علائم بيش‌فعالي کودکان

يک روانشناس به علائم بيش‌فعالي کودکان اشاره کرد و گفت: درمان بيش‌فعالي و عدم تمرکز به 2 صورت دارودرماني و روان‌درماني انجام مي‌شود. سارا سوري در گفت‌وگو با مهر در مورد بيش‌فعالي اظهارکرد: اغلب افراد وقتي در مهماني‌ها کودکي را مي‌بينند که پرتحرک است فوري برچسب بيش‌فعالي را به کودک مي‌زنند و در ديد آنها هر کودکي که شيطنت کند بيش‌فعال است و بالعکس ما در کلينيک‌ها شاهد اين هستيم که کودکاني با ظاهر بسيار آرام بيش‌فعال تشخيص داده مي‌شوند. وي در پاسخ به اين سوال که بيش‌فعال چيست و چه زماني بايد براي درمان اقدام کنيم، گفت: بيش‌فعالي يک اختلال در رشد کودکان است که با پرتحرکي و نقص در توجه خود را نشان مي‌دهد و کودکي ممکن است فقط کمبود توجه داشته باشد و آيتم پرتحرکي را نداشته باشد يا برعکس يا اينکه هر دو را همزمان با هم داشته باشد. در ادامه ما درباره بيش‌فعالي از نوع پر تحرکي مي‌خواهيم صحبت کنيم و دلايل بروز و روش‌هاي درمان را بررسي کنيم. وي افزود: بيش‌فعالي از نوع پرتحرکي معمولا از همان سال‌هاي اوليه رشد کودک نمايان مي‌شود به‌طوري‌که کودک آرام‌وقرار ندارد و حرکات اضافي مانند پيچ و تاب‌خوردن، ول‌خوردن، يا دويدن و پريدن در اين کوکان خيلي بيشتر از کودکان عادي است، البته بايد توجه داشت که در سنين 1 تا 3 سالگي کودکان به‌طورطبيعي از سطح فعاليت بالاتري نسبت به سنين ديگر قرار دارند. رفتارهاي تکانشي که هيچ برنامه و هدفي پشت آن نيست نيز در اين کودکان زياد است. مثلا هنگام نشستن بر سر ميز غذا به يکباره کودک چيزي را پرتاب مي‌کند يا از روي يک صندلي يا ميز بلند خود را پرتاب مي‌کند. والدين مي‌گويند انگار يک موتور به اين کودک بسته شده که هيچ‌وقت خسته نمي‌شود.

آستانه تمرکز کودکان بيش‌فعال کم است

اين روانشناس ادامه داد: اين کودکان توانايي نشستن و انجام دادن يک کار و فعاليت آرام مثل نقاشي کردن و يا ساخت لگو را ندارند زيرا سريع حوصله‌شان سر مي‌رود. اغلب روي صندلي در حال بازي کردن يا تکان دادن دست و پاي خود هستند يا حتي وقتي در حال تماشاي تلويزيون هستند پشتک مي‌زنند، تکان مي‌خورند. اين بچه‌ها اصلا تحمل ماندن در يک صف‌ونوبت را ندارند چرا که زمان براي آنها بسيار سخت و طولاني مي‌گذرد و بنابراين منتظرماندن در مطب دکتر يا در صف فروشگاه براي آنها بسيار طاقت‌فرساست و در چنين مواردي حتي ممکن است کودک دست به پرخاشگري بزند. از ديگر مولفه‌هاي حائز اهميت در اختلال بيش‌فعالي (پرتحرکي) اين است که کودکان اغلب کارهاي خطرناک و آسيب‌زا چه با خود و چه با ديگران و يا چه با اشيا، را دارند. وسايل خانه را خراب مي‌کنند و معمولا اسباب‌بازي سالمي‌ ندارند و همان روزهاي اول اسباب‌بازي را شکسته يا خراب مي‌کنند. در واقع مغز اين کودکان خطر را واقعي برآورد نمي‌کند. سوري افزود: کودکان بيش‌فعال وسط صحبت‌هاي ديگران مي‌پرند و نمي‌توانند تا آخر يک جمله منتظر باشند تا صبحت والد يا معلم تمام شود. اين کودکان کارهاي نيمه‌تمام زيادي را رها مي‌کنند و به اصطلاح از اين شاخه به آن شاخه زياد مي‌پرند. فراموش نکنيم که بيش‌فعالي يک طيف است که از بسيار شديد تا خفيف مي‌تواند در کودک وجود داشته باشد. اين کودکان اغلب حوصله‌ نشستن سرکلاس را ندارند و مزاحم همکلاسي‌ها و معلم خود مي‌شوند. همچنين فعاليت‌هاي فکري آنها را به‌شدت خسته مي‌کند بدون اجازه بارها از سرجاي خود بلند شده و وسط کلاس راه مي‌روند و وسايل ديگران را بر مي‌دارند. وي به اختلال کمبود توجه که زيرشاخه بيش‌فعالي محسوب مي‌شود اشاره کرد و گفت: ممکن است کودک خيلي آرام و ساکت به‌نظر برسد که در اين نوع بيش‌فعالي فقط تمرکز کودک بسيار پايين است اين کودکان وقتي با آنها صحبت مي‌شود، گويي اصلا گوش نمي‌دهند يا متوجه صحبت شما نمي‌شوند. مدام وسايل خود را در مدرسه گم مي‌کنند يا جايي مي‌گذارند و اغلب فراموش‌کار هستند. وقتي آنها را براي انجام کاري يا آوردن شي به اتاق مي‌فرستند بدون انجام دادن کار بر مي‌گردند. ديکته آنها پراز اشتباهات گوناگون و مختلف و غيرتکراري ست. معمولا کلمات را جا مي‌اندازند يا در عمليات رياضي با اينکه پاسخ درست را مي‌دانند اما جواب غلط مي‌نويسند. آستانه تمرکز اين کودکان خيلي کم مي‌باشد و نمي‌توانند به‌طور مستمر روي يک تکليف تمرکز کنند. اشتباهي که والدين در مورد اين کودکان مرتکب مي‌شوند اين است که مي‌گويند مدت طولاني تبلت بازي مي‌کند يا کارتون مي‌بيند که اين فعاليت چون مورد علاقه‌ کودک است مي‌تواند بر آن تمرکز کند. اين روانشناس در مورد علت بروز اختلال بيش‌فعالي تصريح کرد: عوامل زيادي در اختلال بيش‌فعالي موثر است که از جمله مهمترين آنها مي‌توان به ژنتيک اشاره کرد. علت ديگر ضربه به‌سر در دوران اوليه کودکي است و يا اينکه تب بالاي 40 درجه‌اي که 24 ساعت طول بکشد. از طرفي عفونت گوش مياني در دوران کودکي نيز مي‌تواند يکي از عوامل زمينه‌ساز اين اختلال باشد، آلاينده‌هاي زيست‌محيطي از جمله سم‌هاي کشاورزي آلودگي هوا و.... نيز در اين اختلال موثر است. استرس مادر در دوران بارداري و همچنين عدم هماهنگي پدرومادر در تربيت نيز در بروز بيش‌فعالي تاثير دارد.

دارو زيرنظر روانپزشک مصرف شود

وي افزود: در خانواده‌هاي سختگير يا خانواده‌هايي که قوانين بسيار سهل‌گيرانه دارند، بيش‌فعالي مي‌تواند محصولي از اين خانواده‌هاي آسيب‌زا باشد. از طرفي ديگر زندگي آپارتمان‌نشيني باعث فقر فضا و بازي براي کودکان است که اين در حالي است که هر کودک براي بازي به فضايي نزديک به 300 متر نياز دارد تا بتواند تخليه انرژي کند. سوري با اشاره به اينکه بحران امروزه کودکان ما فقر غذا نيست بلکه فقر فضا است اضافه کرد: به همين جهت ما مي‌بينيم که بيش‌فعالي در مناطق روستايي که کودکان آزادي عمل بيشتر و فضاي آزاد بيشتري براي فعاليت دارند، کمتر ديده مي‌شود. وي در پاسخ به اين سوال که چه زماني براي درمان مراجعه کنيم تاکيد کرد: درمان بيش‌فعالي و عدم تمرکز به دو صورت دارو درماني و روان درماني است. اگر شدت اختلال به حدي باشد که کودک کارهاي پرخطر بسياري انجام دهد و يا فعاليت‌هاي اجتماعي تحصيلي و ارتباطي کودک تحت‌الشعاع قرار گيرد از جمله عملکرد تحصيلي پايين باشد يا روابط با همسالان محدود شود، بايد براي درمان مراجعه کرد. دارو حتما بايد زيرنظر روانپزشک مصرف شود و روان درماني توسط روان شناس متخصص کودک انجام شود. در صورتيکه که اختلال متوسط تا ضعيف باشد تنها با آموزش خانواده و کودک مي‌توان اين اختلال را کنترل کرد.