تمدید 6 ماهه معافیتهای عراق از تحریم ایران نقطه عطفی در روابط دو کشور است
آرمان ملي - عليرضا پورحسين: در خاورميانه هميشه مسائلي وجود دارد که در حوزه ديپلماتيک بحث ميشود که روابط ايران و عربستان نيز ذيل آن است که بسياري از کشورها تمايل دارند اين شرايط که به شکل قطع رابطه سياسي ميان ايران و عربستان است پايان يابد. از اين رو در مذاکرات کشورهاي مختلف منطقه با يکديگر اين مباحث مطرح است که راهي پيدا شود براي تحول در روابط تهران و رياض و خيليها نيز ميخواهند ميان دو کشور ميانجيگري کنند. الکاظمي جديدترين گزينه اين کارزار است اما با توجه به اينکه نشانههاي کمرنگي از سوي عربستان براي اين کار ديده ميشود به گفته کارشناسان بعيد است در کوتاهمدت اتفاق خاصي رقم خورد. در حال حاضر نيز هيچ اتفاقي بين ايران و عربستان نيفتاده که بخواهد حامل پيامي براي ما و عربستان باشد اما حتما مذاکراتي در اين باره قطعا وجود دارد. در اين ميان برخي از دولتهايي که در عراق روي کار آمدند همواره براي ايجاد موازنه در کشور خود بهدنبال تحرکاتي در اين راستا بودهاند و همچنين در وراي مساله عربستان، در همه اين دورانها روابط ايران و عراق نيز رو به رشد بوده است و تجربه به ما ميگويد در اين دوره هم روابط توسعه خواهد يافت و روابط دو کشور تحتتاثير برخي تکانههاي سياسي قرار نميگيرد. در راستاي بررسي اين مسائل «آرمان ملي» گفتوگويي با صباح زنگنه، سفير اسبق ايران در سازمان همکاري اسلامي و کارشناس مسائل بينالملل داشته است که در ادامه ميخوانيد.
سفر نخستوزير عراق در اين برهه زماني حامل چه پيامهايي است؟
سفر وزير امور خارجه ايران به عراق و حضور نخستوزير عراق در تهران در راستاي تداوم همکاريهاي بين دو کشور است. اين سفر اهميت بسيار زيادي دارد زيرا روابط ايران و عراق بسيار مهم است. ورود يک هيات بزرگ سياسي عراق به ايران نشاندهنده اين مطلب است. اين سفر اميدبخش است و ميتواند پيامدهاي مثبتي داشته باشد. در حال حاضر عراق ضمن مبارزه با ويروس کرونا با چالشهايي همچون کاهش قيمت نفت و محدوديتهاي صادراتي مواجه بوده و ارتباط با ايران ميتواند راهگشاي بسياري از مشکلات و چالشهاي فعلي دولت الکاظمي باشد. نخستوزير عراق قصد دارد با کمک تهران، عراق را به سمت آمادگي براي برگزاري انتخابات پارلماني هدايت کند. ايران نيز در طي سالهاي گذشته نسبت به برگزاري انتخابات در عراق و برقراري ثبات در اين کشور تاکيد داشته است. مقامات عالي دو کشور در اين ديدارها به دنبال افزايش همکاريهاي امنيتي و اقتصادي هستند. توافقات صادرات برق و گاز ايران به عراق نيز يکي از مهمترين مسائل اين ديدارها خواهد بود. عراق در حال حاضر دومين شريک تجاري ايران محسوب ميشود. بنابراين سفر الکاظمي به تهران براي توسعه روابط بين دو کشور است. همچنين قطعا پيگيري پرونده شهادت سردار سليماني نيز يکي از مسائل مهم گفتوگوهاي مقامات دو کشور خواهد بود.
تعويق سفر الکاظمي به عربستان چالشي پيش روي بازگشت امنيت به منطقه ايجاد خواهد کرد؟
بيماري پادشاه عربستان سبب شد تا سفر به عربستان تعويق بيفتد. با وجود اينکه شايعات زيادي شده بود که اگر نخستين سفر به عربستان باشد زمينههاي ميانجيگري و کاهش تنش ميان ايران و عربستان ميتواند به وجود آيد اما عربستان هنوز هيچ تغييري در سياستهاي خصمانه خود عليه ايران انجام نداده است. پس از ماجراي قتل جمال خاشقچي اين انتظار وجود داشت که آنها براي کاهش فشارها و توازن در مناسبات در سياست خارجي خود تجديدنظر کنند. آمريکا اندکي فشار آورد و بايد عربستان بر سر عقل آمده باشد اما هنوز درباره ايران چنين چيزي را نميبينيم. اينکه سياستهاي عربستان نسبت به ايران چه زماني تعديل پيدا ميکند، معلوم نيست و هنوز نشانهاي بروز نکرده، هر چند در برخي رسانههاي سعودي حجم ايرانستيزي کاهش يافته است.
در اين ميان نخستوزير عراق از سفرهاي منطقهاي خود چه اهدافي را دنبال ميکند؟
عراق با توجه به ظرفيتهايي که دارد ميتواند آينده خوبي داشته باشد. سرمايه انساني، نفت و خليجفارس بزرگترين داراييهاي اين کشور هستند که ميتواند به واسطه همسايه شدن با ايران، ترکيه و سوريه نتيجه خوبي براي اين کشور به دنبال داشته باشد. عراق ظرفيتهاي زيادي دارد اما از آنها بهخوبي استفاده نميکند. عراق براي موفقيت بايد استقلال راي و سياست داشته باشد. اميد است که نخستوزير عراق در سفر به ايالاتمتحده بهگونهاي به مذاکره بپردازد که اين استقلال حفظ شود و موازنهاي بر پايه امنيت در اين کشور حاصل شود. عراق بايد از گذشته عبرت بگيرد و اشتباهات قبلي خود را مجددا تکرار نکند. اشتباهاتي که غالبا با اتکا به بيگانگان رقم خورد. امنيت عراق با حضور نيروهاي خارجي تامين نميشود. حضور خارجيان در عراق صرفا ايجادکننده تنشهاي روزمره خواهد بود. عراق براي نقشآفريني در منطقه در ابتدا بايد از اين تنشها فاصله گيرد و امنيت خود را ايجاد کند. حضور الکاظمي از آنجا که اين پيام را تا حدودي منتقل کرده است شاهد هستيم که معافيتهاي عراق از تحريمهاي ايران از سهماه به ششماه افزايش يافت. در همين راستا عراق تا 6 ماه آينده بدون محدوديت ميتواند از ايران گاز و برق خريداري کند که اين خود ميتواند يک نقطه عطف در گشايشهاي بعدي باشد. عراق به ايران چندين ميليارد دلار بدهکار است و تداوم اين معاملات نيز در اين برهه زماني ميتواند کمک خوبي براي تعاملات اقتصادي باشد و ايران در اين ديدارها بايد راهحلي مفيد در اين عرصه داشته باشد تا طرفين به منافع خود برسند. در همه اين دورهها روابط ايران و عراق نيز رو به رشد بوده است و تجربه به ما ميگويد در اين دوره هم روابط توسعه خواهد يافت و روابط دو کشور تحت تاثير برخي تکانههاي سياسي قرار نميگيرد.
