مخاطب اصلی سخنان روحانی، عربستان بود
آرمان ملي - عليرضا پورحسين: به نظر ميرسد در وهله اول سفر وزير امور خارجه ايران به عراق و حضور نخستوزير عراق در تهران در راستاي تداوم همکاريهاي بين دو کشور است. اين سفر اهميت بسيار زيادي دارد زيرا روابط ايران و عراق اهميت بسيار زيادي دارد. ورود يک هيات بزرگ سياسي عراق به ايران نشاندهنده اين مطلب است. به نظر ميرسد نخستوزير عراق قصد دارد با کمک تهران، عراق را به سمت آمادگي براي برگزاري انتخابات پارلماني هدايت کند. ايران نيز در طي سالهاي گذشته نسبت به برگزاري انتخابات در عراق و برقراري ثبات در اين کشور تاکيد داشته است. مقامات عالي دو کشور در اين ديدارها به دنبال افزايش همکاريهاي امنيتي و اقتصادي هستند. توافقات صادرات برق و گاز ايران به عراق نيز يکي از مهمترين مسائل اين ديدارها خواهد بود. عراق در حال حاضر دومين شريک تجاري ايران محسوب ميشود. بنابراين سفر الکاظمي به تهران براي توسعه روابط بين دو کشور است. از سوي ديگر برخي شائبهها در وراي صحبتهاي نخستوزير عراق در ايران و عدم سفر او به عربستان ايجاد شده است که سفر الکاظمي را قدري پيچيدهتر از آن چيزي که به نظر ميرسد، نشان ميدهد. در راستاي بررسي اين مسائل «آرمان ملي» گفتوگويي با جلال ساداتيان، سفير سابق ايران در انگلستان داشته است که در ادامه مي خوانيد.
در خصوص سفر الکاظمي به ايران اما و اگرهاي زيادي وجود دارد، آيا ميتوان اين سفر را مثبت قلمداد کرد؟
مجموعا سفر نخستوزير عراق به ايران مثبت بود هرچند اما و اگرهاي زيادي در خصوص لحن صحبتها و محتواي صحبتها ايجاد شده است اما حاصل و نتيجه و مجموعه سفر را بايد مثبت قلمداد کرد. از چند ماه پيش رفتار الکاظمي اين گمان را در بين برخي ايجاد کرده که ايشان کمکم تحت عنوان اينکه ميخواهد استقلال عمل عراق را حفظ کند ميخواهد به سمتوسويي حرکت کند که خيلي همراهي با ايران را نشان نميدهد، به اين معني که دستور داده همه عکسهاي رهبران ايران که در عراق بوده را جمع کنند. دوم اينکه فرماندهان حشدالشعبي را دستگير کردند و آنها سکوت کردند و البته خود آنها رفتند و آنها را آزاد کردند؛ به هر صورت زير گوش دولت عراق اين اتفاقات افتاد و به نظر ميآمد يک نوع چراغ سبزي به اين قضايا داده شده است حتي در مورد مرزها و مساله کرونا نيز شاهد هستيم که به نحوي سختگيريهاي فراتر از انتظاري از سوي دولت الکاظمي در دستورکار قرار گرفت که شائبههاي زيادي ايجاد کرد.
عدم سفر نخستوزير عراق به عربستان به معناي تعويق مساله ميانجيگري است؟
مساله حفظ روابط عراق با جهان عرب براي اين کشور بسيار مهم است. الکاظمي صرفا براي دست تکان دادن نميخواست به عربستان سفر کند و هنگامي که مشاهده کرد که پادشاه اين کشور در وضعيتي نيست که بتوان با او ملاقات کرد سفر خود را به آينده موکول کرد تا در شرايط بهتري با پادشاه اين کشور ديدار و گفتوگو کند. عادل المهدي هم در گذشته تلاشش بر اين بوده که بين ايران و عربستان ميانجيگري کند و بتواند اين دو کشور را به هم نزديک کند. البته ايران همواره مطرح کرده که علاقهمند است روابطش را با عربستان بهبود ببخشد و از جمله علايمي که از ناحيه ايران اين مساله مطرح شده طرح مقوله برقراري روابط امنيتي در تنگه هرمز توسط رئيسجمهوري در اجلاس سالانه سازمان ملل است که مخاطب اصلي آن عربستان بود. چون از طريق عربستان برخي از ديگر کشورهاي عربي منطقه هم به اين عرصه خواهند پيوست. ضمن اينکه نخستوزير پاکستان هم يک سفر ميانجيگرانهاي بين عربستان و ايران انجام داد و تلاش داشت که روابط ايران و عربستان بهبود پيدا کند. منتهي محمد بنسلمان از زماني که روي کار آمده، به سمت اين ميرود که پادشاه عربستان شود. او خيلي جاهطلبانه با همه چيز برخورد کرد و از ابتدا که وارد شد ميخواست يمن را با سرکوب آرام کند که موفق نشد. حتي در ميانه کار نزديک يک سال قبل امارات از آنها جدا شد و نيروهاي خود را از يمن فراخواند اما مشاهده ميکنيم که عربستان هنوز به بمباران و فشار بر يمن ادامه ميدهد و در صحنههاي مختلفي هم که از قبل در رقابت با ايران بود مثل لبنان، عراق و سوريه ناکام باقي مانده است. لذا به اين راحتي راضي نميشود با ايران وارد يک فضاي تعامل و دوستي خاص شود. مجموعه اين عوامل سبب شده است تا الکاظمي در فرصتي مناسبتر به عربستان رود و با دستاني بازتر به اين مساله بپردازد.
به دنبال چه اتفاقاتي سخن از مذاکره و ميانجيگري وارد صحنه سياسي ايران و عربستان شد؟
عربستان همواره در نظر داشته است که اگر بتوانند نظام ايران را سرنگون کنند و ايران را به چند پاره تقسيم کنند زيرا ايران يکپارچه و ايران مقتدر به نفع عربستان نيست. اين استراتژي عربستان بوده اما زماني که ميبيند ناکام مانده ممکن است اين ميانجيگريها براي آنها موثر واقع شود. در اين ميان الکاظمي منافع ملي عراق را در اين ميبيند که بتواند با هر دو کشور مراوداتي داشته باشد و از کمکهاي اقتصادي عربستان بهرهمند شود و همينطور از حضور در جامعه عرب استفاده کند که تقريبا ميتوانيم بگوييم فعلا در راس آن عربستان است که به لحاظ درآمدها و ذخاير ارزي به همه کمک ميکند و عراقي ها هم به اين کمک چشم دارند. ضمنا عراق با هر دو کشور عربستان و ايران همسايه است و ميخواهند يک تعادلي برقرار شود که اين تنشها بر مسائل امنيتي عراق کمتر اثر داشته باشد. به نظر ميآيد اين مسائل مهمترين نکاتي است که نخستوزير عراق دوست دارد راجع به آنها با ايران گفتوگو کند. روابط معمول و سنتي ايران و عراق وجود داشته و دارد. زائراني از هر دو کشور به اماکن مقدس دو کشور سفر ميکند. علاوه بر آن مسائل فرهنگي ديگري بين دو کشور بوده است اما مسائل استراتژيکي است که الکاظمي علاقهمند است با ايران در آينده نيز در رابطه با آنها گفتوگو کند.
