انتخابات1400، آخرین فرصت بازیابی سرمایه اجتماعی
آرمان ملي- حميد شجاعي: ماههاست که بحث انتخابات 1400 و حواشي پيرامون آن نقل محافل و رسانههاست و هر کسي از ظن خود به تحليل روند اين انتخابات و شرايط و موقعيت جامعه ميپردازد. اما آنچه باعث شده اين انتخابات از ساير انتخاباتهاي قبلي متمايز گردد بحث ابهام در نحوه مشارکت حداکثري مردم است. تجربه انتخابات مجلس بسياري را به اين نتيجه رسانده که اگر روندها تغيير نکند شايد انتخابات با مشارکت به مراتب کمتري را شاهد باشيم. مصطفي معين وزير علوم دولت اصلاحات معتقد است: «حضور شکوهمند و آگاهانه مردم و ايجاد سونامي آراي واقعي تنها در يک انتخابات آزاد و رقابتي امکانپذير است.»
لزوم بازيابي سرمايه اجتماعي
شايد برخي مفاهيم همچون اعتماد عمومي، سرمايه اجتماعي و انسجام اجتماعي را صرفا در لفظ و تئوري زيبا و مطلوب تلقي کنند و مابهازايي در صحن جامعه براي آن در نظر نگيرند. اما امروز ارزش عملي اين مفاهيم در جوامع پيشرفته و توسعهيافته به حدي بالا رفته که مقوله سرمايه اجتماعي را در زمره مسائل حياتي و استراتژيک و حتي بالاتر از حوزههاي مهمي چون اقتصاد و سياست قرار دادهاند. چرا که ميدانند موفقيت در هر امري منوط به تامين و رضايتمندي جامعه در حوزههاي مختلف است. اين در حالي است که اين مفاهيم در برخي کشورهاي درحالتوسعه و جهان سوم که به دموکراسي و ارکان آن معتقدند بيش از جنبه عملي جنبه شعاري داشته و آنچنان که بايد به اين مفاهيم توجه لازم مبذول نگرديده است. با اين حال ايران جزء معدود کشورهايي بوده که در آن جريانات سياسي فعال در برخي مقاطع توانستهاند با ايجاد ميزاني از رضايتمندي در مردم اعتماد عمومي را کسب و سرمايه اجتماعي را با خود همراه کنند. جريان اصلاحات به جرات تنها جريان سياسي کشور است که هر زمان شرايط و موقعيت فراهم بوده توانسته سرمايه اجتماعي را با خود همراه کند. اما شرايط امروز کشور که ناشي از عوامل و متغيرهاي مختلفي است باعث شده تا اين اعتماد و سرمايه اجتماعي نيز تا حدودي کاهش پيدا کند. کاهش مشارکت معنادار در انتخابات اسفند98 زنگ خطري بود که پيام مشخصي را به مسئولان مخابره کرد که اگر شرايط تغيير نکند و اين اعتماد بازسازي نشود شايد شاهد فاصله ميان دولت-ملت باشيم. کمتر از 10 ماه ديگر انتخابات 1400 در پيش است و مسئولان و جريانهاي سياسي اگر خواهان مشارکت حداکثري و انتخابات باشکوه هستند بايد روندها چه در حوزه اقتصاد و معيشت مردم و چه در حوزه مشارکت همه جريانات سياسي تغيير کند و گرنه چندان بعيد نيست که شاهد مشارکتي پايينتر از آنچه در انتخابات مجلس بوديم، باشيم.
راههاي گذر از بحران
وزير علوم دولت اصلاحات در خصوص شرايط جامعه اظهار داشت: ضرورت دارد که تمهيداتي در سطح سياستهاي کلي نظام انديشيده شود که مهمترين آنها ايجاد هماهنگي و وحدت عمل قواي مختلف در جهت جلب اعتماد و رضايت عمومي است. مصطفي معين گفت: همچنين با رسيدگي سريع به مشکلات تنگناي معيشت و درآمد اقشار آسيبديده و آسيبپذير، انجام اصلاحات ساختاري در «نظامات تصميمسازي، تصميمگيري و اجرائي»، رونق توليد و اقتصاد و باز کردن فضاي سياسي-اجتماعي، ميتوان از تکرار آشفتگيهاي سالهاي اخير پيشگيري کرد. وي افزود: سرمايهگذاري هرچه بيشتر دولت در بخش سلامت فردي و رفاه اجتماعي و ارتقاي شاخصهاي آن همچون؛ حمايتهاي ويژه از اقشار کمدرآمد، تقويت همبستگي ملي و مشارکت اجتماعي، گسترش دادن شبکه روابط اجتماعي و حمايتي، افزايش اعتماد و سرمايه اجتماعي و ارتقاي روحيه سازگاري و تابآوري با تکيه بر نهادهاي جامعه مدني، از جمله مواردي است که براي دوره گذار از بحران و جلوگيري از تنشهاي احتمالي، ميتوان به مسئولان ارائه کرد. وي در خصوص راهکار احياي جريات سياسي در جامعه بيان کرد: تا زماني که احزاب و فعالان سياسي به نقد و ارزيابي عملکردهاي خود ننشينند، با رويکردي علمي و صادقانه نقاط ضعف و قوت آنها را مشخص نکنند و برنامه کاري خود را براي آينده ارائه ندهند، اعتماد و سرمايه اجتماعي ازدسترفته بر نخواهد گشت. يکي از ضعفهاي اساسي امروز، شکافي است که بين نظريهپردازان و فعالان و جريانهاي سياسي با توده مردم و شرايط زندگي و نيازهاي آنها به وجود آمده است. معين در خصوص رويکرد اصلاحطلبان در انتخابات پيشرو تاکيد کرد: بازگشت و فعاليت در «عرصه عمومي»، در «نهادهاي مدني»، «افزايش سطح آگاهي جامعه از طريق شبکههاي فضاي مجازي» و ارائه معيارهاي دقيق شايستگي براي انتخاب رئيسجمهوري که هيچ نقطه ضعف و ابهامي در کارنامه عملکردش در مسئوليتهاي خطير گذشته نداشته باشد؛ و در عين حال «عاشق ايران»، «خادم مردم»، «کارآمد» و با «برنامه و رويکرد علمي در اداره کشور» نيز باشد، امري لازم است؛ رئيسجمهوري که به حقوق شهروندي، دموکراسي و پيشرفت براي ايران و صلح و همزيستي و رعايت واقعي حقوق بشر در سطح جهاني باور جدي داشته باشد. وزير علوم دولت اصلاحات در خصوص کنش سياسي مردم در انتخابات تاکيد کرد: در جامعهاي که مانند موج در حال نوسان و تغيير است و قابل پيشبيني نيست، امکان بروز هر اتفاق يا پديدهاي را نميتوان با قطعيت رد کرد. اما اعتقاد من بر اين است که حضور شکوهمند و آگاهانه مردم و ايجاد سونامي آراي واقعي تنها در يک انتخابات آزاد، عادلانه و رقابتي امکانپذير است.
