آرمان مــلي- عليرضا پورحسين: ســفر وزيــر امورخارجــه کــشــورمان بــه روسيه در اين برهه زماني شايد آغاز همان راهي باشد که ايران بايد در مقابل سياستهاي يکجانبه و خصمانه ترامپ اتخاذ کند. آغاز يک تحرک ديپلماتيک گسترده براي منزوي کردن هرچه بيشتر دولت ترامپ در اين برهه زماني و عدم بهانه دادن به اين کشور براي اعمال فشار بيشتر به ايران، که شايد مهمترين اقدامي باشد که بايد در اين برهه زماني در دستور کار قرار گيرد. مواردي که در گذشته نيز تا حدودي سرلوحه سياست خارجي کشورمان بوده است و نتيجه آن موضعگيري روز گذشته سياستمداران کشور روسيه بود؛ در جايي که معاون وزيرخارجه روسيه عنوان کرد که روسيه از تحريمهاي آمريکا به بهانه همکاري با ايران نميترسد. به آنها عادت داريم. اين کار هيچ تاثيري در سياست ما نخواهد داشت. همکاري ما با ايران چندجانبه خواهد بود و همکاري دفاعي نيز طبق نيازهاي دو کشور و تمايل دوجانبه پيش خواهد رفت و از سوي ديگر نماينده روسيه در سازمان ملل بيان کرد آمريکا به دليل خروج از توافق هستهاي از حق بهکارگيري مکانيسم بازگرداني تحريمها برخوردار نيست و تحريمهاي سازمان ملل عليه ايران همچنان لغو هستند. مواضعي که ميتواند با ديپلماسي هوشمندانه به صورت شفاف به ساير کشورها تسري يابد و همکاري ايران و روسيه را، با سفرهايي همچون آنچه بهزودي رقم ميخورد، گستردهتر کند. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با محمدجواد جمالينوبندگاني داشته است که در ادامه ميخوانيد.
چــه اتفاقي افتاد کــه روسيــهاي که زماني عــليه ايــران راي ميداد امروز در ميان تهديدهاي آمريکا ايران را به مانور نظامي دعوت ميکند؟
خويشتنداري ايران تا امروز سبب شده است اروپايي که تا امروز در قبال سياستهاي ايران با ايالات متحده هم نظر بوده در بسياري از موارد با اين کشور همراهي نکند و همين امر است که امروز شکست ايالات متحده را قطعي کرده است. در نتيجه اين خويشتنداري است که بسياري از کشورها به اين نظر رسيدهاند که ايران بايد از منافع برجام استفاده کند. همين امر است که امروز باعث شده است ترامپ به فکر يک توافق با ايران باشد. اين اتفاقات و درماندگي ايالات متحده به علت همين سياستهاي خوب ايران است و ايران بايد با تمهيداتي ويژه، اين سياست را ادامه دهد تا مانع از اقدامات شوم ايالات متحده عليه ايران در عرصههاي بينالمللي شود. آنچه امروز بسياري بر آن اذعان دارند اين است که آمريکاييها به هيچ يک از قوانين و مقررات بينالمللي پايبندي ندارند و اين قوانين را صرفا براي استفاده خود ميخواهند تا دستاويزي باشد براي فشار بر کشورهاي غيرهمسو. اين موضوع صرفا براي ايران هم نيست؛ بلکه بسياري از کشورها در سطح جهان مورد فشار و تحريم از سوي ايالات متحده قرار گرفتهاند. در همين مسير است که امروز روسيه از ايران دعوت ميکند تا در رزمايش نظامي قفقاز 2020 حضور به هم رساند و در ميان تمامي تهديدات آمريکا، ايران را در مانور بزرگ خود شريک ميکند. مانور مشترک نظامي قفقاز 2020 از روز گذشته و با حضور حدود 13 هزار نظامي، از جمله حدود 1000 نظامي از کشورهاي جمهوري اسلامي ايران، ارمنستان، چين، بلاروس، پاکستان و ميانمار در منطقه جنوبي روسيه و حاشيه درياي خزر و درياي سياه آغاز شده است و ايران نيز در آن حضور جدي دارد.
سفر وزير امورخارجه کشورمان به روسيه با چه اهدافي در دستور کار قرار گرفته است؟
روسيه با درک مناسبتري که از جمهوري اسلامي به عنوان يک قدرت منطقهاي داشته به سمت ايجاد رابطهاي راهبردي با ايران حرکت کرده است. در همين راستا براي اولين بار يک قطعنامه عليه ايران را وتو کرده است. در اين رابطه همکاري ايران و روسيه در سوريه بينظير بوده و توانستهاند سوريه را از گروههاي تروريستي خالي کرده و بر آنها فائق شوند. آنچه ايران و روسيه را به يکديگر نزديکتر کرده اين بوده است که روسيه به شدت مخالف يکجانبهگرايي آمريکا است و از تحريمهاي آمريکا همچون ايران متضرر شدهاند. اقدامات ايالات متحده سبب شده است ايران، روسيه، چين و ترکيه به يکديگر نزديکتر شوند. سفر وزير امورخارجه کشورمان نيز در راستاي توسعه همين همکاريها است که به روسيه سفر خواهد کرد. سفري براي آمايش زمينههاي همکاري و چينش راهبرد همکاريهاي دو کشور در آينده در راستاي تعامل و همکاري بيشتر که ميتواند مثمر ثمر باشد.
چه اتفاقي سبب شده اين همکاريها تا اين برهه زماني به تعويق بيفتد؟
بسياري در داخل ايران متصور بودند که روسيه، ايران را در شوراي امنيت تنها خواهد گذاشت. اما نهتنها روسيه ايران را تنها نگذاشت، بلکه از مفاهيمي استفاده کرد که باعث تحقير آمريکاييها شد و کمتر کشوري به اين شکل از ايران حمايت کرد. امروز شکست آمريکا در فعال کردن مکانيسم ماشه آنها را به سمت فعال کردن تحريمهاي ثانويه عليه کشورهايي کشانده است که ميخواهند با ايران همکاري کنند، اما روسيه به صراحت گفته است از اين تحريمها ترسي ندارد و بعيد به نظر ميرسد در عمل نيز بهواسطه اين تهديدها از همکاري با ايران خودداري و عقب نشيني کند. اين تهديدها و نبود عزم راسخ از درون سبب شده اين همکاريها تا اين برهه زماني به تعويق انداخته شود اما اقدامات ترامپ زمينهاي را ايجاد کرده است تا هر دو کشور بر پايه يک بستر حقوقي و اصولي بتوانند روابط خود را گسترش دهند. سفر وزير امورخارجه کشورمان نيز به نحوي سفري نمادين براي تشکر از روسها است که مواضع خوبي به نفع ايران اتخاذ کردهاند.