پيشبيني زلزله قبل از رسيدن به تهران
پيشبيني زلزله هنوز غيرممکن است و همين موضوع نيز زلزله را به حادثهاي مخوف و مرموز بدل کرده است. در اين ميان چندسالي است که دانشمندان مختلف به دانش سامانه هشدار سريع زلزله دست يافته تا از طريق آن بتوانند با سرعتي بيشتر از حرکت لرزه در پوسته زمين، وقوع و شدت آن در کانون را به زيرساختهاي حياتي و دستگاههاي امدادي منتقل کرده و از وقوع خسارات بيشتر جلوگيري کنند. اين سامانه که در بسياري از کشورهاي زلزله خيز جهان نظير ژاپن و ... اجرا شده، در مناطقي از تهران نيز نصب شده است. رييس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران توضيحاتي را در اين خصوص ارائه کرده است.رضا کرمي محمدي با بيان اينکه با شدت يافتن روند گسترش شهري و تمرکز جمعيت، اهميت توجه به خطر زلزله احتمالي در شهر تهران افزايش يافته است، گفت: انسان قرنهاست در تلاش است با مقابله با پيامدهاي مرگبار و مخرب زمين لرزه تا حد زيادي از تلفات جاني و خسارات ناشي از آن کم کند، اما واقعيت اين است که با وجود تمام اقدامات انجام شده، همچنان اين رويداد جزو خطرناکترين حوادث طبيعي در جهان است.وي با بيان اينکه تاکنون پيش بيني وقوع زمين لرزه به عنوان يک راهکار از نظر علمي ممکن نيست، اظهار کرد: با اين وجود تلاش دانشمندان در اين خصوص همچنان ادامه دارد. بنابراين روش هاي علمي طي دو دهه اخير در کشورهاي لرزه خيز پيشرو در حوزه مديريت بحران در دستور کار قرار دارد موضوع هشدار سريع زلزله است که موضوعي جديد و درحال پيشرفت است.رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران ادامه داد: با توجه به پيشرفت روزافزون تکنولوژي و سيستم هاي ارتباطي، راه اندازي سامانه هاي هوشمند از جمله هشدار سريع زمين لرزه که قابليت اعلام زلزله در لحظاتي پيش از رسيدن امواج مخرب را دارد در دستور کار محققان و دستاندرکاران مديريت بحران کشورهاي لرزه خيز دنيا قرار گرفته است. ما نيز در تهران از چند سال قبل اين موضوع را موردتوجه قرار داديم.
ضرورت استفاده از سامانههاي هشدار سريع زلزله
کرميمحمدي درباره ضرورت استفاده از سامانههاي هشدار سريع زلزله گفت: ضرورت ايجاد اين سامانه ها با افزايش تلفات و خسارات حاصل از زمين لرزهها به عنوان يکي از مهمترين ابزار کاهش خطرپذيري مطرح شدهاند.وي ادامه داد: در سالهاي اخير با توجه به تمرکز جمعيت شهري و همچنين ساختارهاي اصلي سياسي، اجتماعي و اقتصادي در تهران که منطقهاي پرخطر و مستعد براي رخداد زلزلههاي بزرگ و ويرانگر است، ضرورت مطالعات و برنامهريزيهاي جديتر براي اقدامات پيشگيرانه اين چنيني را دوچندان کرده است.به گفته رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران معمولا هدف از ايجاد سامانه هاي هشدار سريع زمين لرزه ، رسيدن به هشدار و استفاده از ثانيهها به منظور کاهش خطرات و آسيبهاي حاصل از امواج مخرب زمين لرزه است که در صورت کافي بودن اين زمان، با ايجاد آمادگي عمومي مي توان زيرساختهاي حياتي و سامانه هاي حمل ونقل نظير مترو، راه آهن و ... و شريانهاي اصلي مانند گاز، برق، آب و... را در وضعيت ايمنتر قرار داده و ضمن جلوگيري از رخداد حوادث ثانويه، عمليات نجات را بهبود بخشيد.کرمي محمدي با بيان اينکه به علت اعلام هشدار خودکار به افراد و زيرساختهاي شهري اين سامانه ابزاري کارآمد براي کاهش آسيبپذيري در برابر زلزله و افزايش تابآوري جامعه در برابر اين پديده طبيعي خواهد بود، گفت: تاکنون در اکثر کشورهاي زلزلهخيز جهان نظير تايوان، ژاپن، ايتاليا، مکزيک و ترکيه از اين سامانه به منظور اعلام هشدار قبل از وقوع تخريب زمينلرزه گسترش يافته يا درحال گسترش است.
راهاندازي سامانهاي مشتمل بر چهار ايستگاه
وي در مورد استفاده از سامانه هشدار سريع زلزله در تهران نيز گفت: در کشور ما تنها در شهر تهران و با توجه به اينکه سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران در هنگام وقوع زلزلهها نقشي حياتي در تامين ايمني شهروندان خواهد داشت، اقدامات براي راهاندازي فاز آزمايشي سامانه هشدار سريع با مشارکت آژانس همکارهاي بينالمللي ژاپن(جايکا) آغاز شد و در همين راستا نيز اقدام به نصب و راهاندازي سامانهاي مشتمل بر چهار ايستگاه شتابنگاري مدرن روي بخشي از گسل مشا در شمال شرقي تهران در فاصله حدود 40 کيلومتري از مرز شرقي شهر شد.کرميمحمدي اضافه کرد: در حال حاضر نيز بر اساس يافته هاي مرکز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران و احراز اطمينان از مفيد بودن سامانه مذکور براي شهر تهران، طرح توسعه و ارتقاي اين سامانه در دستورکار قرار گرفته است که با توجه به ويژگيهاي زمين ساختي و لرزه خيزي شهر تهران که متفاوت از لرزهخيزي ديگر شهرهاي دنيا است، ضرورت مطالعه بومي سامانه هشدار سريع زلزله در آن بيشتر احساس ميشود.وي افزود: در اين راستا نيز سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران بر اساس اسناد بالادستي و وظايف محوله، اجراي پروژه، تکميل، راه اندازي و ارتقاي سامانه هشدار سريع زلزله شهر تهران را در دستور کار خود قرار داده است. در اين راستا برابر اقدامات بعمل آمده در سال گذشته و نيمه اول سال جاري عمليات احداث و تکميل زيرساختهاي عمراني و تاسيسات برقي در 22 ايستگاه شتابنگاري سامانه مذکور به اتمام رسيده و با توجه به خريد دستگاه هاي شتابنگاري در سال گذشته از سوي شهرداري تهران اين تجهيزات با همکاري مجري پروژه که دانشگاه فردوسي مشهد است، در دستور کار قرار داد. اين ايستگاهها در اطراف تهران و محدوده گسلهاي فعال، لرزهزاي و تهديدکننده شهر تهران احداث شدهاند.
نشان دادن شدت زلزله توسط شتابنگارها
رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران با بيان اينکه در صورت وقوع زلزله اين شتابنگارها شدت زلزله را در لحظه تخمين و اعلام ميکنند، گفت: مکانهايي با همکاري استانداري تهران، البرز و سمنان براي نصب شتاب نگار شناسايي و ساخته شدهاند که در مناطقي از گرمسار، ورامين، پيشوا، کرج و... قرار دارند.به گفته کرمي محمدي دستگاههاي شتابنگار به محض رسيدن موج زلزله هشدار خواهند داد که زلزله در کدام نقطه و با چه شدتي رخ داده و با استفاده از اين داده ها علاوه بر اينکه ميتوان تخمين شدت زلزله را براي شهر تهران براساس سامانه هشدار سريع زلزله مشخص کرد، ميتوان اقدامات پيشگيرانه نظير بازکردن در ايستگاه هاي آتش نشاني، توقف حرکت يا کاهش سرعت قطارهاي مترو و ... را در مجموعه شهرداري تهران نيز انجام داد.
