سيبلنوشتهاي روزانه
محمدمهدي معارفي
از کاريکلماتورهايش ميگويد
سيبلنوشتهاي روزانه
چندي پيش دو کتاب مجموعه کاريکلماتور «سيبيلنوشت» (چشمهايم آبروداري ميکند) و «سياهه» (مجموعهاي از طراحيهاي مينيمال) توسط محمدمهدي معارفي، از سوي انتشارات ابجد منتشر شد. محمدمهدي معارفي که پيش از اين دو جلد کتاب ديگر با نام «داستان يک نگاه» مجموعه داستانکها را در نشر نگيما (1393) و «سيبيلنوشتها» مجموعه کاريکلماتورها (نشر داستان) در سال 1396 را در کارنامه خود داشت، اينبار سعي کرد که با اين دو مجموعه، نظر مخاطبان آثار مينيمال و کاريکلماتور را جلب کند.
معارفي از سال 91، فعاليت در حوزه کاريکلماتور را بهصورت جدي دنبال کرد و آغاز کارش در حوزه کاريکلماتور، آنطور که خودش ميگويد با انتشار در هفتهنامههاي استاني بوده است، اما بعدها مجموعهاي از کاريکلماتورهايش را در سايت شيرين طنز، روزنامه همشهري و روزنــــــامههاي ســـــراسري ديگر منتــــشر ميکند که در ديـــدهشدن آثارش موثر بود.
خودش ميگويد: «قبل از من بزرگان ديـــــــگري چون سهــراب گلهاشم، حســــــين ناژفر، مــهدي فرجالهي و ابوالفضل لعلبهادر و... کاريکلماتورهايشان را منتشر کرده بودند، ولي شناخت در مورد اين قالب ادبي در جامعه ادبي و حتي عموم مردم بسيار کم بود. من سعي داشتم علاوه بر معرفي بيشتر اين قالب ادبي به عموم جامعه، دغدغههايم را نيز در قالب کاريکلماتور بيان کنم. اين قالب ادبي توسط پرويز شاپور در اواسط دهه 40 در نشريه خوشه متولد شد و تاثيرش را گذاشت و توانست به جايگاهي برسد که ديگران نيز ادامهدهنده آن باشند.»
با اينکه بيش از پنج دهه از تولد کاريکلماتور در ايران ميگذرد، اما هنوز آنطور که بايد ديده نشده است. معارفي با ذکر اين نکته که اکثريت مردم ايران با شعر انس و الفتي دارند و ادبيات را بيشتر با شعر لمس کردهاند و در سالهاي اخير کتابهايي که در رابطه با شعر بوده و البته ادبيات داستاني مخصوصا در حوزه ترجمه منتشر شدند، بازخورد بيشتري نسبت به ساير قالب هاي ادبي داشته است و عموم مردم نيز اگر فراغتي داشته باشند به مطالعه اين آثار روي ميآورند، به همين دليل کاريکلماتور به خوبي ديده نشده است. او دليل ديگر را نبود ناشران تخصصي در حوزه طنز را ميداند که در عدم شناختهشدن يا کمترشناختهشدن کاريکلماتور موثر بوده است.
با همه اينها، محمدمهدي معارفي، جايگاه کاريکلماتور در زندگي روزمره را به دليل ايجاز، قابليت تبديلشدن به ضربالمثل، شعار تبليغاتي و تيتر در نشريات مفيد ميداند و ميگويد: «بيشترين کاربرد آن از سوي مردم درحال حاضر در شبکههاي اجتماعي از جمله توئيتر است که جملاتي با کمترين تعداد کلمه و بيشترين بازخورد در اين فضا را دارد.»
کـــــــتابهــــــاي «سيبيلنوشت» (آبروداري ميکنند چشمهايم) و «کتاب سياهه» مجموعهاي از طراحيهاي مينيمال محمدمهدي معارفي است که ديدن آنها انسان را به تفکر و تامل واميدارد. نکته بارز اين مجموعه طراحيهاي آن است. معارفي طراحيهاي اين کتاب را تلفيقي از کارتون، کاريکاتور و طراحي ميداند که در آن نيمنگاه يا انتقادهايي نيز به جامعه داشته است. خودش ميگويد: «سعي کردم اين انتقادها را با خطوط بسيار ساده و بدون حضور کلمه در اين کتاب بياورم و اشارهاي داشته باشم به مشکلات و معضلاتي که در جامعه وجود دارد. اين طراحيهاي بسيار ساده در ذهنم شکل ميگيرد و روي کاغذ ميآيد. اين نگاه مينيمال که در طراحي دارم برگرفته از نوشتههاي من در حوزه داستانک و کاريکلماتور است که، اينبار در قالب طراحيهاي ساده عرضه شده است. طراحيهاي اين کتاب در نگاه نخست، بسيار ساده بهنظر ميرسند، اما وقتي بيشتر به آنها دقت ميکنيد، متوجه ميشويد که حرفهاي زيادي براي گفتن دارند و در عين حال از نوشته و جمله استفاده نشده تا طرح خود حرفهايش را با مخاطب بزند. البته سير تحول اين طراحيها از کتاب سيبلنوشتها بود که چند سال پيش منتشر کردم و تلفيقي از طراحي و کاريکلماتور بود و پس از آن، در نمايشگاهي از اين دسته طراحيها در نگارخانه اريک به مديريت احمد کوچکيان برگزار کردم، اما محوريت آن نمايشگاه با طراحيهاي اين کتاب تفاوت دارد. مخاطباني که به حوزه مينيمال علاقهمند هستند با اين طراحي ارتباط بهتري برقرار ميکنند.»
