شرایط و ظواهر وضعیت موجود در کشور حاکی از این است که مشکلات زیادی برای شکلگیری اقتصاد هوشمند آن هم با حضور شرکتهای دانشبنیان وجود دارد که از جمله آن میتوان به ضوابط و مقررات دست و پاگیر در حوزه ثبت شرکتها، اعطای مجوز فعالیت، قوانین ناکارآمد کسبوکار و دهها مورد دیگر اشاره کرد؛ که با پس زدن مشتاقان حضور فعال در این عرصه، مدیران جوان را ناامید میکنند. حرکت در مسیر اقتصاد هوشمند بدون حضور نسل جوان و تحصیلکرده بسیار سخت خواهد بود، چراکه بسیاری از مدیران سنتی از تغییر وضعیت سنتی خود خرسند نخواهند شد. تا زمانیکه موانع حضور شرکتهای دانشبنیان در عرصه اقتصاد دیجیتالی میسر نشود اتفاقات خوبی در این حوزه رخ نمیدهد یا اگر رخ دهد زمان بسیار زیادی برای آن نیاز است، اما در شرایطی که وضعیت اقتصاد کشور چند مدتی است که ثبات را به خود ندیده زمان در اولویت قرار دارد. در این راستا بهنظر میرسد وزارت اقتصاد و دارایی بهعنوان اولین متولی اقتصاد کشور باید زودتر تصمیمات درست و البته قابل اجرا برای هموارسازی اقتصاد هوشمند بردارد تا شرایط حضور شرکتهای دانشبنیان فراهم شود.
فرصتهای ویروسی!
کروناویروس یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین مواردی است که جهان بهخود دیده است، این اثرگذاری صرفا در حوزه بهداشت و درمان جهانی نیست بلکه شیوع این ویروس و اپیدمی گسترده آن باعث شد تا حتی مراودات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و حتی سبک زندگی مردم تغییرات شگرفی بیابد که پیش از این کسی حتی فکرش را هم نمیکرد. کسبوکارهای آنلاین پیش از شیوع کرونا در جهان به روشی معمولی فعالیت داشتند و همه تلاش خود را میکردند تا بتوانند مشتریان خود را افزایش دهند. شیوع کرونا و قرنطینه و محدودیتهایی که ایجاد کرد باعث شد تا مردم بیش از گذشته به سمت خریدهای اینترنتی از فروشگاههای آنلاین و همچنین خدمات آنلاین در همه حوزهها بهویژه بانکداری الکترونیک جذب شوند. این اتفاق در این دوران یک فرصت بزرگ برای مدیران اقتصادی شد تا با توسعه زیرساختهای ارتباطی و تقویت استارتاپها، اقتصاد هوشمند را به واقعیت نزدیکتر کنند. اینکه مدیران اقتصادی چقدر از این فرصت استفاده کردند مشخص نیست، اما موضوع مهم شوق و علاقهای است که مردم برای هوشمند شدن اقتصاد دارند و این اتفاق همراهی آنها را هم به دنبال خواهد داشت. یعنی دولت و مدیران اقتصادی میتوانند با
کمی همت خیلی سریعتر به این آرمان دست یابند. به گفته امیر ناظمی، رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران، حضور فعالانه استارتآپهای حوزه بهداشت میتواند نقش بهسزایی را در کاهش میزان مراجعه افراد به مراکز درمانی، افزایش رضایت خدمتگیرنده و کنترل میزان سرایت بیماری ایفا کند.
راهی که به جهش اقتصادی ختم میشود
یکی از مهمترین شاخصههای پیشرفت هر کشوری، رشد اقتصادی آن کشور است. چابکسازی اقتصاد یعنی حذف روندهای تکراری و زمانبر میتواند در سرعتگیری رشد اقتصادی موثر باشد. یکی از روندهای طاقتفرسا برای جهش تولید پروسههای اعطای تسهیلات به واحدهای مولد است که با استفاده از بهرغم برنامهریزیها و گفتهها هنوز به صورت کامل الکترونیکی نشده است. این موضوع قابل انکار نیست که هنوز هم اعطای تسهیلات با سیستمهای تاریخ مصرف گذشته و زمانبر انجام میشود و در این راه هزینههای زیادی را هم متوجه تولید و هم بانکداری میکند درحالیکه میتوان این اقدامات را با بانکداری مدرن و آنلاین انجام داد. این یک نمونه از دهها مشکلاتی است که سیستم اقتصادی کشور برای هوشمند شدن با آن روبهرو است که در صورت برطرف شدن مسلما دیگر خبری از صف انتظار صنایع مولد برای تقاضای تسهیلات در بانکها نخواهد بود خیلی سریعتر میتوانند با دریافت تسهیلات به تولید خود ادامه دهند. با رشد تولید، اشتغال پایدار شکل خواهد گرفت و در ادامه میتوانیم شاهد رشد تولید ناخالص داخلی و رشد صادرات باشیم. البته در بخش بازرگانی نیز نیازمند هوشمندسازی است تا مجوزها بدون
معطلی صادر شوند. در واقع همه بخشهای اقتصادی به یکدیگر متصل هستند و با هوشمندسازی هر کدام، سایر بخشها ناچار باید خود را با سیستم جدید وقف دهند. این اقدامات از هدررفت انرژی و همچنین هزینههایی سرسامآور خواهد کاست و با چابک شدن اقتصاد میتوان شاهد بهبود روند تولید و جهش تولید بود. انقلابی که این روزها در عرصه اقتصاد هوشمند رخ داده باعث تحقق اهداف بنیادین اقتصادی شده است. اقتصاد هوشمند مفاهیمی فراتر از تحولات در عرصه فناوری دارد و شکلگیری اقتصاد دیجیتال و دانشبنیان بهعنوان یکی از ملزومات اساسی اقتصاد هوشمند باید مورد توجه قرار بگیرد. براساس اعلام وزیر اقتصاد و دارایی درهمین رابطه برای سهم اقتصاد دیجیتال در افق چشمانداز ۲۰ ساله هدفگذاریهایی صورت گرفته است چراکه اقتصاد دیجیتال باید ستونی درمسیر تحقق اقتصاد هوشمند باشد. در اقتصاد هوشمند علاوه بر فناوریهاینو مفاهیم دیگری وجود دارد که در آن نقش انسان را کاملا متمایز میکند.