جهان مقابل آمریکا، همسو با ایران

آرمان ملي- حميد شجاعي: سرانجام يکشنبه معروف مصادف با 20 سپتامبر رسيد و همانطور که از قبل پيش‌بيني مي‌شد آمريکايي‌ها بيانيه‌اي صادر کرده و در آن از بازگشت تحريم‌هاي بين‌المللي ايران خبر دادند و در تهديدي آشکار اعلام کرده‌اند که اگر هر کشوري از اين تحريم‌ها تمکين نکند آمريکا با آن کشور مقابله خواهد کرد. اين در حالي است که به اذعان بسياري اين نوع گفتمان آمريکايي‌ها بيش از تاثير بين‌المللي به دنبال تاثير انتخاباتي است. چراکه آمريکا اساسا داخل برجام نيست که بخواهد از مفاد آن يا قطعنامه 2231 استفاده کند. با اين حال بيانيه آمريکايي‌ها با مخالفت قاطع جهاني نيز روبه‌رو شد. چنانکه دبيرکل سازمان ملل از عدم حمايت از اقدام آمريکا خبر داد و تروئيکاي اروپايي، جوزف بورل مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا و روس‌ها نيز در بيانيه‌هاي جداگانه‌اي مخالفت قاطع خود را ابراز داشتند. تخت‌روانچي نماينده ايران در سازمان ملل نيز در نامه‌اي به دبيرکل و رئيس شوراي امنيت اقدام آمريکا را غيرقانوني، بي‌اثر و باطل خواند. وزارت امور خارجه کشورمان نيز در بيانيه‌اي عواقب هر اقدامي عليه ايران از سوي آمريکا يا دست‌نشانده‌هاي آن را متوجه واشنگتن دانست.

شکستي ديگر

20 سپتامبر کليدواژه آمريکايي‌ها براي خريد زمان جهت اقناع کشورهاي هم‌پيمان و متحد خود بود تا با حمايت آنها بتواند با اجماعي نسبي تحريم‌هاي شوراي امنيت عليه ايران را بازگرداند. اما شايد 20 آگوست که درخواست خود را به شوراي امنيت مي‌داند فکر نمي‌کردند که اين چنين با واکنش‌ منفي تروئيکاي اروپايي که نزديک‌ترين کشورهاي به آمريکا بودند و همچنين مخالفت‌هاي صريح چين و روسيه مواجه شوند و آنها پيش از موعد مقرر شکستي ديگر را تجربه کنند. هر چند که برخي از تحليلگران معتقدند اين نوع رفتار ترامپ و اطرافيانش بيش از تاثير بين‌المللي مصرف داخلي داشته و کارکرد انتخاباتي براي او دارد تا حداقل با يک برگ برنده وارد انتخابات 3 نوامبر شود. بااين‌حال ناکامي‌هاي پي‌درپي وي باعث شده که رو به بي‌قانوني و استفاده از حربه هميشگي آمريکايي‌ها يعني استفاده از زور و ارعاب ساير کشورها بياورد. پيش از اين نيز واضح بود که در 20 سپتامبر اتفاق خاصي نخواهد افتاد و نهايت اقدام آمريکا صدور يک بيانيه خواهد بود اما مخالفت صريح و قاطع جهان با آمريکا نشان داد که آنها امروز در سخت شرايط بين‌المللي قرار دارند. چنانکه شايد کلمه انزواي بين‌المللي نتواند وضعيت آنها را تشريح کند. نمونه اين امر را مي‌توان در نامه تروئيکاي اروپايي به رئيس شوراي امنيت ديد که در آن آمده: «ابلاغيه‌اي که آمريکا ميان اعضاي شوراي امنيت توزيع کرده فاقد تاثيرات قانوني است و هرگونه تصميم و اقدام که براساس اين رويه يا پيامدهاي احتمالي آن اتخاذ شده باشند نيز فاقد تاثيرات قانوني خواهند بود.» آنچه مسلم است آمريکايي‌ها خود بهتر مي‌دانند که اقدامات و اظهاراتشان پيرامون بازگشت تحريم‌هاي ايران غيرقانوني و بهانه‌گيري واهي است. دست و پا زدن‌هايشان نيز بيش از اينکه آنها را به هدف برساند خوي قلدرمآبانه و غيرعقلاني آنها در مناسبات بين‌المللي را به نمايش مي‌گذارد.

ادعاي بازگشت تحريم‌ها

تنها چند ساعت مانده به آغاز روز بيستم سپتامبر وزارت امور خارجه آمريکا با انتشار بيانيه‌اي اعلام کرد که همانطور که در روز 20 اوت آمريکا رسما دبير شوراي امنيت را از تصميم خود براي فعال کردن مکانيسم ماشه برابر قطعنامه 2231 اين شورا مطلع کرده بود، اکنون اين مهلت 30 روزه به پايان رسيده و بنابراين «رسما تحريم‌هاي ايران» که به‌موجب اين قطعنامه تعليق شده بود دوباره فعال خواهند شد. مايک پمپئو همچنين به تهديد صريح همه اعضاي سازمان ملل درصورت عدم تمکين به اين اقدام يکجانبه و غيرقانوني پرداخته و گفته است: «ايالات‌متحده انتظار دارد که همه اعضاي سازمان ملل متحد به‌طور کامل به تعهدات خود براي اجراي اين تحريم‌ها پايبند بمانند. اگر هر کدام از کشورهاي عضو سازمان ملل متحد از الزام به اين موارد سرباز زند و تحريم‌ها را اعمال نکند، آمريکا آماده است که با استفاده از اختيارات و امکانات داخلي خود عليه اين کشورها اقدام کند و آنها را با پيامدهاي آن مواجه کند تا اطمينان يابيم ايران نتواند از مزايايي اقداماتي بهره جويد که سازمان ملل متحد منع‌ کرده است.» وي در بخشي از اين بيانيه آورده است: «در روزهاي آينده آمريکا دور جديدي از اقدامات تکميلي را اعلام خواهد کرد که متضمن کارآيي تحريم‌هاي سازمان ملل متحد شود و ناقضان آن را به پاسخگويي و قبول مسئوليت وادارد.»

واکنش ايران

نماينده دائم کشورمان در سازمان ملل با اشاره به ادعاي اخير آمريکا مبني بر بازگشت تحريم‌هاي گذشته شوراي امنيت عليه ايران از 30 شهريور، ضمن رد اين ادعا گفت: اين ادعا هيچ‌گونه مبناي حقوقي ندارد، باطل و بي‌اثر و کاملا غيرقابل قبول است. ايسنا نوشت، مجيد تخت‌روانچي در نامه‌اي به دبيرکل سازمان ملل و رئيس شوراي امنيت اين سازمان به نظرات مشابهي که توسط اکثريت قاطع اعضاي شوراي امنيت در نشست 4 شهريور آن ابراز شده، اشاره و اظهار کرد: «طي آن جلسه، رئيس شوراي امنيت نيز در پاسخ به سوالات اعضا در اين زمينه، اعلام کرد طبق مشورت‌هايي که با اعضاي شورا داشته و نامه‌هايي که از تعداد زيادي از آنها دريافت کرده‌ام، براي من کاملا روشن است که يک عضو موضع خاصي در اين زمينه دارد و بقيه اعضا مخالف آن هستند و بنابراين، از نظر من، هيچ اجماعي در شورا وجود ندارد و رئيس شورا نيز نمي‌تواند اقدام ديگري به عمل آورد. در پايان اين نامه که قرار است به‌عنوان سند شوراي امنيت منتشر شود، نماينده ايران تصريح کرد: جمهوري اسلامي ايران مطمئن است که اعضاي شوراي امنيت بار ديگر با تلاش آمريکا براي سوءاستفاده از شوراي امنيت و تضعيف اقتدار و اعتبار آن مخالفت خواهند کرد.

بيانيه وزارت امور خارجه

وزارت امور خارجه کشورمان در بيانيه‌اي تاکيد کرد: آمريکا امروز در حالي به دروغ مدعي بازگشت قطعنامه‌هاي تحريمي شوراي امنيت ملل متحد عليه جمهوري اسلامي ايران است که درخواست آمريکا به‌عنوان يک کشور غيرعضو در برجام براي آغاز روند احياي تحريم‌ها از اساس از سوي شوراي امنيت رد شده و اين روند هيچ‌گاه آغاز نشده است که امروز به سرانجام رسيده باشد. در اين بيانيه آمده است: وزير امور خارجه آمريکا خود نيز مي‌داند که ادعايش درمورد بازگشت تحريم‌هاي شوراي امنيت بي‌اساس، باطل و فاقد هرگونه اثرگذاري قانوني است و لذا به روش مالوف خود اقدام به تهديد و ارعاب کشورها به وضع تحريم‌هاي ملي فرامرزي عليه آنان کرده است که خود بهترين گواه اعتراف آمريکا به شکست در حرکتش در شوراي امنيت است. در بخشي از اين بيانيه آمده است: جمهوري اسلامي ايران بيانيه‌هاي خشم‌آلود وزير خارجه ايالات‌متحده را اقداماتي با مصرف سياسي داخلي و از سر ضعف و استيصال و حاصل نه شنيدن‌هاي مکرر از جامعه بين‌المللي در ماه‌هاي اخير و شکست‌هاي پي‌در‌پي در برابر ديپلماسي فعال جمهوري ايران مي‌داند و به رئيس‌جمهور آمريکا توصيه مي‌کند بيش از اين با پيروي از مشورت افراد جاهل و ناآشنا به شرايط جهاني، خود و کشورش را در سطح بين‌المللي منزوي نکند. جمهوري اسلامي ايران تاکيد مي‌کند که چنانچه آمريکا رأسا يا با همکاري معدود دست‌نشانده‌هاي خود اقدامي در راستاي اين تهديدات انجام دهد با واکنش جدي مواجه خواهد شد و مسئول تمامي عواقب خطرناک آن خواهد بود.

عدم حمايت دبيرکل سازمان ملل

دبيرکل سازمان ملل به شوراي امنيت اين سازمان گفت که نمي‌تواند اقدامي در زمينه اظهارات آمريکا مبني بر اينکه تمام تحريم‌هاي سازمان ملل عليه ايران بازگردانده شده‌اند انجام دهد، چراکه موجب ايجاد ابهام پيرامون اين مساله خواهد شد. آنتونيو گوترش در اين‌باره در نامه‌اي به شوراي امنيت، بيان کرد: اين امر موجب ايجاد ابهام خواهد شد که آيا روند اعمال تحريم‌ها آغاز شد است و آيا انقضاي تحريم‌ها هنوز به قوت خود باقي هستند يا نه. دبيرکل سازمان ملل بيان کرد: دبيرکل نبايد طوري پيش برود که انگار چنين ابهامي وجود ندارد.

مخالفت قاطع تروئيکاي اروپايي

تروئيکاي اروپا در پي ادعاي آمريکا مبني بر اقدام اين کشور براي آغاز روند بازگرداني تحريم‌هاي سازمان ملل عليه ايران، تاکيد کردند که اين اقدام آمريکا قانوني نيست.

ادامه صفحه 6