بینالعباسین را اطراف خود جمع کرد
آرمان ملي - نسترن فراهاني: فقدان آيتا... هاشمي در عرصه سياست ايران موضوعي نيست که فقط طي روزهاي اخير احساس و به آن اشاره شده باشد. از زمان درگذشت آيتا... هاشمي بهويژه در جريان سياسي ميانهرو خلأ حضور او بيش از پيش حس ميشود چراکه ميانهروي آيتا... هاشمي و مشي او که هميشه اعتدال را در دستورکار داشت، به نوعي تبديل به امضاي شخصي شده بود که فوت کوزهگرياش را در تاريخ به اسم او ثبت کردهاند. حزب کارگزاران سازندگي نزديک به آيتا... هاشمي بود و محسن و فائزه دو فرزند ايشان هم عضو شوراي مرکزي اين حزب هستند. اين حزب تصميماتش را براساس نياز روز کشور اتخاذ ميکند و تمايلي به ورود به چالشهاي سياسي ندارد، مانند انتخابات مجلس 98 که حزب کارگزاران برخلاف ديگر احزاب اصلاحطلب سکوت پيشه نکرد و از شرکت در انتخابات گفت. اکنون هم اين حزب فعاليتهايش براي انتخابات رياستجمهوري 1400 را آغاز کرده است و اخيرا در جلسهاي که حزب کارگزاران براي بحث و بررسي در راستاي سياستهاي خود برگزار کردند به موضوع بازگشت به سياستهاي آيتا... هاشمي تاکيد شد؛ در اين جلسه بر استفاده از سياستهاي آيتا... در همه مسائل کشور اشاره و بازگشت کشور به سياستهاي مرحوم آيتا... هاشميرفسنجاني در مسائل بينالمللي، روابط منطقهاي، دکترين دفاعي و رويکردهاي فرهنگي و سياسي به عنوان چشمانداز واقعي خروج از وضعيت کنوني مورد توجه قرار گرفت.
تنشزدايي سياست هاشمي بود
در راستاي برنامههاي انتخاباتي و ترسيم مسير حرکت حزب کارگزاران سيدمحمود عليزاده طباطبايي يکي از اعضاي اين حزب با «آرمان ملي» به گفتوگو پرداخت که در ادامه ميخوانيد.
در جلسه اخير حزب کارگزاران بر بازگشت به مشي و سياستهاي مرحوم آيتا... هاشمي تاکيد شد؛ اين موضوع به چه معناست؟
سياست آيتا... هاشمي، تنشزدايي در سياست خارجي، تعادل و همکاري در سياست داخلي بود. مرحوم آيتا... هاشمي در شرايطي بر کرسي مناصب تاثيرگذار حضور يافت که شرايط سبب نابودي جريان چپ شده بود و تمام افراد اين جريان ردصلاحيت شده بودند بهويژه در مجلس چهارم اين جو وجود داشت چنانکه خط اماميها تقريبا از سياست حذف شده بودند و جناح مقابل که پيش از آن داراي قدرتي نبودند، به قدرت رسيدند.
منظور شما اين است که آيتا... هاشمي از انزوا و گوشهنشيني جريانهاي رسمي جلوگيري ميکرد؟
بله؛ آيتا... هاشمي تمام نيروهاي خط امامي را که حذف شده بودند جذب کرد و به کار گرفت، به عنوان مثال آقاي موسويخوئينيها را به عنوان رئيس مرکز تحقيقات استراتژيک مجمع تشخيص مصلحت نظام انتخاب کرد و در واقع تمام نيروهايي که بعدا به عنوان اصلاحطلب در فضاي سياسي بروز و ظهور پيدا کردند مانند جناح بينالعباسين يعني از عبدي تا دوزدوزاني را اطراف خود جمع کرد.
نکته بارز ويژگي آيتا... عدم تمايز قائل شدن ميان جناحهاي سياسي بود اما در اذهان هست که دو جريان قدرشناسي نکردند.
آيتا... هاشمي رفسنجاني همواره تلاش داشت که جناحها را به هم نزديک کند و تاکيدشان بر اين بود که بايد نقاط مشترک بين جناحها را پيدا کرد که شايد برهمين اساس است که او را مرد سياست مينامند. آيتا... هاشمي با هر جناح و جرياني حتي تندورها ميتوانست تعامل کند البته برخي چهرهها بودند که ميانه خوبي با او نداشتند اما آيتا... هاشمي همواره راه اعتدال را ادامه ميداد. در دولت آقاي هاشمي از چپترين افراد تا راستترين و تندروترين آنها حضور داشتند و از همه صداهاي جامعه افرادي را در دولت خود به کار گرفته بود.
تفاوت ايشان با برخي که به قدرت ميرسند در تعامل و نه حذف غيرهمفکران بود. خاطرهاي از اين ويژگي آيتا... در ذهن داريد؟
هيچ شخصي توسط آيتا... هاشمي حذف نشد و ايشان از همه توانهاي داخلي استفاده ميکرد. در خاطرم هست زماني که من در سازمان برنامه بودم، آقاي احمد توکلي با تحصيلات ديپلم از مخالفان آيتا... محسوب ميشد و زماني که توکلي قصد ادامه تحصيل داشت، آيتا... اعلام کرد که قطعا اگر او درس بخواند، مواضعي ملايمتر و پختهتر خواهد داشت. از مشي اعتدالي آيتا... هاشمي رفسنجاني خاطرات زيادي هست و از حزباللهيترين افراد تا اعضاي نهضت آزادي از او خاطره خوش دارند.
اما برخي دلواپسان و تندروها به سبب مشي اعتدالي و ميانهروي آيتا... خاطرات خوبي از ايشان ندارند.
درست است. در برهههايي بسياري از چهرهها و رسانههاي شناختهشده عليه مواضع آيتا... هاشمي، رويکردهاي تند و راديکال گرفته بودند. يادم هست در زماني که کيهان هر روز عليه آيتا... تيتر ميزد، من از ايشان کسب اجازه کردم که از شريعتمداري شکايت کنم اما آيتا... هاشمي پاسخ داد: «حسين شريعتمداري هم از بچههاي خودمان است» يکي از خصوصيات آيتا... همين بود که هيچگاه از کسي شکايت نکرد حتي زماني که ردصلاحيت شد و همه توقع داشتند که او مواضعي مقابل بگيرد اما اين اتفاق رخ نداد.
در جلسه اخير حزب کارگزاران يکي از موضوعاتي که به آن اشاره شده بود رويکرد آيتا... هاشمي در سياست خارجه بود. دراين باره توضيح دهيد.
زماني که دولت هاشمي بر سر کار بود شايد شرايط روابط خارجه کشور از اين هم بدتر بود اما او توانست با درايت کشور را به مسير اصلي خود يعني بهترين روابط بينالملل بازگرداند. زماني که عربستان سعودي بدترين روابط را با ايران داشت و وارد جنگ نظامي با کشور شده بود آيتا... هاشمي توانست با دعوت ملک عبدا... و روابط با او شرايط را کنترل کند و در تنشزدايي در اين حد موفق بود. بازگشت به سياستهاي هاشمي هم همين معنا را ميدهد.
