ويروس کرونا و تازه‌ترين يافته‌هاي علمي

همزمان با شيوع پاندمي کرونا سوالات متعددي در ذهن مردم نقش بست که بسياري از آنها در آن زمان بي پاسخ بودند، پزشکان متخصص و پژوهشگران از سراسر دنيا با تلاش 6 ماهه خود، به برخي از اين سوالات مانند اينکه آيا ويروس کرونا از راه هوا منتقل مي‌شود و آيا رفتار کرونا تغيير کرده است، پاسخ دادند. متخصص ميکروب شناسي پزشکي و پژوهشگر مرکز تحقيقات بيوتکنولوژي ميکروبي دانشگاه علوم پزشکي ايران اظهار داشت: در دو دهه گذشته، بشر شاهد سه شيوع عمده بيماري ناشي از ويروس خانواده کرونا بود. سندروم شديد حاد تنفسي سارس (SARS-CoV) در سال 2002 پديدار شد و 8000 نفر را مبتلا و در اين بين 10 درصد اين افراد را به کام مرگ کشاند. عابد زاهدي اظهار داشت: 10 سال پس از اين دوره، سندروم تنفسي خاورميانه (MERS-CoV) در سال 2012 با 2300 ابتلا و 35 درصد مرگ‌و‌مير پديدار شد. اما سومين و گسترده ترين شيوع بيماري همان SARS-CoV-2 است که باعث بيماري شديد تنفسي کوويد 19 شده که براي نخستين بار در دسامبر 2019 ( آذر 1398) در چين گزارش شد و به سرعت به يک بيماري همه‌گير ويرانگر تبديل شده است. وي ادامه داد: گزارش وضعيت سازمان بهداشت جهاني در اواخر تير 1399، بيش از 15 ميليون مورد بيمار و 620 هزار مرگ‌و‌مير را ثبت کرده است، اعدادي که روزانه در حال افزايش است. اين متخصص ميکروب‌شناسي پزشکي افزود: انسان تجربه ايمونولوژيکي مستقيمي با اين ويروس را ندارد؛ بنابراين اين عامل، ما را در برابر عفونت و بيماري آسيب‌پذير مي‌کند. اين ويروس بسيار مسري بوده و بر اساس تحليل هاي مرگ و مير دانشگاه پزشکي جان هاپکينز تخمين ميزان مرگ‌و مير بر اساس مناطق جغرافيايي بين 8/0 تا 14/5 درصد متغير است.

انتقال از طريق هوا

وي ادامه داد: از آنجا که مکانيسم هاي انتقال کاملاً مشخص نيست، ارزيابي اثربخشي اقدامات مختلف براي کنترل بيماري همه‌گير دشوار است. سازمان بهداشت جهاني معتقد است که مسير انتقال انسان به انسان کرونا ويروس، يا از طريق قطرات تنفسي (آئروسل) يا تماس مستقيم است. پژوهشگر مرکز تحقيقات بيوتکنولوژي ميکروبي دانشگاه علوم پزشکي ايران گفت: انتقال ويروس توسط آئروسل به اين احتمال اشاره دارد که اين ذرات ريز که داراي اندازه کمتر از 5 ميکرومتر هستند، مي‌تواند براي مدتي (حداقل 3 ساعت) در هوا باقي بمانند، بنابراين استشاق هواي آلوده به عنوان يک عامل مهم عفونت کوويد19 و شيوع آن است و در نتيجه استفاده از ماسک و شست‌وشوي مکرر دست‌ها با آب و صابون براي اجتناب از اين بيماري ويرانگر اکيدا توصيه مي شود.زاهدي ادامه داد: با توجه به قابليت انتقال ويروس از طريق هوا، سيستم هاي تهويه مطبوع اگر به درستي مورد استفاده قرار نگيرند ممکن است در انتقال ويروس نقش داشته باشند، همانطور که توصيفاتي از ژاپن، آلمان و کشتي کروز پرنسس دياموند پيشنهاد شده است. وي بيان داشت: همچنين گزارش‌هاي قبلي بيماري سارس که در باغ‌هاي آموي، اتاق‌هاي اضطراري و هتل‌ها اتفاق افتاد از انتقال هوايي اين ويروس خبر دادند. اخيرا، ابتلاي خدمه کشتي آرژانتيني به کرونا با وجود سفر دريايي 35 روزه گزارش شده است. زاهدي افزود: پيش از آغاز سفر همه اعضاي خدمه 14 روز قرنطينه اجباري را در هتلي در شهر «اوشوائيا» گذراندند و تست کروناي آنها نتايج منفي داشت. با توجه به اينکه 35 روز هيچ‌گونه ارتباطي با خشکي نداشته اند و منابع مورد نياز فقط از بندر اوشوايا وارد شده بود، تشخيص اينکه چگونه اين خدمه آلوده شده است دشوار است. اين متخصص ميکروب‌شناسي پزشکي افزود: عوامل مختلفي مي‌تواند در ابتلاي اين خدمه موثر باشند که تاکنون، دليل قطعي براي آن پيدا نشده است. راه‌هايي نظير انتقال از طريق هواي آلوده و انتقال از طريق آب و مواد غذايي خام محتمل است. وي بيان داشت: علاوه بر اين نحوه نمونه‌گيري از بيمار و انتخاب تست آزمايشگاهي با دقت و حساسيت بالا که دو پارامتر اساسي هر تست آزمايشگاهي است در تشخيص بيماري کوويد19 بسيار حائز اهميت است.

شواهدي مبني برعفوني‌تر شدن ويروس

وي افزود: در حال حاضر واريانت SARS-CoV-2 حامل اسيد آمينه پوششي D614G، رايج ترين شکل ويروس در همه گيري جهاني است. بررسي هاي آزمايشگاهي نشان از افزايش اسيد آمينه پوششي G614در سطوح مختلف جغرافيايي دارند.زاهدي اظهار داشت: محققان آزمايشگاه ملي لس آلاموس آمريکا دريافتند که نوع G614 اگرچه با افزايش شدت بيماري همراه نيست ولي داراي سرعت رشد بيشتري بوده که حاکي از افزايش بار ويروسي در دستگاه تنفس فوقاني در مدت زمان کوتاه است و نکته مهم آن است که متاسفانه اين شکل جديد ويروس بسيار سريع‌تر از فرم اوليه آن منتقل خواهد شد.

يافته‌هاي درماني و توصيه‌ها

وي ادامه داد: در پاسخ به نياز فوري به توليد واکسن‌هاي مؤثر و درمان‌هاي مبتني بر آنتي‌بادي عليه SARS-CoV-2، در حال حاضر بيش از 90 واکسن و 50 آنتي‌بادي در حال بررسي است که بيشتر آنها پروتئين‌هاي پوششي را هدف قرار مي‌دهند که واسطه اتصال به سلول‌هاي انسان و ورود به آنهاست. متخصص ميکروب‌شناسي پزشکي ادامه داد: لازم به توجه است که آنتي بيوتيک‌ها هيچ تأثيري در جلوگيري از ابتلا به بيماري هاي ويروسي ندارند و نبايد براي پيشگيري يا درمان بيماري کوويد 19 مورد استفاده قرار بگيرند. وي بيان داشت: آنتي بيوتيک‌ها فقط بايد با تجويز پزشک براي درمان عفونت‌هاي باکتريايي استفاده شوند. مصرف بي‌مورد آنتي‌بيوتيک در نهايت مي‌تواند منجر به عوارض شود، بار مالي داشته باشد و در درازمدت مقاومت‌هاي دارويي ميکروبي به دنبال داشته باشد. زاهدي گفت: تاکنون فقط ايزولاسيون اجباري اجتماعي، استفاده از ماسک و شست‌وشوي مکرر دست‌ها با آب و صابون نشان داده است که به طور بالقوه مي تواند شيوع بيماري را کنترل کند.