روزها و ماههاي پيشرو تا انتخابات رياستجمهوري سيزدهم براي همه کنشگران عرصه سياست ايران مهم و ارزشمند است. هر يک هم نوع خاصي از دغدغههاي انتخاباتي را دنبال ميکنند. در اين بين ابهام و ترديد دو واژهاي است که ميتوان براي توصيف شرايط کنوني اصلاحات از آن استفاده کرد. برخي اقدامات چون استعفا از شوراهاي منتسب به اين جريان از يکسو و اختلافنظرهاي ناتمام بر اين ابهامات ميافزايد و شرايط را براي آنها دشوار ميکند. راهکارهاي ارائه شده هم چون مورد توافق همه طيفها نيست، راه به جايي نميبرد.
کارگزاران به دنبال شخصيتي عملگرا
جلسات شوراي مرکزي احزاب با شيوع بيماري کرونا در چند ماه گذشته يا به تعويق افتاده يا بهشکل مجازي برگزار شده است. اما بيان ديدگاهها از سوي اعضاي حزب پيرامون رويدادهاي مختلف در کشور ادامه دارد. تداوم شرايط کرونايي موجب شد شوراي مرکزي حزب کارگزاران سازندگي نخستين جلسه حضوري را دوازدهم مرداد ماه و در فضاي باز برگزار کند. بررسي انتخابات مجلس يازدهم و علل ناکامي اصلاحطلبان در آن، بحثهاي مربوط به حزب و شرايط روز کشور از مهمترين محورهاي روتين اين جلسه اعلام شد. شوراي مرکزي حزب همچنين بازگشت کشور به سياستهاي مرحوم آيتا... هاشمي در مسائل بينالمللي، روابط منطقهاي، دکترين دفاعي و رويکردهاي فرهنگي و سياسي را به عنوان چشمانداز واقعي خروج از وضعيت کنوني عنوان کرد. در اين بين «حسين مرعشي» سخنگوي حزب کارگزاران پيشنهاد خود را براي انتخابات رياستجمهوري آينده اينگونه بيان کرد: «بهتر است در انتخابات رياستجمهوري سال 1400، به جاي آنکه فردي هدف قرار بگيرد، يک سبد انتخاب شود. يکي از اصولگرايان، يکي از اصلاحطلبان، يکي از اعتداليون و حتي يکي از پايداريها در آن سبد حضور داشته باشند. بقيه اين سبد و رقابت گروههاي سياسي را به انتخاب مردم واگذار کنيم.» «محسن هاشمي» رئيس شوراي مرکزي حزب کارگزاران هم پيش از اين يکي از مشکلات اصلي جريان اصلاحات و ميانهرو در طول اين دوره را فقدان عملگرايي و واقعگرايي عنوان کرد و گفت: «مردم بايد احساس کنند که اصلاحطلبان براي همين شرايط و محدوديتها برنامه اجرايي و عملي دارند تا مشکلات را کاهش دهند وگرنه بدنه اجتماعي اصلاح طلبان به پاي صندوق راي نميآيد.» هرچند کارگزاران حضور چهرههايي مانند اسحاق جهانگيري و محسن هاشمي را به عنوان کانديداي انتخابات رياستجمهوري مطلوب ارزيابي ميکنند اما اظهارنظرهاي آنها نشان ميدهد بيش از آنکه در پي حضور يک اصلاحطلب خاص در قامت رئيسجمهور باشند در پي برگزاري انتخاباتي پرشور و انتخاب شخصيتي عملگرا هستند. پيشنهاد بازگشت به سياستهاي آيتا... هاشمي هم شايد به اين دليل مطرح شده که وي رويهاي اجماعساز و همگرايانه درباره همه نيروهاي سياسي در کشور داشت و اجراي برنامههاي مورد نياز کشور را مهمتر از مجري اين برنامهها ميدانست.
شوراهاي اصلاحطلبي و تلاطمهاي پيشرو
همزمان با پيشنهاد کارگزاران درباره انتخابات آينده اما شرايط براي نهادهاي تصميمگير و هماهنگکننده در جريان اصلاحات چندان جالب توجه نيست. شوراي عالي سياستگذاري که از سال 94 مسئوليت تصميمات انتخاباتي جريان اصلاحات را برعهده دارد، با استعفاي رئيس و نايب رئيس خود، اوضاع متزلزلي را تجربه ميکند. طيف متنوعي از اظهارنظرها، مخالفتها و موافقتها با ارکان اصلاحطلبي و انتخابات 1400 در حالي بيان ميشود که اصلاحات بيش از هميشه نيازمند بازگشت بدنه همفکر و هواخواه خود در جامعه به پاي صندوق راي است. گروهي بازگشت به انديشههاي آيتا... هاشمي و حضور در قدرت را حتي با نامزدي از جناح ديگر در سر دارند. گروهي همچنان منتقد رويههاي تاييد صلاحيت هستند و هنوز استراتژي خاصي براي آينده در نظر ندارند. گروه ديگر شوراي عالي را مسبب ناکاميهاي اخير ميداند در حالي که شمار ديگري رئيس اين شورا را گزينه مناسب نامزدي اصلاح طلبان عنوان ميکنند. شماري از شخصيتهاي منتسب به اصلاحات، شعسا را پروژهاي تمام شده و بيفايده ميدانند و گروه ديگري در پي يافتن رئيس تازهاي براي آن هستند. با اين اوصاف ميتوان گفت در سر جريان اصلاحات هر استراتژي درصدي از آشفتگي و اختلاف را دارد و همين آينده را سختتر کرده است.