ايران مشكلي در روابط عراق با عربستان ندارد
آرمان ملي - عليرضا پورحسين: رئيس پارلمان عراق در تماس تلفني با وليعهد عربستان جوياي احوال سلمان بن عبدالعزيز، پادشاه سعودي شد که در اين اواخر تحت عمل جراحي قرار گرفته بود. دو طرف در جريان اين گفتوگوي تلفني در خصوص تقويت روابط دوجانبه و توسعه چشماندازهاي همکاري ميان عراق و عربستان به بحث و تبادلنظر پرداختند. الحلبوسي در اين تماس تلفني، تاکيد کرد که عراق خواهان افزايش همکاري ميان دو کشور است. وليعهد عربستان بر حمايت از عراق و ملت آن در تمامي زمينهها تاکيد کرد. وليعهد سعودي عنوان کرد که ثبات عراق بخش جداييناپذير ثبات منطقه است. اين گفتوگو در رسانههاي مختلف با واکنشهاي زيادي همراه بود و حتي برخي بر اين باور بودند که به نحوي عراق در تلاش است تا خود را در دوران جديد به عربستان سعودي نزديکتر کند و در همين راستا در نقلقولهاي مختلف خواهان عدم دخالت خارجي در کشور خود بوده است که بسياري معتقد هستند تلويحا اين صحبتها خطاب به ايران صورت گرفته است اما برخي ديگر بر اين باور هستند که عراق به دنبال يک موازنه همهجانبه است و در اين راستا با تمامي کشورها قصد دارد به يک شکل رفتار کند. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با هادي سيدافقهي، کارشناس مسائل خاورميانه داشته است که در ادامه ميخوانيد.
اساسا ميتوان از گفتوگوهاي رئيس پارلمان عراق و وليعهد عربستان دوري از ايران و نزديکي به اين کشور را برداشت کرد؟
نخستوزير عراق در سفر به ايران اذعان کرد که با تمام کشورهاي منطقه و جهان قصد دارند که روابطي حسنه داشته باشند و در امور يکديگر دخالت نکنيم و اساسا پيشتر الکاظمي قصد داشت به عربستان سفر کند و آن را نخستين سفر خود در نظر گرفته بود اما سعوديها با بهانه آوردن و بيان بيماري پادشاه عربستان اين ديدار را به تعويق انداختند که ريشههاي آن به صورت دقيق همچنان مشخص نيست. اين ابهام زماني بيشتر شد که دو روز پس از تاريخي که قرار بود پادشاه عربستان با الکاظمي ديدار کند بهصورت کاملا سالم در مقابل عموم صحبت کرد و حال خيلي خوبي نيز داشت و از طريق ويدئوکنفرانس در نشست هياتوزيران حاضر شد. هنوز مشخص نيست سعوديها يا عراقيها اين ديدار را لغو کردهاند اما به نظر ميرسد سعوديها شرط و شروطي براي الکاظمي وضع کردهاند که بايد به ايران سفر نکند که البته قطعيت آن هنوز مشخص نيست. طرفداران او بارها اظهار کردهاند که بايد عراق به آغوش دنياي عرب بازگردد. در همين راستا نميتوان از اظهارات رئيس پارلمان عراق يک تغيير نگرش برداشت کرد زيرا قبلتر نيز دولت جديد عراق چنين مباحثي را مطرح کرده است. بنابراين صحبتهاي الحلبوسي خطاب به وليعهد عربستان به معناي دور شدن از ايران نيست.
آيا رابطه حسنه عراق با ساير کشورها به منافع ايران در منطقه لطمه وارد خواهد کرد؟
الکاظمي از ابتداي دوران نخستوزير خود مطرح کرده است که روابط کشور خود را با همه طرفين تقويت ميکند و ارتقا ميبخشد و اين اساسا با سياستهاي ايران هيچ تناقضي ندارد و اين را ميتوان از جملات مسئولان کشوري که عنوان کردهاند به دنبال ايجاد يک عراق قدرتمند هستند برداشت کرد و اين به آن معنا است که ايران قصد دخالت در عراق را ندارد اما يک عراق مستقل را خواهان است. اين مساله براي ايران مهم است زيرا هر اتفاقي که در عراق رقم ميخورد، امنيت و منافع اقتصادي ايران را تحت تاثير قرار ميدهد و تاثير مستقيم از يکديگر ميگيرند. الکاظمي در تهران مطرح کرد که ارتباط قوي با تمام همسايگان خود ميخواهد. نکته اين است که از زمان سقوط صدام و از زمان اياد علاوي تاکنون هيچکدام از کشورهاي عربي به عراق نزديک نشدند. همان زمان ملکسلمان يک جمله خطرناک مطرح کرد و گفت تا زماني که حکومت در عراق در اختيار شيعيان باشد به اين کشور هيچ کمکي نخواهيم کرد. در اين برهه زماني نيز شاهد هستيم که عربستان ارتباط خود را با اهل تسنن تقويت کرده است تا بتواند از آنها يک فراکسيون قوي در پارلمان عراق ايجاد کند. نکته در اينجاست که نخستوزير امروز عراق شيعه است و به نظر ميرسد در اين زمينه عربستان هنوز بهصورت کامل به درک مقابل نرسيده است.
اساسا روابط سياسي عراق و عربستان در ذيل همکاري ايران و عراق قابل تعريف است؟
در گذشته بارها شاهد بودهايم که هياتهاي سياسي که از عراق به عربستان رفتهاند همواره با دست خالي از اين کشور برگشتهاند و مشکل عربستان با عراق نيز صرفا ايران است و بارها عنوان کردهاند که عراق بايد از ايران فاصله بگيرد. عربستان بهصراحت عنوان کرده است که عراق بايد در اين عرصه راستيآزمايي کند تا به اين کشور ثابت شود که آنها قصد دارند به دنياي عرب نزديک شوند. در اين ميان الکاظمي ميداند که بدون داشتن روابط گسترده با ايران نميتواند به موفقيت برسد و به صراحت گفته است که به ايران نياز دارد، همانگونه که ايران نيز به عراق نياز دارد. حتي در تهران يک جمله زيرکانه نيز الکاظمي به زبان آورد و گفت همانطور که ايران، عراق را در مقابله با داعش کمک کرد، عراق نيز در زير فشار اقتصادي به ايران کمک کرده است و امکانات عراق در اين عرصه در اختيار ايران بوده و به نحوي گفته که به اين شکل محبت ايران را جبران کرده است. با وجود اينکه قرارداد خاصي ميان ايران و عراق به امضا نرسيد اما به خوبي اين مساله منتقل شد که عراق به ايران نياز دارد و بدون کمک ايران نميتوانيم از مشکلات عبور کنيم. بنابراين صحبتهاي الحلبوسي را نميتوان به معناي دور شدن از ايران تفسير کرد بلکه سياستي کلي براي داشتن روابط حسنه با ساير کشورها است.
