چالش جديد درمان مصرفکنندگان موادمخدر
معاون اجتماعي موسسه کادراس با اشاره به «گزارش جهاني مواد» سال 2020 ميگويد: در سال 2018، 269 ميليون نفر در سراسر جهان حداقل يکبار انواع مواد را مصرف کردهاند که حدود 6/35ميليون نفر آنها از اختلالات مصرف مواد رنج ميبرند. همه ساله همزمان با روز جهاني مبارزه با مواد، دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل بر اساس تحولات و روندهاي جهاني گزارشي تحت عنوان «گزارش جهاني مواد» منتشر ميکند که گزارش سال 2020 اين دفتر با توجه به همهگيري جهاني کرونا ويروس، گزارشي از تاثير کرونا ويروس بر بازار مواد و روندهاي جهاني آن بود، اما در کتابچه دوم اين گزارش به بررسي روند و تحولات انواع مواد مصرفي، شيوع آنها، ميانگين سني شيوع اعتياد و تاثير مصرف مواد بر سلامتي مصرفکنندگان پرداخته است.در اين رابطه فرزانه سهرابي، معاون اجتماعي موسسه کادراس از تحليلي که از اين گزارش داشته است، ميگويد: بر اساس اطلاعات اين کتابچه در سال 2018، 269 ميليون نفر در سراسر جهان حداقل يکبار انواع مواد را مصرف کردهاند؛ اين آمار دربرگيرنده 4/5 درصد جمعيت جهاني بين 15 تا 64 سال است و تقريباً از هر 19 نفر يک نفر تجربه مصرف مواد را داشتهاند.
رشد مصرف مواد مخدر طي 9 سال
اين پژوهشگر با بيان اينکه از سال 2009 تا سال 2018، تعداد تقريبي مصرفکنندگان مواد از 210 ميليون به 269 ميليون نفر رسيده است که به عبارتي بيش از يکچهارم يا 28 درصد افزايش آمار مبتلايان در اين فاصله زماني بوده که البته بايد عامل رشد جمعيت جهاني را هم در نظر گرفت، توضيح ميدهد که آمار مصرفکنندگان مواد در جهان بيش از 12 درصد رشد داشته و از 8/4درصد جمعيت بزرگسالان مصرفکننده مواد در سال 2009 به 4/5 درصد در سال 2018 رسيده است. بنابر اظهارات سهرابي، همچنين از ميان 269 ميليون نفري که در سال 2018 از انواع مواد مصرف کردهاند، حدود 6/35 ميليون نفر از آنها اختلالات مصرف مواد رنج ميبرند؛ به اين معنا که از الگوي خطرناک مصرف مواد پيروي يا براي مدتي آن را تجربه کردهاند و در نتيجه نياز به درمان دارند. اين موضوع مربوط به شيوع جهاني اختلالات مصرف مواد بين جمعيت 15 تا 64 سال است که شيوع آن بين اين گروه سني حدود 7/0 درصد است.
رايجترين ماده مصرفي جهان
وي با اشاره به اينکه در سال 2018، حدود 192 ميليون نفر حدود (9/3درصد جمعيت جهاني) بين 15 تا 64 سال مصرف کننده کانابيس بودهاند، ميافزايد: مصرف کانابيس در سال 2018 در آمريکاي شمالي با 6/14 درصد، استراليا و نيوزيلند با 6/10 درصد و غرب و آفريقاي مرکزي با 3/3 درصد به طور قابل توجهي بالاتر از ميانگين جهاني مصرف بوده است. معاون اجتماعي موسسه کادراس ميافزايد: براساس گزارشات سال 2009 مصرف کانابيس در آمريکاي مرکزي، آمريکاي شمالي، استراليا و نيوزلند که بازار مصرف دارند، تثبيت يا کاهش يافته است، اما با افزايش استفاده در بسياري از کشورهاي آفريقايي و آسيا اين روند کاهشي در همان سال جبران شد. يک دهه بعد و امروز بر اساس گزارش 202 دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل متحد، روند استفاده از کانابيس در اروپاي غربي و مرکزي به طور کلي ثابت بوده و در آمريکاي شمالي، آفريقا و آسيا به طور قابل توجهي با افزايش روبهرو بوده است. سهرابي در ادامه درباره چرايي افزايش آمار مصرف مواد مخدر معتقد است که طي دهه گذشته، تنوع مواد موجود در بازار انواع مواد، موجب شده تا علاوه بر مواد سنتي گياهپايه مانند کانابيس، کوکائين و هروئين، استفاده از مواد صنعتي و استفاده غير پزشکي از داروهاي تجويزي گسترش يابد. در دسترس بودن مواد بسيار قوي، افزايش و ظهور انواع مواد جديد و استفاده دائمي از آنها توسط مصرف کنندگان، چالشي جديد در حوزه پيشگيري و درمان مصرف کنندگان ايجاد کرده و اختلالات مربوط به مصرف مواد را نسبت به گذشته افزايش داده است.وي ادامه ميدهد: امروزه يکي از نگرانيهاي اصلي کشورها، مصرف غيرپزشکي داروهاي تجويزي و ديگر مواد اپيوئيد مصنوعي مانند فنتانيل است که منجر به افزايش مداوم مرگ و مير ناشي از بيش مصرفي اوپيوئيدها در سال 2018 شده است؛ به نظر ميرسد در مناطق فرعي مانند غرب، مرکز و شمال آفريقا، بازار مصرف غيرپزشکي ترامادول رشد چشمگيري داشته است. اين استاد دانشگاه با تاکيد بر اينکه در سالهاي اخير صدها مورد NPS توليد شده است، يادآور ميشود: اکثريت npsها را محرکهاي مبتني بر گيرندههاي آگونيست کانابيوئيد مصنوعي تشکيل ميدهند، اين درحالي است که اوپيوئيدها (مشابه فنتانيل و اوپيوئيدهاي تحقيقي) نيز شمار فزايندهاي از NPSها را تشکيل ميدهد. هر گروه از NPSها (مثلاً محرکها) شامل طيف وسيعي از مواد شيميايي است، بنابراين پيامدها و اثرات تخريبي مصرف آنها غيرقابل پيشبيني و گاهي عواقب جدي بر سلامت انسان مانند افزايش مرگوميرها دارد. وي بر اين باور است که تقاضا براي مصرف بيشتر مواد روانگردان جديد با توجه به ظهور انواع جديد آنها، گذرا و موقتي است و به غير از مصرف ميان برخي از مردم گروههاي حاشيهاي، جايگاه چنداني در بازار مصرف جهاني مواد ندارد.
