مديريت ديابت در روزهاي کرونايي

کروناويروس تاثيري بر داروهاي کنترل‌کننده قندخون (انسولين يا قرص) تجويزشده توسط پزشک ندارد، پس ديابتي‌ها مي‌توانند مطابق گذشته به مصرف داروهاي خود ادامه ‌دهند. تعداد بيماران مبتلا به ديابت در ايران تا هشت ميليون نفر برآوردشده و اين بيماران بين 2 تا 6 برابر بيشتر از ساير افراد بستري مي‌شوند و با توجه به اينکه 10 درصد جمعيت کشور هر سال بستري مي‌شوند، هر سال 640 هزار مورد بستري افراد ديابتي را در کشور داريم. متوسط هزينه بستري هر بيمار مبتلا به ديابت، در سال دو ميليون و 300 هزار تومان است، بنابراين بيماران مبتلا به ديابت هر سال هزار و 472 ميليارد تومان براي بستري به کشور هزينه تحميل مي‌کنند. با احتساب هزينه‌هاي دارو و خدمات سرپايي بيماران ديابت هر سال سه هزار ميليارد تومان هزينه به کشور تحميل مي‌کنند و با توجه به آمارهاي بدبينانه اين ميزان تا 17 هزار ميليارد تومان قابل برآورد است. در شرايط کرونايي کشور، بيماران ديابت از پرخطرترين گروه در معرض ابتلا به کروناويروس هستند و بايد بيش از ساير افراد مراقب سلامتي، قندخون خود بوده و داروهاي خود را به‌طور مرتب مصرف کنند. سيدعادل جاهد فوق‌تخصص غدد و متابوليسم در اين زمينه با اشاره به اهميت داشتن ذخيره کافي داروهاي کاهش‌دهنده قندخون در اين روزهاي کرونايي گفت: به بيماران توصيه مي‌کنم که هميشه حداقل براي مصرف دو تا سه ماه داروي ذخيره داشته باشند تا تعداد دفعات مراجعه به داروخانه کمتر شود و به اين ترتيب تا حدودي از شيوع بيماري کرونا جلوگيري کرد. وي افزود: در حال حاضر با کمبود انسولين قلمي ‌مواجه نيستيم، اما سيستم توزيع انسولين‌هاي قلمي ‌نسبت به قبل تغيير کرده و ظاهرا با سهميه‌بندي مدت‌دار يا کوتاه‌مدت به داروخانه‌ها ارائه مي‌شود، در نتيجه داروخانه‌ها نيز براي عرضه آنها به افراد مبتلا به ديابت با محدوديت مواجه مي‌شوند. جاهد تصريح کرد: ممکن است اين روزها به‌دليل نبود انسولين مصرفي ما در يک داروخانه، تصميم بگيريم که از انسولين ديگري استفاده کنيم اما بايد توجه داشته باشيم که نبايد انسولين ديگري را جايگزين انسولين مصرفي خود کنيم، زيرا مثلا انسولين‌هاي لوومير، گلارژين لنتوس و توجئو هرچند در گروه انسولين‌هاي پايه قرار دارند اما نبايد باهم جابه‌جا شوند و يا انسولين‌هاي نووميکس و نوورپيد با وجود شباهت اسمي، عملکرد متفاوت دارند، پس دقت کافي داشته باشيم که کدام انسولين را استفاده مي‌کنيم. فرد مبتلا به ديابت بايد شکل ظاهري قلم، اسم تجاري و حتي نام انسولين خود را بشناسد تا دچار اشتباه نشود و نبايد به توصيه دوستان ديابتي داروي خود را تغيير دهد.

کدام داروي قندخون بهتر است

وي تاکيد کرد: اگر فرد به‌دليل بيماري، در بيمارستان بستري شود و به‌خاطر تب و عفونت در خون شرايط ناپايداري پيدا کند، به‌طورخاص در مورد کرونا اگر مشکلات تنفسي آنقدر زياد باشد که فرد براي تنفس به کمک دستگاه احتياج داشته باشد، به‌طورقطع در چنين شرايطي از داروهاي خوراکي ديابت نبايد استفاده کند و با نظر تيم درمان تزريق انسولين براي او شروع مي‌شود. فرد ديابتي اگر به کرونا مبتلا شد، نبايد از کنترل و مديريت ديابت خود غفلت کند، زيرا وضعيت کنترل قندخون فرد در بهبود بيماري تاثير مي‌گذارد.در نتيجه مراکز مرتبط با بستري بيماران کرونا، در زمينه کنترل قندخون افراد مبتلا به ديابت بايد با متخصصان داخلي و غدد همکار ارتباط داشته باشند. به‌گفته «جاهد»، بسياري از افرادي که به اين بيماري مبتلا مي‌شوند، شرايط بد و بدحالي براي آنها ايجاد نمي‌شود که به بستري بيمارستان نياز داشته باشند و همچنان توان غذاخوردن دارند و مي‌توانند از قرص‌هاي تجويز شده توسط پزشک براي کنترل قندخون استفاده کنند، مگر اينکه با توجه به وضعيت کنترل قندخون، شرايط جسمي‌ و بيماري فرد، پزشک معالج تصميم ديگري بگيرد. وي افزود: به‌دليل نوسان قندخون در وضعيت بيماري به‌دليل عفونت که اثر افزايشي روي قندخون دارد و يا کم‌اشتهايي که باعث کاهش قندخون مي‌شود، فرد بايد دستگاه تست‌قند داشته باشد و دفعات بيشتري قندخون خود را اندازه‌گيري کند. حتي در فردي که قرنطينه خانگي شده، نبايد همه توجه روي بهبود شرايط کرونا باشد، بلکه فرد بايد به کنترل قندخون خود نيز بيشتر توجه کند که مهمترين بخش آن دفعات بيشتر تست قندخون است تا تيم پزشکي مرتبط با فرد، با توجه به تغييرات قندخون بتواند درباره داروهاي مصرفي او تصميم‌گيري کند. بنابراين در تيم درماني کرونا براي يک فرد مبتلا به ديابت، حتما بايد پزشک متخصص غدد يا داخلي، يا پزشکي که تجربه ويزيت ديابت را دارد يا مشاوري که بتواند با دورکاري روي کنترل قندخون فرد نظارت کند، حضور داشته باشد. وي خاطرنشان کرد: مساله بيماري کرونا نبايد روي توجه ما نسبت به مديريت و استفاده از ساير درمان‌هاي دارويي اثر بگذارد. به‌عنوان مثال بيماران نسبت به مصرف استاتين‌ تجويزشده توسط پزشک، کم‌توجهي مي‌کنند، در صورتي‌که اين گروه دارويي از نظر عملکرد تداخل زيادي با داروهاي ديگر ندارد. اين پزشک افزود: اگر شرايط بيمار از نظر جسمي‌ودارويي در حال تغيير است، حتما با پزشک معالج خود در تماس بوده و در صورت قرنطينه خانگي، علاوه بر تيم درماني کرونا در صورت امکان با پزشک معالج خود نيز در ارتباط باشد تا از نظر کنترل ديابت، با توجه به شرايط مثبت‌شدن کرونا و تغيير سبک زندگي فرد، پزشک معالج راهنمايي‌ مناسب را انجام دهد.

آموزش مديريت ديابت

جاهد گفت: در اين شرايط مساله مهم ديگر آموزش مناسب، مفيد و کوتاه نکته‌هاي اصلي مراقبتي به فرد ديابتي و خانواده وي است تا با يادآوري مجدد مطالب بتوانند در کنار رسيدگي به بيماري کرونا، کنترل مناسبي روي قندخون داشته باشند. وي اظهارداشت: براي افرادي که آموزش ديده‌اند و نسبت به شرايط کنترل قندخون خود آگاه هستند، پيشنهاد مي‌شود براي ثبت قند خود از نرم‌افزارهاي گوشي‌همراه استفاده کنند و به منظور پرکردن زمان‌ و دوري از افکارمنفي، منابع آنلايني در زمينه مديريت ديابت براي مطالعه به آنها معرفي کنيم.

مراقبت از پوست

به گفته جاهد، شست‌وشوي زياد اين روزها باعث خشک‌شدن دست مي‌شود و در افراد مبتلا به ديابت که روزي چندبار تست قند انجام مي‌دهند (به‌خصوص آنهايي که انسولين مي‌زنند) اگر سر انگشت‌ها خشک باشد، اندازه‌گيري قندخون دردناک خواهد شد و حتي خون ديرتر بند مي‌آيد. پس براي جلوگيري از اين اتفاقات، در کنار انجام توصيه‌هاي بهداشتي و شست‌‌وشو و ضدعفوني کردن دست‌ها، آنها را چرب کنيم تا پوست انگشت‌ها شکننده و خشک نباشد.