تبعات روانی سرزنش‌ها

سهم والدین از ناراحتی‌های
پنهان فرزندان
تبعات روانی سرزنش‌ها
بسیاری از خود درگیری‌ها و ناراحتی ‌های پنهان افراد نتیجه نصیحت‌های غلط والدین و ریشه در سرزنش‌های دوران کودکی دارد. مریم داودوندی، متخصص مشاوره روانشناسی گفت: اغلب افراد در برابر برخی از رفتارهایشان، پیوسته خود را سرزنش می‌کنند درحالی که خودسرزنشگری راهکاری است که از والدین و اطرافیان در ما به یادگار باقی مانده است. در واقع هرچه والدین و اطرافیان کودک، شخصیت‌های سرزنش کننده‌تر و سخت‌گیرتری داشته و به نوعی کودک را آماج حملات بیشتر و شدیدتری قرار دهند، کودک با درونی کردن این رفتارها، خود نیز به سرزنش‌کننده اصلی خودش تبدیل خواهد شد. وی تصریح کرد: برخی والدین و مراقبان به جای آنکه درباره اشتباه رخ داده شده و پیامدهای آن به کودک توضیح دهند و او را نسبت به خطرات و تبعات آن آگاه سازند، اقدام به زیر سوال بردن شایستگی و شخصیت فرزندشان می‌کنند، به‌طور مثال کودکی که با توپ بازی، به عمد شیشه‌ای را می‌شکند؛ والدین به جای اینکه درباره علت این رفتار کودک صحبت کنند و تبعات آن را به وی توضیح دهند، شروع به برچسب‌زنی به شخصیت کودک کرده و با کلماتی نظیر بی دقت، نادان و... به شخصیت و اعتبار او توهین و به نوعی یک اشتباه را با شخصیت کودک گره می‌زنند.این متخصص روانشناسی با بیان اینکه سرزنش کردن در ذهن بسیاری از افراد درونی سازی شده است، افزود: سرزنش خود، وقتی توسط کودک درونی سازی شود، تبدیل به عادتی مخرب در ذهن خواهد شد، به طوری که بعدها و حتی در دوران بزرگسالی، وقتی مرتکب اشتباهی می‌شود، به جای بررسی عوامل متعدد مؤثر در بروز رخداد، درس گرفتن از آن و تلاش برای اصلاح عملکردها، شخصیت خود را به واسطه آن اشتباه زیر سوال می‌برد و سبب رنج نهانی درونی خویش خواهد شد. داودوندی ادامه داد: برخی از این افراد گاه به واسطه قدرت دادن به بخش سرزنشگر درونی خود، به شدت اعتماد به نفس خود را تضعیف کرده و به جای مواجه شدن با مشکلات و برخورد مناسب با آنها، به‌طور ناخودآگاه به راهکارهای ناکارآمدی از جمله عدم‌تلاش و یا تصمیم‌گیری صحیح متوسل شده و به صورت مداوم خود را در معرض اشتباهات و خطاهای بیشتر و بیشتر قرار می‌دهند، و این راهی خواهد شد که به‌گونه‌ای بی‌رحمانه و مداوم خود را نقد یا فرصتی به دیگران می‌دهند تا آنها را به دلیل نوع رفتارشان سرزنش کنند.