آيا کرونا خطر از دستدادن حافظه را افزايش ميدهد؟
يک متخصص مغزواعصاب ميگويد: يکي از تاثيرات مخرب کوويد19 بر بدن، اثر آن بر مغز و از دستدادن حافظه است. اکنون مشخص است که بسياري از بيماران مبتلا به کوويد19 علائم عصبي مختلفي نشان ميدهند که از دستدادن حس بويايي تا روانآشفتگي و افزايش خطر ابتلا به سکتهمغزي متفاوت است. از سوي ديگر کوويد19 عواقب ماندگاري نيز بر مغز دارد که از جمله آنها ميتوان به التهاب مغزونخاع، سندرم «خستگيمزمن» و سندرم «گيلينباره» (اختلال نادري که به سيستم ايمني يا اعصاب بدن حمله ميکند) اشاره کرد. اين اثرات ممکن است در اثر عفونت ويروسي مستقيم بافت مغز ايجاد شود. اما شواهد در حال افزايش نشان ميدهد، اقدامات غيرمستقيم ديگري که از طريق عفونت ويروسي و سيستم قلبيوعروقي يا از طريق سيستم ايمني بدن و التهاب ايجاد ميشود به بروز تغييرات عصبي پايداري پس از کوويد19 کمک ميکند. اکنون يک متخصص علوم اعصاب و متخصص در نحوه شکلگيري خاطرات، نقش سلولهاي ايمني در مغز و چگونگي بروز اختلال در حفظ حافظه پس از بيماري و فعالشدن سيستم ايمني اين سوال را مطرح ميکند که آيا در آينده موج نقص حافظه، کاهش شناختي و زوال عقل مرتبط با کوويد19 وجود خواهد داشت؟
تاثيرات التهاب بر حافظه
اگر فعالشدن سلولهاي عصبي ايمني بهمدت زمان بيماري محدود باشد، پس التهاب چگونه ميتواند باعث نقص حافظه طولاني مدت شود يا خطر افت شناختي را افزايش دهد؟ مغز و سيستم ايمني بدن هر دو بهطورخاص بهگونهاي تکامل يافتهاند که در نتيجه تجربه تغيير کنند تا خطر را خنثي کرده و نجات جان فرد را به حداکثر برسانند. در مغز، تغييرات در اتصالات بين نورونها به انسان اجازه ميدهد تا حافظهها را ذخيره کرده و به سرعت رفتار را تغيير دهد تا از تهديد فرار کرده و بهدنبال غذا يا فرصتهاي اجتماعي باشد. سيستم ايمني بدن براي تنظيم دقيق واکنش التهابي و توليد آنتيبادي در برابر عوامل بيماريزايي که قبلا با آن روبهرو شده، تکامل يافته است. با اين وجود، تغييرات طولاني مدت در مغز پس از بيماري نيز با افزايش خطر ابتلا به کاهش شناختي مرتبط با سن و بيماري آلزايمر ارتباط نزديکي دارد. اقدامات مخرب سلولهاي عصبي ايمني و سيگنالينگ التهابي ميتوانند حافظه را بهطوردائم مختل کنند. اين موضوع ميتواند از طريق آسيب دائمي در اتصالات عصبي يا خود نورونها و همچنين از طريق تغييرات ظريفتر در عملکرد نورون ها ايجاد شود. ارتباط بالقوه ميان کوويد19 و اثرات پايدار آن بر حافظه بر اساس مشاهداتي است که از ساير بيماريها بهدست آمده است. بهعنوان مثال، بسياري از بيماراني که از حمله قلبي بهبود مييابند يا جراحي ميشوند، افتهاي شناختي بادوامي را نشان ميدهند که در دوران پيري بيشتر ميشود. يکي ديگر از بيماريهاي مهم که با عوارض شناختي مشابه مرتبط است، «سپسيس» (نوعي التهاب که سراسر بدن را فرا ميگيرد) است. در الگوهاي حيواني اين بيماريها، پزشکان اختلالاتي را در حافظه و تغييراتي را در عملکرد عصبي و ايمني مشاهده ميکنند که هفتهها و ماهها پس از بيماري ادامه دارد. حتي التهاب خفيف، از جمله استرس مزمن، اکنون بهعنوان عوامل خطرزا براي ابتلا به زوال عقل و کاهش شناختي در دوران پيري شناخته شدهاند. اين پزشک متخصص ميگويد که در آزمايشگاه خود، وي و همکارانش مشاهده کردند که حتي بدون عفونت باکتريايي يا ويروسي، تحريک سيگنالينگ التهابي در يک دوره کوتاهمدت منجر به تغييرات طولاني مدتي در عملکرد عصبي در نواحي مغزي مرتبط به حافظه و اختلالات حافظه ميشود.
کرونا خطر آلزايمر را افزايش ميدهد؟
سالها طول ميکشد تا متوجه شويم که آيا عفونت کوويد19 باعث افزايش خطر کاهش شناختي يا بيماري آلزايمر ميشود. اما با پيشگيري و درمان کوويد19، اين خطر را ميتوان کاهش داد. پيشگيري و درمان هر دو بر کاهش شدت و مدت زمان بيماري و التهاب متکي هستند. به طرز جالب توجه، تحقيقات بسيار جديد نشان ميدهد که واکسنهاي متداول از جمله واکسنهاي آنفلوآنزا و ذاتالريه ميتوانند خطر ابتلا به آلزايمر را کاهش دهند. علاوه بر اين، چند درمان در حال ظهور براي کوويد19، داروهايي که فعاليت ايمني بيش از حد و حالت التهابي را سرکوب ميکنند نيز وجود دارد. اين درمانها بهطور بالقوه باعث کاهش تاثير التهاب بر مغز و کاهش تاثير آن بر سلامت طولاني مدت مغز ميشوند. کوويد19 مدتها پس از اتمام همهگيري بيماري، همچنان سلامت و رفاه افراد را تحتتاثير قرار خواهد داد. بنابراين، ادامه بررسي اثرات بيماري کوويد19 در زمينه ابتلا به کاهش شناختي و زوالعقل (آلزايمر) که افراد بعدا به آن مبتلا خواهند شد بسيار مهم خواهد بود. محققان با انجام چنين کاري به احتمال زياد بينش مهمي در مورد نقش التهاب در طول عمر انسان در زمينه کاهش شناختي مرتبط با سن کسب ميکنند. اين کار به ايجاد راهکارهاي موثرتر براي پيشگيري و درمان اين بيماريهاي ناتوانکننده کمک ميکند.
