حسادت امارات به جایگاه قطر
آرمان مـلي - عليرضا پورحـسين: وزيــر امـور خارجه امارات روز گذشته با مسئول امور خليج فارس و خاورميانه در کاخ سفيد ديدار و گفتوگو کرد. در اين ديدار که در ابوظبي انجام شد دو طرف در رابطه با مسائل منطقه و جهان از جمله ايران، عراق، ليبي و يمن بحث و رايزني کردند. وزير امورخارجه امارات دو روز پيش نيز نشست ويدئويي با وزير امورخارجه اسلامي ايران داشته است و در اين نشست روند همکاريهاي دوجانبه و موضوعات مشترک منطقهاي مورد بحث و تبادلنظر قرار گرفت. در اين گفتوگو طرفين آمادگي خود را براي توسعه همکاريها در زمينههاي مختلف در راستاي منافع مشترک مورد تاکيد قرار دادند. محمدجواد ظريف با يادآوري شرايط حساس منطقه بر ضرورت گفتوگو و همکاريهاي فيمابين تاکيد کرد. در برههاي از زمان که ممکن است برخي کشورها از شرايط کنوني خاورميانه در جهت بيثباتي منطقه بهرهبرداري کنند اما ايران و امارات به عنوان همسايه بايد در انديشه ثبات منطقه باشند. طرف اماراتي نيز در اين گفتوگو همکاري ايران و امارات را در منطقه ضروري دانست و بر استمرار رايزنيهاي فيمابين و تبديل چالشها به فرصتها تاکيد کرد. سلسلهگفتههايي که به نظر ميرسد ميتواند نتايج خوبي در پي داشته باشد و حتي برخي در اين ميان از امارات به عنوان ميانجي جديد در سياست خارجي ايران ياد کردهاند که ممکن است پيامهايي را انتقال دهد. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با دياکو حسيني، تحليلگر ارشد مرکز بررسيهاي استراتژيک رياست جمهوري داشته است که در ادامه ميخوانيد.
در وراي ايـن ديدارهاي چند مرحلهاي چه سياستي وجود دارد و آيا کشور جديدي به عرصه ميانجيگري ميان ايران و ايالات متحده ورود پيدا کرده است؟
ميانجيگري مربوط به کشورهايي ميشود که رابطهاي نزديک و دوستانه با طرفين داشته باشند. امارات در ماههاي اخير در مقايسه با عربستان سعودي روابط بهتري را با ايران ايجاد کرده است اما هنوز اختلافات دو کشور به حدي کاهش پيدا نکرده که بتواند امارات را به يک ميانجي در امور ايران و ايالاتمتحده تبديل کند. به نظر ميرسد چرخش نسبي امارات در مواضعش نخست به رقابت اين کشور با عربستان در جنوب يمن ميتوان مرتبط دانست که از مدتها پيش آغاز شده و هنوز هم به نتيجهاي نرسيده است. از سوي ديگر وضعيت ترامپ نيز متزلزل شده و اين امر امارات را به اين نتيجه رسانده است که بايد نيمنگاهي نيز به ايران داشته باشند و روابطي با ايران برقرار کند. عدم به نتيجه رساندن فشار حداکثري به ايران نيز در اين امر دخيل بوده و سبب تغيير نگرش در امارات شده است. امارات به اين نتيجه رسيده است که مواضع ايران در آينده نيز با فشارهاي بيشتر تغيير نخواهد کرد و بر همين اساس پيشبيني خود از آينده را تغيير داده است.
چه اتفاقاتي سبب شده است امارات دچار اين چرخش در عرصه سياست خارجي شود؟
زماني که امارات وضعيت قطر را در شوراي همکاريهاي خليج فارس مشاهده کرد و به وضوح تماشا کرد که قطر تابوي بزرگ اين سالهاي کشورهاي عربي را شکست اما با مشکلي مواجه نشد و عملا روابط خود را با عربستان قطع کرده و اين امر را براي ساير کشورها نيز ممکن کرده است. امارات مشاهده کرده است که قطر به جاي تن دادن به تابو روابط متعادلي را با ايران، ترکيه و ايالاتمتحده ايجاد کرده است و توانسته موفق باشد و اين امر موجب حسادت ساير کشورها به قطر شده است و به نظر ميرسد امارات نيز از روي حسادت دست به چنيني اقداماتي ميزند و به دنبال طي کردن مسيري همچون قطر است. امارات بهخوبي ميداند که در صورت افزايش تنشها ميان قدرتهاي منطقه بهشدت آسيبپذير است و بهخصوص پس از حوادث متعددي که در سال گذشته در خليج فارس رقم خورد به نظر ميرسد که آنها را به اين جمعبندي رسانده است که ممکن است اوضاع از کنترل خارج شود. امارات به نحوي به دنبال اين است که اگر ايران تحت فشار بيشتر نيز قرار گرفت اما تضميني وجود داشته باشد تا به اين کشور آسيبي وارد نشود. امارات يک چرخش آرامي را آغاز کرده است که طي آن بههيچوجه با ايالاتمتحده و عربستان درگير نخواهد شد.
چه اتفاقاتي سبـب شده است تا امارات با توجه به وسعت کوچک و جمعيت کمي که دارد به بازيگري مهم در منطقه تبديل شود؟
مقامات امارات در يک دهه اخير به دنبال يک جاهطلبي ژئوپليتيکي قابلتوجهي هستند. در ذهنيت رهبران امارات اين تلقي وجود دارد که اماراتمتحده عربي ميتواند نقش بزرگي در توازنهاي منطقهاي براي خود ايفا کند و در همين راستا تلاشهايي نيز کرده است. امارات نيز همچون ساير کشورها به دنبال ارزيابي وضعيت جهان هستند که کانون اين وضعيت آشفتگي و ناآرامي در ايالات متحده است که باعث کاهش نفوذ آمريکا در جهان است. امارات اين واقعيت را ميبيند و از سوي ديگر نيز بهخوبي مشاهده ميکند که عربستان ديگر قدرت نرم گذشته خود را ندارد و در جنگ يمن و سوريه علاوه بر خرج ميلياردها دلار نتوانسته است به موفقيتي درخور دست يابد و به اهداف نظامي خود برسد. اين اتفاقات سبب شده است تا کشورهاي منطقه به سمت نتايج واقعبينانهتري سوق پيدا کنند و غولهايي را که در ذهن خود ساخته بودند کنار بزنند. امارات به دنبال اين است که نقشي نسبتا مستقل ايفا کند و همچون گذشته کاملا وابسته نباشد. بيشک سياستهاي کمنظير قطر در اين رابطه بسيار موثر بوده و به موتور محرکي براي امارات تبديل شده است تا در راستاي منافع خود با ساير کشورها نيز ارتباطاتي برقرار کند و براي خود امنيت بيشتري ايجاد کند.
