چگونه در پيشگيري از خودکشي ديگران موثر باشيد

رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران تشريح شد

چگونه در پيشگيري از خودکشي ديگران موثر باشيد

رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران با بيان اينکه بيشترين عوامل خطر (ريسک فاکتورهاي) مربوط به خودکشي شامل ژنتيک، اختلالات روانشناختي، سوء مصرف مواد و موقعيت‌ها و مشکلات خانوادگي، اقتصادي و اجتماعي است، گفت: ژنتيک در خطر خودکشي نقش بسزايي ايفا مي‌کند، به‌گونه‌اي که سابقه خانوادگي خودکشي، افزايش خطر تمايل به خودکشي در بين ساير اعضاي خانواده را به همراه دارد که تا 55 درصد از رفتارهاي خودکشي را شامل مي‌شود. فريبرز درتاج ضمن ارائه راهکارهايي براي پيشگيري از خودکشي به بهانه روز جهاني پيشگيري از خودکشي، بيان کرد: باتوجه به منابع پيشگيري از خودکشي بهترين راه براي پيشگيري از خودکشي بررسي و اطمينان از وجود عوامل خطرِ خودکشي است. بيشترين عوامل خطر (ريسک فاکتورهاي) مربوط به خودکشي شامل ژنتيک، اختلالات روانشناختي، سوء مصرف مواد و موقعيت‌ها و مشکلات خانوادگي، اقتصادي و اجتماعي است.وي با بيان اينکه ژنتيک در خطر خودکشي نقش بسزايي ايفا مي‌کند، به‌گونه‌اي که سابقه خانوادگي خودکشي افزايش خطر تمايل به خودکشي در بين ساير اعضاي خانواده را به همراه دارد که تا 55 درصد از رفتارهاي خودکشي را شامل مي‌شود، افزود: سابقه خانوادگي اختلالات رواني و سوء‌مصرف مواد نيز عامل خطر براي خودکشي است.

نقش اختلالات رواني و افسردگي

رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران همچنين با بيان اينکه اختلالات رواني تاثير زيادي در افزايش خطر خودکشي دارند، گفت: برآوردها حاکي از آن است که حداکثر 90 درصد افرادي که خودشان به زندگي خود پايان مي‌دهند، از نوعي اختلال رواني رنج مي‌برند. اختلالات رواني با بيشترين شيوع خطر خودکشي مرتبط با آنها شامل اختلال افسردگي اساسي، اختلال دوقطبي، اسکيزوفرني، اختلالات شخصيتي، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و اختلالات خوردن است. افرادي که از اختلال افسردگي عمده و اختلال دوقطبي رنج مي‌برند، با احتمال 20 برابر بيشتر از ساير اختلالات، بيشترين خطر خودکشي را دارند.درتاج ادامه داد: بر اساس اعلام وزارت بهداشت، درمان و خدمات انساني آمريکا، حداقل 90 درصد از کساني که در اثر خودکشي مي‌ميرند از يک يا چند اختلال رواني مانند اختلال دوقطبي، اسکيزوفرني يا الکليسم و به‌ويژه افسردگي رنج مي‌برند. همچنين براساس آمار بنياد پيشگيري از خودکشي آمريکا، افسردگي در نيمي از کل خودکشي‌ها وجود دارد.وي همچنين افزود: در يک نظرسنجي از نزديک به 6000 بزرگسال در 8 کشور جهان نيز، مشخص شد تقريباً 22 درصد افرادي که مورد تجاوز جنسي قرار گرفته‌اند و مبتلا به اختلال PTSD بودند، در يک مقطع اقدام به خودکشي کرده‌اند.

اعتياد و سوء مصرف مواد مخدر

اين روانشناس با اشاره به اينکه بعد از اختلالات روانشناختي، سوء مصرف مواد به عنوان دومين عامل خطرناک براي خودکشي محسوب مي‌شود، تصريح کرد: آمارها حاکي از آن است که الکليسم در زمان مرگ در 61 درصد موارد خودکشي تکميل شده وجود دارد. مصرف هروئين و کوکائين نيز عامل خطرناک براي خودکشي است، به طوري که مصرف‌کنندگان هروئين 14 برابر بيشتر از مصرف‌کنندگان ساير مواد، در معرض خودکشي قرار دارند و مصرف‌کنندگان کوکائين در هنگام ترک، خطر خودکشي بيشتري دارند. در مجموع اختلالات سلامت روان (به ويژه افسردگي و سوء مصرف مواد) بيش از 90 درصد کل موارد خودکشي را به دنبال دارند.وي ادامه داد: اغلب اوقات، عوامل روانپزشکي و سوء‌مصرف مواد وجود دارند و دسترسي آسان به سلاح و ساير روش‌هاي خودکشي نيز اين خطر را بيشتر افزايش مي‌دهد.

عوامل موثر در خطر خودکشي

رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران در ادامه مشکلات و موقعيت‌هاي خانوادگي، اقتصادي و اجتماعي را نيز از عوامل مؤثر در خطر خودکشي دانست و گفت: ممکن است فرد هنگام مواجهه با ضرر يا ترس از ضرر، تصميم بگيرد که به زندگي خود پايان دهد. موقعيت‌هايي مانند از دست دادن شغل، بي‌خانماني، مشکلات مالي (فقر)، پايان يک دوستي نزديک يا يک رابط عاشقانه يا طلاق، عدم موفقيت دانشگاهي، از دست دادن پذيرش دوستان يا خانواده (انزواي اجتماعي)، وقوع يک واقعه استرس‌زا در زندگي، از دست دادن يک فرد محبوب و ديگر فشارهاي زندگي، همه مي‌تواند احتمال خودکشي را افزايش دهد. تصور مي شود، هرکدام از اين عوامل به تنهايي 20 درصد از خطر کلي خودکشي را شامل مي‌شوند.وي همچنين به عنوان آخرين عامل خطر خودکشي، به مبتلا شدن به يک بيماري لاعلاج يا درد مزمن اشاره کرد و افزود: اگر شخصي دچار درد مزمن يا بيماري باشد و هيچ اميدي به درمان نداشته و يا از درد و رنج خود خسته شود، ممکن است خودکشي راهي براي به دست آوردن عزت و کنترل زندگي به نظر برسد. در برخي کشورها، اُتانازي (مرگ يا خودکشي خودخواسته) يا خودکشي به کمک پزشک، به همين دليل قانوني شده است. وي معتقد است که در حالي که بين سلامت روان و خودکشي رابطه قوي وجود دارد و خطر جدي است، اما اکثر افراد مبتلا به شرايط رواني نامتعادل، تلاش يا اقدام به خودکشي کامل نمي‌کنند. مرکز کنترل و پيشگيري از بيماري‌ها گزارش مي دهد که 54 درصد افرادي که با خودکشي مي‌ميرند، وضعيت بهداشت روان شناخته شده‌اي ندارند. بنابراين راهبردهاي پيشگيري به طور کلي، بر آگاهي عمومي نسبت به شناخت علائم و عوامل خطر خودکشي تأکيد دارد.

راهکارهايي براي پيشگيري از خودکشي

رئيس انجمن روانشناسي تربيتي ايران در ادامه به ارائه راهکارهايي براي پيشگيري از خودکشي در افراد پرداخت و با بيان اينکه بسياري از کشورها نياز و تأثير مثبت استراتژي‌هاي پيشگيري از خودکشي را تشخيص داده‌اند و براي اطمينان از وجود آنها تلاش مي‌کنند، گفت: طبق گزارش WHO ثابت شده است که راهکارهاي محدود کردن دسترسي به روش‌هاي معمول خودکشي، در کاهش ميزان خودکشي مؤثر بوده است. وي با اشاره به اينکه روش‌هاي تخصصي پيشگيري از خودکشي مبتني بر درمان عوامل خطر خودکشي هستند، افزود: علاوه بر جلوگيري از افکار خودکشي و اقدامات درماني، معالجه با توجه به شرايط اساسي انجام مي‌شود و اگر شخص از اختلال رواني رنج مي‌برد، ابتدا برنامه درماني براي معالجه اين اختلال انجام مي‌شود.