنابراين با توجه به فشاري که از طرف آمريکا و اتحاديه اروپا بر ترکيه وارد شده، ترکيه ناچار است که از اين ماجرا تا حدودي عقب‌نشيني کند که شکست ديگري براي اردوغان خواهد بود. اما به نظر مي‌رسد با دخالت‌هايي که در منطقه شده و با حمايت‌هاي بين‌المللي که از ارمنستان به‌عمل آمده، مساله به زودي خاتمه پيدا خواهد کرد و مثل 10 سال گذشته به برخورد خونيني ختم نخواهد شد. موضوع با توجه به اينکه سازمان ملل هم از ارمنستان حمايت مي‌کند از اهميت منطقه‌اي و بين‌المللي بالايي برخوردار است. از طرفي به درخواست فرانسوي‌ها تشکيل جلسه شوراي امنيت شده که آمريکا و روسيه از آن حمايت مي‌کنند و به نظر مي‌رسد اين شورا دست به صدور قطعنامه‌اي بزند که مي‌تواند جلوي آذربايجان و مخصوصا ترکيه را بگيرد و با توجه به اختلافات بين فرانسه و ترکيه برسر سواحل نفت‌خيز يونان، ترکيه ناچار است اين بارهم عقب‌نشيني کند. ما نيز به طور سنتي از ارمنستان حمايت مي‌کرديم و روابط نزديکي با اين کشور داشتيم. ايران در ارمنستان سرمايه‌گذاري‌هاي زيادي کرده و از طرفي روابط نزديکي هم با آذربايجان و ترکيه دارد و مايل نيست روابط نزديکش با ترکيه لطمه ببيند. به همين دليل هم وزير امور خارجه‌مان پيشنهاد ميانجيگري را مطرح کرده است. روسيه و ايران مي‌خواهند موضوع همين جا متوقف شود و به مشکلات ديگري ختم نشود که با توجه به طرح موضوع در شوراي امنيت به نظر مي‌رسد اين مساله به‌زودي خاتمه پيدا کند. درحقيقت هرگونه تهديد به زيان ما خواهد بود به خاطر اينکه آذربايجان با حمايت ترکيه مي‌تواند ضربات سختي به ارمنستان وارد کند. ارمنستاني که از حمايت دنياي مسيحيت مخصوصا اتحاديه اروپا به طور فزاينده‌اي برخوردار است.