اروپا از برجام كوتاه نميآيد
آرمان مــلی - علیرضا پورحسین: آنچه آمریکا امروز برای فعالسازی مکانیسم ماشه به آن استناد میکند مبنای حقوقی ندارد. همان بند برجام که اشاره شده و در قطعنامه ۲۲۳۱ آمده این است که همه راههای حلوفصل اختلافات باید طی شود که نشده است و یک تفسیر بسیار غیرحرفهای را واشنگتن از سر استیصال بیان میکند. در همین میان، نشست کمیسیون مشترک برجام پس از آن برگزار میشود که ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در هفته گذشته در تهران و با سفر مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به توافقی درباره دسترسی آژانس به دو مکان موردنظرش دست یافتند. ایران داوطلبانه به دو مکان مشخصشده دسترسی داده و فعالیتهای راستیآزمایی آژانس را برای حل و فصل این موضوعات تسهیل میکند و بعد از تجزیه و تحلیل اطلاعات، آژانس هیچ سوال دیگری از ایران و هیچ درخواستی برای دسترسی به مکانهای فراتر از آنچه ایران اظهار کرده، ندارد. از دیگر تحولات چند ماه اخیر ارائه پیشنویس قطعنامهای از سوی سه کشور اروپایی عضو برجام به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود که با ۲۵ رای مثبت در این شورا تصویب شد. در این قطعنامه از ایران خواسته شد به تعهدات خود در
چارچوب انپیتی و پروتکل الحاقی کاملا پایبند باشد. نشست قبلی کمیسیون مشترک برجام در سطح معاونان و مدیران سیاسی ایران و گروه 1+4 برگزار شد. طی آن جلسه مباحث و نگرانیهای طرفین بیان شد. مباحثی که به نظر میرسد با همکاری ایران با آژانس مثبتتر از گذشته دنبال شود. در راستای بررسی این مساله «آرمان ملی» گفتوگویی با فریدون مجلسی، دیپلمات سابق داشته است که در ادامه میخوانید.
روند کمیسیون مشترک برجام با توجه به توافق ایران و آژانس چه راهی را میپیماید؟
به نظر میرسد کمیسیون مشترک برجام بهدنبال حفظ برجام و مقابله با آمریکاست تا این کشور نتواند مکانیسم ماشه را فعال کند. این امر اگر بهصورت صددرصدی محقق شود به یک پیروزی بزرگ برای ایران تبدیل خواهد شد. در این میان، یک جنگ حقوقی بزرگ شکل گرفته است. ایران و سایر اعضای برجام و شورای امنیت بر این باور هستند که به علت اینکه آمریکا از برجام خارج شده است نمیتواند مکانیسم ماشه را فعال کند اما ایالاتمتحده بر این باور است که به علت اینکه امضاکننده قطعنامه بوده میتواند از حقوق و ابزار آن استفاده کند. نتیجه جلسه کمیسیون مشترک برجام بسیار مهم است و البته باید خوشبین بود، زیرا طرفین به همدیگر نزدیکتر شدهاند. متاسفانه امروزه در ایران نیز برخی برای برجام اهمیتی قائل نیستند و از آغاز نیز در مسیر آن موانعی ایجاد کردند. استدلال آنها این است که برجام امتیازاتی به طرف مقابل داده و برای ما امتیازات تجاری نداشته است. ایران در واقع برای فرار از اقدامات خطرناک جهانی علیه خود امتیازاتی به طرف مقابل داد و اینگونه هم نبود که هیچ امتیازی برای ما نداشته باشد و یک شکست کامل باشد. اگر برجام برای ایران یک شکست کامل بود ترامپ از آن
خارج نمیشد و به حفظ آن علاقه نشان میداد. مبادلات بانکی ایران پس از برجام تسهیل شد و تجارت ایران رونق گرفت اما برخی اقدامات سبب شد تا برجام به سرانجام نرسد. درست است که امروز ایران بهره تجاری از برجام نمیبرد اما حفاظ امنیتی برجام پابرجاست و ایران زیر بند 7 منشور ملل متحد نیست.
نتایج جلسه کمیسیون مشترک برجام در میدان سیاست نیز عملیاتی خواهد شد؟
این مقولهای است که به دعوای حقوقی مکانیسم ماشه برمیگردد. تا به این لحظه کشورهای عضو از آمریکا فاصله گرفتهاند و با او علیه برجام و ایران همراه نشدهاند و با توجه به توافق ایران و آژانس احتمالا این عرصه جنبه مثبت بیشتری به خود گیرد. باید توجه کرد امروز ایران صرفا بهخاطر تصمیم آمریکا تحتشدیدترین تحریمها قرار دارد. ایران در این میان با کشورهای مختلف برای ادامه حیات تجارت میکند. کشورهای نزدیک به ایران از نظر فاصله جغرافیایی احتمالا بتوانند تجارت با ایران را بدون مشکل انجام دهند اما آمریکا تلاش میکند تا این تحریمها را بر ایران بیشتر کند و در این راستا تجارت ایران را با کشورهای دورتر تحتتاثیر قرار میدهد و برای کشتیها و هواپیماهای ایرانی احتمالا مانعتراشیکند. در این میان ایران باید تلاش کند با همکاری مناسب با آژانس بهانهها را از آنها بگیرد زیرا مشخص است ایران به دنبال فعالیت هستهای نظامی نیست، پس در این میان نباید بهانه به دست دشمنان خود بدهد تا کمیسیون مشترک برجام در عمل نیز جواب دهد.
ایالاتمتحده در میان مخالفتهای جهانی چه هدفی را در قبال ایران دنبال میکند و آیا تغییر رئیسجمهور تغییری در این اهداف ایجاد میکند؟
آمریکا به دنبال این است که هزینههای ایران را افزایش دهد تا به ایران فشار بیشتری وارد شود. آمریکا و ترامپ یک جنگ فرسایشی علیه ایران به راه انداختهاند و در همین راستا، این سیاستها را در پیش گرفتهاند. باید توجه کرد که سیاست آمریکا ترامپ یا جو بایدن بهتنهایی تعیین نمیکنند. سیاستی که آمریکا در پیش میگیرد از دهها اتاق فکر استخراج میشود و حاصل نظر یک شخصیت سیاسی نیست. شاید در برخی جزئیات تغییراتی ایجاد شود اما در کل سیاست آمریکا در قبال ایران تغییر نخواهد کرد. مشکل ایران و آمریکا بیشتر از آنکه برجام باشد، مسائل منطقهای است. بایدن اگر عنوان میکند به برجام بازخواهد گشت به این علت است که میخواهد از آن طریق با ایران مذاکره کند و تنها راه ممکن مذاکره را برجام میداند. بایدن از طریق همین برجام میخواهد بر سر مسائل اساسیتر که در منطقه وجود دارد با ایران مذاکره کند و به همین علت بازگشت به برجام هدف اوست.
