پرهيزهاي غذايي در بيماران کرونايي
علائم گوارشي کوويد19 را بشناسيم
پرهيزهاي غذايي در بيماران کرونايي
مشکلات گوارشي نظير: اسهال، تهوع ، استفراغ، علاوهبر علائم تنفسي و تب در بيماران مبتلا به کرونا مشاهده ميشود. دفتر بهبود تغذيه وزارت بهداشت در گزارشي به علائم کوويد19 اشاره و اعلام کرد: اسهال معمولا در افراد مبتلا به کوويد19 رخ ميدهد. در مقاله منتشر شده در مجله گاستروانترولوژي آمريکا، مطالعهاي بر روي 206 بيمار مبتلا به شکل خفيف کوويد19 انجام گرفته است. 48 نفر از اين افراد فقط علائم گوارشي و 69 نفر ديگر هردو علائم گوارشي و تنفسي را داشتند. از مجموع اين 117 نفر که داراي علائم گوارشي بودند، 19.4 درصد اسهال را بهعنوان اولين علامت بيماري خود تجربه کردهاند. براي اکثر افراد، اسهال به معني افزايش دفعات دفع و يا شلشدن قوام مدفوع است. در تعاريف پزشکي، دفعات حرکاتروده که منجر به دفع ميشود بهطورمتوسط سه بار در روز است. با اين حال، اسهال؛ افزايش وزن مدفوع به ميزان بالاتر از 300 گرم در روز تعريف ميشود که عمدتا بهدليل آب اضافي سبب ميشود تا 85-60 درصد از ماده مدفوع را آب تشکيل بدهد. به اين ترتيب، اسهال واقعي از بيماريهايي که باعث افزايش حرکات روده (اجابت مزاج) يا بياختياري ميشود، متمايز ميگردد. اسهال ميتواند منجر به کمآبي و از دستدادن موادمعدني بدن شود. دلايل متعددي براي رخداد اسهال وجود دارد. اسهال ممکن است بهدليل عفونت، داروها و يا طي درمان رخ دهد. ميزان اثر نوع رژيمغذايي براي بهبود اسهال، بستگي بهعلت و شدت مشکل دارد. البته تحمل افراد به موادغذايي متفاوت است.
نکاتي که بايد در زمان اسهال رعايت کرد
برخي موادغذايي سريعتر از دستگاه گوارش عبور ميکنند و سبب بدترشدن اسهال ميشوند. در زمان اسهال بايد از مصرف اين دسته از مواد خودداري کرد:
غذاهاي چرب: غذاهاي سرخکرده و يا حاوي چربي بالا و سسها ميتوانند علائم اسهال را بدتر کنند. لبنيات و مشتقات آن در زمان اسهال رودهها نسبت به لبنيات حساس ميشوند. بنابراين توصيه ميشود از مصرف شير و مشتقات آن مانند پنير، کره و بستني در طول دوره اسهال خودداري شود (مصرف ماست بهويژه ماست پروبيوتيک و دوغ استثنا است). قهوه و نوشيدنيهاي کافئيندار، کاکائو و شکلات: اين نوشيدنيها و تنقلات سبب از دسترفتن آب بدن ميشوند و در شرايط اسهال که مقادير زيادي آب و الکتروليت همراه با مدفوع شل دفع ميشود، مصرف اين نوشيدنيها سبب بدترشدن شرايط بيمار و دهيدراته شدن او ميشود. شيرينکنندههاي مصنوعي: اين شيرينکنندهها اثرات روانکنندگي دستگاه گوارش (ملين) دارند بنابراين از مصرف هرگونه شيرينکننده مانند آبنبات، نوشابهها، آدامس شيرين و ساير موادغذايي شيرين بايد خودداري کرد. مواد غذايي نفاخ: ميوهها و سبزيها براي حفظ سلامت لازم هستند اما زمان اسهال بايد از برخي مواد که ايجاد گاز فراوان در دستگاه گوارش ميکنند؛ پرهيز کرد. ميوهها و سبزيهايي همچون انواع کلم و گلکلم، بروکلي، حبوبات و غذاهاي پرچاشني تا زمان بهبود نبايد مصرف شوند. همچنين از مصرف ميوه و آبميوه با اثر ملينکنندگي مانند آلو، انجير و آب آلو نيز بايد اکيدا خودداري شود. غذاهاي مانده و کهنه: از غذاهاي مانده که ممکن است آلوده و يا لکهدار باشند مانند غذايي که مدت زيادي در خارج از يخچال مانده است و يا بهطور نامناسبي نگهداري شده است بايد اجتناب کرد. از مصرف غذاي رستورانها، فستفوديها و غذاهاي خياباني نيز بايد اجتناب کرد.
مواد غذايي مناسب براي اسهال
موز: بهخصوص موزرسيده بهدليل داشتن املاح مفيد بهويژه پتاسيم، به تامين الکتروليتهاي از دست رفته در طول اسهال کمک ميکند. همچنين موز حاوي فيبرهاي محلول در آب بنام پکتين بوده که سبب جذب مايعات داخل رودهها ميشود. همچنين برخي ترکيبات موجود در موز خاصيت پره بيوتيکي داشته و سبب رشد باکتريهاي مفيد داخل روده بزرگ ميشود.
برنج: برنج سفيد بهراحتي در دستگاه گوارش هضم شده و به رودههاي پرکار در زمان اسهال استراحت ميدهد. همچنين برنج سبب قوامدهي به مدفوع شل ميشود.
سيب پخته: سيب منبع بسيار خوب پکتين است. فيبر بسيار زيادي که در سيب خام وجود دارد هضم آن را براي رودهها دشوار ميسازد ولي زماني که پخته ميشود، دستگاه گوارش بهراحتي آن را هضم ميکند. اين شکل از سيب فوايد زيادي از لحاظ تامين موادمغذي و ايجاد احساس بهتري در زمان اسهال دارد. البته در صورت ابتلا به سندرم رودهتحريکپذير، مصرف کمپوت سيب بهتر است توصيه نشود.
نان تست، برشته: در زمان اسهال، مصرف نان سفيد بهتر از نان سبوسدار(نان کامل) نان قهوهاي است، زيرا بيشتر سبوس در نان سفيد استخراج شده است و آن را براي هضم در دستگاه گوارش بهويژه روده بزرگ مناسبتر ميسازد. البته در صورت ابتلا به سندرم رودهتحريکپذير لازم است مصرف نان فاقد گلوتن توصيه شود.
پوره سيبزميني: بهدليل کمبودن ميزان فيبر سيبزميني، اين ماده در رودهها بهراحتي هضم ميشود. در اسهال مصرف سيبزميني آبپز (بخارپزساده و نرمشده) همراه با کمي نمک بدون افزودن روغن توصيه ميشود.
جوجه آبپز، بخارپز: اين نوع طبخ جوجه، قوام ملايم و مناسبي ايجاد ميکند و قابليت هضم پروتئين جوجه را بالا ميبرد. همچنين موادمغذي لازم در شرايط اسهال را تامين ميکند
ماست: بهطورکلي در طول دوره اسهال، پرهيز از مصرف لبنيات توصيه ميشود، اما ماست استثناست، زيرا حاوي پروبيوتيکهاي ترميمکننده جدار روده است که در طول اسهال آسيبديده. در زمان خريد ماست بايد دقت کرد از نوع شيرين نباشد زيرا سبب افزايش دفع مدفوع آبکي و توليد گاز فراوان در رودهها ميشود.
آبمرغ، سوپ مرغ: سوپ مرغ غذاي مناسبي براي زمان اسهال است. اين سوپ حاوي موادمغذي و الکتروليتهايي است که الکتروليتها و مواد مغذي از دست رفته در اسهال را جبران ميکند.
آب: مصرف مايعات بهويژه آب در طول روز براي جبران کم آبي بدن در اين افراد توصيه ميشود. بهتر است مايعات بين وعدههاي غذايي نوشيده شود. همچنين بهتر است حجم غذا در هر وعده غذايي کاهش يابد.
