کولرها چطور کرونا را به گردش درمیآورند؟
گرماي تابستان امسال با سالهاي قبل قدري متفاوت است و اين تفاوت به خاطر ويروس کروناست که در صورت حضور يک فرد مبتلا به اين ويروس در فضاي سربسته و وجود نداشتن تهويه ناسب، ميتواند ساير افراد را هم مبتلا کند.وجود هرگونه آلودگي مثل ويروس کرونا در فضاي سربسته ميتواند به وسيله فن کويل به چرخش در آمده و ساير افراد حاضر در اتاق هم در معرض آلودگي قرار بگيرند زيرا ويروس کرونا از طريق قطرات تنفسي به ويژه هنگام عطسه و سرفه و حتي صحبت کردن قابل انتشار است.ويروس کرونا ميتواند در فاصله يک تا دو متري از طريق عطسه و سرفه منتقل شود و تعداد ذرات آلوده که از اين مسير از بدن فرد ناقل خارج ميشود بر اساس نوع و شرايط انتقال ميتواند بين ده تا صدها هزار ذره آلوده باشد.هرچند اين ويروس از طريق تماس دست با محيط يا سطح آلوده به ويروس مثل تجهيزات، دستگيره درها، ميز و صندلي، شيرآلات، نرده پله، پريز و کليد برق که به طور عمومي و مشترک استفاده ميشود هم قابل انتقال است. حتي مواردي مثل اسکناس، کاغذ، اسناد که در ادارهها دست به دست ميشود هم قابليت انتقال ويروس کرونا به دست افراد و سپس در صورت تماس با چشم، دهان و بيني، ابتلا به اين ويروس را به دنبال خواهد داشت. حسين کيواني ويروسشناس و استاد دانشگاه علوم پزشکي ايران پيش از اين درباره انتقال ويروس کرونا گفته بود، ويروسهاي تنفسي از جمله کرونا خود به خود حرکت نميکنند؛ به عبارتي آنها نه پاي حرکت و نه امکان جابهجايي دارند و اين ما هستيم که زمينه جابهجايي و ورود ويروس به بدن را فراهم ميکنيم. ويروس هاي تنفسي معمولا در اثر عوامل مکانيکي مانند باد، ذرات گرد و غبار، حرف زدن و دست زدن به جاهاي آلوده به بدن منتقل ميشوند و به عبارتي هيچ ويروس تنفسي نميتواند خودش حرکت کند. اين ويروسشناس بيان کرد: درحال حاضر شواهدي مبني بر اينکه ويروس از طريق هوا ممکن است منتقل شود مطرح شده که در فضاي بسته به دليل استفاده از وسايل سرمايشي و گرمايشي مانند کولر و پنکه، ويروس به چرخش در آمده و احتمال ابتلاي افراد بالاتر ميرود. هرچند رعايت فاصلهگذاري و استفاده از ماسک احتمال انتقال را به شدت پايين ميآورد، اما حضور طولاني مدت در فضاهاي بسته پرتجمع ميتواند تعداد ويروس را به سرعت افزايش دهد.
چرا تهويه مناسب اهميت دارد؟
بر اساس راهنماي مبارزه با کوويد 19 که در زمينه بهداشت دستگاههاي تهويه در منازل و اماکن عمومي توسط معاونت بهداشت وزارت بهداشت منتشر شده، تهويه هوا يکي از ملزومات جلوگيري از انتقال ويروس محسوب ميشود. تعداد پاتوژنها و عوامل بيماريزا در فضاهاي سربسته ميتواند به ميزان قابلتوجهي افزايش پيدا کند. در نتيجه تهويه منظم و مناسب ميتواند خطر عفونت را کاهش داده و تامين هواي تازه يا افزايش مقدار هواي تازه يک اقدام ارزشمند براي کنترل عفونت است.در فصلهاي گرم سال، تهويه با استفاده از سيستمهاي خنک کننده مثل کولرهاي گازي، کولرهاي آبي، چيلر و پنکه انجام ميشود که هر کدام از اين موارد در جاي خود قابل بررسي است. بر اساس توصيه انجمن سرمايش و گرمايش آمريکا، فضاهاي بدون تهويه ممکن است باعث اضطراب حرارتي شده و در نتيجه مقاومت افراد نسبت به عفونت را کم کند. بنابراين استفاده نکردن از وسايل خنک کننده هوا براي جلوگيري از انتشار ويروس کرونا پيشنهاد نميشود. در اين شرايط بهتر است توصيههاي بهداشتي مثل فاصله گذاري فيزيکي، استفاده از ماسک، شستن مداوم دستها، گندزدايي سطحها جهت کاهش خطر انتقال ويروس کرونا جدي گرفته شود. عليرضا رئيسي معاون بهداشت وزارت بهداشت نيز پيش از اين در همين رابطه گفته بود: ويروس کرونا در تجمعات شيوع بالاتري دارد. در زمستان در شهرهايي که تجمع بيشتر است شيوع بيشتر ميشود؛ در تابستان هم چون مردم در اتاقي که کولر دارد بيشتر جمع ميشوند، شيوع بيماري بيشتر ميشود.
کولرهاي آبي ايمنتر هستند
کولرهاي آبي با توجه به اينکه در فضاي بيرون ساختمان قرار ميگيرند و هوا از بيرون تامين ميشود، تهويه مناسبي را تامين ميکنند. در واقع بايد تامين هواي تازه توسط اين کولرها از بيرون ساختمان و ترجيحا جايي که محل تردد نباشد انجام شده و هواي داخل محيط دوباره وارد کولر آبي نشود. هنگام استفاده از کولرهاي آبي در اماکن عمومي حداقل يک ساعت پيش از شروع ساعت کاري، بايد اين دستگاهها جهت بهبود رقيق سازي هوا روشن شود و حداقل يک ساعت بعد از اتمام ساعت کاري خاموش شود. همچنين بايد براي برقراري جريان و عبور هوا و جايگزيني هواي تازه با هواي داخل ساختمان، چند دريچه يا پنجره باز گذاشته شود و دريچههاي کولر هم طوري تنظيم شود که باد مستقيم به سمت افراد پرتاب نشود. در فضاهاي عمومي که از کولرهاي آبي استفاده ميشود هم توصيه شده که افراد حاضر از ماسک استفاده کنند. افرادي که به ويروس کرونا مبتلا هستند يا افرادي که در قرنطينه خانگي به سر ميبرند بايد از ماسک استفاده کرده و در اتاقي جدا از ساير افراد حضور داشته باشند و اين اتاق بايد پنجرهاي به بيرون داشته تا امکان برقراري تهويه طبيعي وجود داشته باشد. عباس شاهسوني رئيس گروه سلامت هوا و تغيير اقليم مرکز سلامت محيط و کار وزارت بهداشت نيز درباره کولرهاي آبي گفت: کولر آبي هوا را از بيرون مکش کرده و وارد فضاي داخلي ميکند. اگر کولر آبي در منازل استفاده ميشود مشکلي ندارد. بهتر است که پنجره کمي باز باشد تا هوا به سمت بيرون هدايت شود.وي بيان کرد: ولي اگر از کولر آبي در ادارهها و فضاهاي عمومي استفاده ميشود، بحث ديگري است. کولر آبي هوا را به جريان مياندازد و اگر کسي در اين فضاها مبتلا به ويروس کرونا باشد و قطرات تنفسي او در هوا منتشر شده باشد، بهتر است همه افراد در ادارهها و فضاهاي عمومي که از کولر آبي استفاده ميشود، از ماسک استفاده کنند.
کولر گازي ميتواند ويروس را جابهجا کند
کولرهاي گازي هواي اتاق را داخل پنل به جريان انداخته و با جذب رطوبت و گرماي محيط، هوا را خنک ميکنند. در واقع هواي داخل محيط را به گردش در ميآورند. با توجه به اينکه انتقال ويروس کرونا از طريق قطرات تنفسي اتفاق ميافتد، اين قطرات به دليل وزن بالا به سمت پايين حرکت کرده و به دليل اينکه هواي ورودي کولر گازي از بالا گرفته ميشود، عمدتا در داخل کولر گازي نميچرخد، اما هوايي که کولر گازي جابهجا ميکند ممکن است باعث جابهجا شدن ويروس کرونا شود. بر اساس راهنماي مبارزه با کوويد 19 که در زمينه بهداشت دستگاههاي تهويه در منازل و اماکن عمومي توسط معاونت بهداشت وزارت بهداشت منتشر شده، براي استفاده از کولرهاي گازي در اين دوران بهتر است دما بين 24 تا 30 درجه سانتيگراد و رطوبت بين 40 تا 70 درصد تنظيم شود. همچنين در زمان استفاده از اين کولرها نيز بايد پنجرهها به ميزان کمي باز گذاشته شود تا چرخش هواي خنک توسط دستگاهها با ورودي هواي آزاد از طريق پنجره انجام شده و در واقع به نوعي هوا در جريان باشد. همچنين فيلترهاي کولر گازي در فضاهاي عمومي بايد بهطور روزانه شستوشو و تميز شود و دريچه به شکلي تنظيم شود تا باد مستقيم به طرف افراد پرتاب نشود. در فضاهاي عمومي که از کولرهاي گازي استفاده ميشود، بايد افراد حاضر در اين مکانها ماسک بزنند. در فضاهايي که هيچ پنجره يا دريچهاي براي تامين هوا از بيرون وجود ندارد، وضعيت انتقال ويروس کرونا خطرناک است و نبايد از اين نوع دستگاهها استفاده کرد. شاهسوني درباره کولرهاي گازي نيز بيان کرد: کولر گازي هواي داخل را مکش کرده و خنک ميکند و دوباره در همان فضا پخش ميشود. بنابراين اگر ويروس در فضا وجود داشته باشد، ممکن است ويروس منتشر شود. عبدالمحمد خواجهئيان معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکي بوشهر نيز پيش از اين درباره احتمال انتشار ويروس کرونا در فضاهاي سربسته به وسيله کولرهاي گازي به ايرنا گفته بود: کولر گازي خانگي يک وسيله خنککننده داخلي است و تا زماني که فرد بيمار در محيط آن خانه حضور نداشته باشد، اين وسيله به هيچ عنوان نقشي در انتقال بيماري نخواهد داشت، اما در صورتي که در يک محيط پرتراکم عمومي مانند اداره، فردي مبتلا وجود داشته باشد، کولر نقش موثري در انتقال ويروس از فرد مبتلا به ديگران دارد. اگر در يک محيط عمومي که به وسيله کولرهاي گازي خنک ميشود يک فرد بيمار وجود داشته باشد به دليل وجود ويروس در بازدم و عطسه اين افراد، با گذشت زمان تراکم ويروس در محيط افزايش مييابد و تعويض هوا ميتواند به کاهش اين تراکم کمک کند. دبير ستاد مبارزه با کرونا در استان بوشهر اظهار کرد: بهتر است در محيطهاي عمومي از يک سيستم تهويه مطبوع استفاده شود که قادر باشد هر پنج دقيقه يک بار حجم هواي محيط را تعويض کند.
کولرهاي گازي را سرويس کنيد
در پنل کولرهاي گازي قطعهاي به نام اپراتور وجود دارد که شامل لولههاي مارپيچ و تعداد زيادي ورقه فلزي در کنار هم است. وظيفه آن جذب حرارت محيط و انتقال از طريق گاز يا همان مبرد به بيرون است. با توجه به اينکه دماي اين مبدل بسيار پايين است، گرما و رطوبت هوايي که از ميان لولهها عبور ميکند را جذب کرده و سرمايش لازم را ايجاد ميکند. حال اگر از قبل گرفتگي و آلودگي ميان اين لولهها وجود داشته باشد، گرفتگيها باعث ماندگاري رطوبت و ذرات ميان کويلهاي اپراتور شده و در نهايت فضايي براي رشد قارچ، ويروس و باکتري فراهم خواهد شد. بنابراين توصيه ميشود کولر گازي را قبل از شروع استفاده در فصل جديد، براي سرويس دورهاي و گندزدايي به کارشناس مربوطه بسپاريد.
پنجره را باز بگذاريد
اگر فرد آلوده به ويروس کرونا در فضاي سربسته حضور داشته و براي خنک کردن آن فضا از پنکه استفاده شود هم بايد در يا پنجره باز گذاشته شود. پنکهها در صورتي که در يا پنجره باز نباشد و فرد آلوده به ويروس کرونا در آن فضاي سربسته حضور داشته باشد، ميتوانند ويروس و عوامل پاتوژن هوابرد را منتشر کنند. بنابراين بهتر است بدانيم که خود کولر باعث انتقال ويروس کرونا از خارج از فضا نميشود و اين حضور فرد آلوده به ويروس کرونا در محل سرپوشيده و وجود نداشتن پنجره يا تهويه در آن محل است که ميتواند منجر به چرخش و انتشار ويروس در فضا و در نتيجه ابتلاي ساير افراد به ويروس کرونا شود. هرچند استفاده از ماسک و رعايت فاصله گذاري ميتواند تا حد زيادي اين خطر را کم کند، اما بهتر است افراد از حضور يا تجمع در محلهاي سرپوشيده براي مدت طولاني خودداري کرده و تا حد امکان در اين محلها پنجرهاي را براي گردش مناسب هوا باز بگذارند. رعايت اين نکتههاي کوچک است که ميتواند از ميزان ابتلاي افراد به ويروس کرونا در جامعه کم کند. نکتههايي که بسياري به آن توجه نکرده و بار سنگين جاني و مالي را به خود و نظام سلامت وارد ميکنند.
