قلب قانونگذاري مجلس همچنان بلاتکليف

کميسيون قضايي و حقوقي مجلس رسما تشکيل نشده

قلب قانونگذاري مجلس همچنان بلاتکليف

بيش از سه ماه از شروع به کار مجلس يازدهم گذشته اما کميسيون قضايي و حقوقي مجلس به طور رسمي تشکيل نشده و جلسه‌اي برگزار نکرده‌ است؛ کميسيوني که از مهم‌ترين کميسيون‌هاي تخصصي مجلس به‌شمار مي‌رود و تأثير مهمي بر روند قانونگذاري مجلس دارد. طبق آيين‌نامه داخلي مجلس، پس از تشکيل هر دوره و تصويب اعتبارنامه منتخبان، بايد تکليف کميسيون‌هاي تخصصي مجلس مشخص شود. همچنين حد نصاب تشکيل براي کميسيون‌ها 19 و حداکثر 23 نفر است. نکته تعجب‌بر‌انگيز در اين زمينه، مطرح شدن به حد نصاب نرسيدن تعداد نمايندگان مورد نياز براي کميسيون حقوقي و قضايي مجلس است؛ آن در حالي که حدود 50 نفر از نمايندگان مجلس يازدهم، تحصيلات مرتبط حقوقي و قضايي دارند. به عقيده بسياري از کارشناسان، تعلل و بي‌توجهي به تشکيل اين کميسيون آسيب‌زاست زيرا بسياري از طرح‌ها بايد از کميسيوني تخصصي ارائه شود تا همه‌جوانب حقوقي و فني آن سنجيده شود، در غير اين صورت ممکن است کيفيت و صحت آن با مشکل روبه‌رو شود.

34 درصد مصــوبه‌هاي مجلس دهم مصوب کميسيون حقوقي بود

جليل رحيمي‌جهان‌آبادي، نماينده مردم تربت جام و عضو کميسيون حقوقي و قضايي در مجلس دهم، مي‌گويد: کميسيون حقوقي و قضايي، قلب قانونگذاري مجلس است. ما در کميسيون، قوانين بسيار خوبي را تصويب کرده‌ايم يا اصلاحاتي در آن انجام داده‌ايم که خروجي کميسيون بوده است. از جمله آنها، قانون کاهش اعدام‌ها در مجازات مواد مخدر، اصلاح قانون تجارت و آيين تجارت، اعطاي تابعيت به فرزند مادران ايراني و ... است. درواقع بيش از 34 درصد مصوبه‌هاي مجلس دهم، خروجي مجلس قضايي بوده است. همچنين در عرصه بين‌المللي، مذاکرات موفقي را با لاهه و دادگاه بين‌المللي کيفري داشته‌ايم، سفر به اجلاس قضايي پيمان بريکس در چين هم انجام شده. اما متاسفانه در مجلس يازدهم از اين کميسيون استقبال نشده است. وي اضافه مي‌کند: البته در مجلس نهم نيز اين مساله وجود داشت. به‌طور نمونه،‌ خودم تمايل داشتم در کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي باشم اما آقاي لايجاني من را مجاب کرد عضو کميسيون حقوقي شوم. او در پاسخ به اين پرسش که چرا نمايندگان تمايل ندارد عضو کميسيون حقوقي و قضايي شوند، توضيح مي‌دهد:‌ به طور معمول نمايندگان به کميسيون‌هايي مي‌روند که با وزارتخانه در ارتباط باشند و بتوانند مشکلات حوزه انتخابيه خود را از اين طريق حل کنند. اما کميسيون حقوقي با وزارتخانه دادگستري در ارتباط است؛ در واقع وزارت دادگستري اختياري ندارد و مسائل به قوه قضاييه برمي‌گردد. البته قوه قضاييه هم تعاملات خوبي را به‌ويژه از طريق معاون پارلماني خود برقرار مي‌کند اما واقعيت امر اين است که شيوه تعاملات با وزارتخانه‌ها و قوه قضاييه متفاوت است. حوزه‌هاي مربوط به کميسيون‌هاي صنعت، اقتصادي و‌...، جذاب‌ترند؛ ضمن آنکه کميسيون قضايي يکي از پرفشارترين و پرکارترين کميسيون‌هاست. نکته ديگر، بازديدها داخلي و خارجي در کميسيون‌هاي ديگر است و فشار کاري کمتري هم دارند.

لـــزوم اصلاح آيين‌نامه در بحث کميسيون‌ها

وي معتقد است، اگر از کساني که سابقه کار قضايي يا حقوقي دارند، بخواهيم با اختيار خود داوطلبانه عضو اين کميسيون شوند، در نتيجه با همين وضعيت پيش آمده مواجه مي‌شويم. اين ضعف هيات رئيسه است که نمايندگاني با تحصيلات کارشناسي و کارشناسي ارشد حقوق، در کميسيون صنعت و کشاورزي عضو باشند. در آن کميسيون‌ها هم نمي‌توانند مفيد باشند. رحيمي مي‌افزايد: بايد به نحوي اقدام شود تا زماني که کميسيون حقوقي و قضايي به حد نصاب نرسيد، نمايندگاني که سابقه حقوقي و قضايي دارند نتوانند به عضويت کميسيون‌هاي ديگر درآيند. همچنين تخصص‌گرايي در عضويت در کميسيون‌ها نيز بايد لحاظ شود.

اعتراض به عدم‌تشکيل کميسيون حقوقي

بهمن محمدياري نماينده تالش، ماسال و رضوانشهر در مجلس يازدهم چندي پيش به ايرنا گفته بود، اعتراض‌هايي براي تشکيل نشدن کميسيون حقوقي و قضايي انجام شده اما هنوز به نتيجه نرسيده است. زيرا اين کميسيون براي نماينده‌ها جذابيت ندارد در صورتي که اثربخشي آن در مجلس بسيار بالاست. او همچنين گفته بود، يکي از دغدغه‌هاي بنده اين است که چرا حدود 50 نماينده‌اي که تخصص حقوقي دارند، در کميسيون حقوقي و قضايي مجلس ديده نمي‌شوند؟سلمان اسحاقي ديگر نماينده مجلس يازدهم در همين باره گفته، بيش از 70 درصد از بار حقوقي مصوبه‌هاي مجلس در کميسيون حقوقي و قضايي است. عدم‌شکل‌گيري کميسيون قضايي را در ضعف هيات رئيسه مي‌دانم و اميدوارم به زودي تدبيري در اين باره براي رسيميت يافتن کميسيون انجام شود.

کميسيون حقوقي سفر خارجي ندارد

حسن نوروزي، عضو کميسيون حقوقي و قضايي مجلس دهم و يازدهم گفت، کميسيون قضايي و حقوقي سفر خارجي ندارد و نمي‌تواند از تسهيلات و وام بانکي برخوردار باشد يا از امکانات بخش صنعت بهره‌مند شود؛ اين کميسيون تنها فضايي براي ارائه خدمت به مردم است. عمر مجلس يازدهم در حال نزديک شدن به 100 روز کاري خود است؛ مجلسي که شعار حل مشکلات مردم را فرياد زده اما مشخص نيست چرا هنوز يکي از مهم‌ترين کميسيون‌هاي تخصصي که جايگاه مهمي در ارتباط با خدمات‌دهي به مردم و رفع مشکلات آنها دارد، تشکيل نشده‌ است.