توسعه روابط اقتصادي با روسيه و تنش قفقاز
شعيب بهمن در گفت و گو با «آرمان ملي» مطرح کرد
توسعه روابط اقتصادي با روسيه و تنش قفقاز
برجام، هدف اصلي سفر ظريف به روسيه است
توسعه تجارت بين ايران و روسيه
در دستور کار است
آرمان ملي - عليرضا پورحسين: نزاع ارمنستان و آذربايجان، برجام و بسياري از مسائل منطقهاي و بينالمللي به گفته بسياري از کارشناسان به محور گفتوگوي ظريف و مقامات روسي در سفر آينده او تبديل خواهد شد. اين سفر زماني از اهميت دوچندان برخوردار ميشود و سوالات زيادي را در وراي خود ايجاد ميکند که در يک بازه چند روزه شاهد سفرهاي ديپلماتيک بسياري از سوي مقامات ايران يا کشورهايي که به نحوي نقش ميانجي و رابط را ايفا ميکنند، صورت ميگيرد. ديدار سفير ايران در مسقط با معاون سياسي وزارت خارجه عمان، سفر الکاظمي به ايران و ايالاتمتحده و تعاملات بينالمللي ديگر از جمله مهمترين آنها هستند. مقوله مهمتر به نظر ميرسد در اين ميان برجام باشد که روسيه و چين مواضع روشن و شفافي در اين خصوص دارند و نماينده روسيه در سازمان ملل متحد و شوراي امنيت ضمن محکوم کردن آمريکا و غيرمنطقي خواندن درخواست آمريکا براي تمديد تحريمهاي تسليحاتي کشورمان در کنايهاي به طرف آمريکايي، رفتار اين کشور عليه ايران را با رفتار پليس آمريکا با سياهپوستان اين کشور مقايسه کرد که خشم مردم آمريکا را در هفتههاي گذشته درپي داشته است. استحکام مواضع طرف روس همچنان ادامه دارد زيرا که صحبت از حقانيت ايران است. اقدامات جمهوري اسلامي ايران در توافق هستهاي کاملا عقلاني، صلحجويانه و در چارچوب حل و فصل مسالمتآميز مسائل بود اما آمريکاييها همچنان به اقدامات ضد ايراني خود ادامه ميدهند. درخواست مسکو براي مشارکت تهران در مذاکرات گروه چهار شامل کشورهاي چين، پاکستان، روسيه و آمريکا براي حل و فصل بحران در افغانستان نيز قطعا در اين سفر مطرح خواهد شد. در راستاي بررسي اين مسائل «آرمان ملي» گفتوگويي با شعيب بهمن، کارشناس مسائل بينالملل داشته است که در ادامه ميخوانيد.
سفر ظريف به روسيه با چه اهدافي صورت ميپذيرد؟
سفر ظريف به روسيه در راستاي توسعه مناسبات دو کشور و گفتوگو در خصوص مسائل منطقهاي قطعا صورت خواهد گرفت. توسعه تجارت بين ايران و روسيه در دستورکار است و مسائل اقتصادي نيز قطعا در همين راستا مطرح خواهد شد. برجام، لغو تحريمهاي تسليحاتي ايران و مانور آمريکا براي از بين بردن اين دو مقوله قطعا در اين سفر مورد توجه قرار ميگيرد. روسيه همواره به عنوان کشوري که حامي برجام بوده است و همواره از سياستهاي برخي کشورهاي غربي در اين راستا انتقادات جدي داشته است و به نحوي ميانجي مهمي در موضوع برجام بوده قطعا در اين راستا موضعگيريهاي مهمي دارد و قسمت جدي اين سفر شايد در رابطه با همين برجام باشد. از سوي ديگر، روسيه يکي از کشورهايي است که در راهبرد ايران در نگاه به شرق مورد توجه بوده، و ايران همواره سعي کرده اين راهبرد نگاه به شرق را فراجغرافيايي تعريف کند. به اين معنا که صرفا کشورهايي که در شرق ايران قرار دارند، شرق تلقي نميشوند بلکه در اين نگاه هر کشوري که سياستي مستقل دارد حتي اگر در قاره آمريکا باشد نيز در اين چارچوب و نگاه قرار ميگيرد. قاعدتا روسيه نيز در همين چارچوب با توجه به روابط خوبي که در سالهاي اخير با ايران داشته يکي از کشورهايي است که ميتواند سندي راهبردي همچون آنچه ميان ايران و چين امضا خواهد شد، ميان ايران و روسيه نيز رقم بخورد.
آيا روسيه به کاهش تعهدات هستهاي ايران انتقاد دارد و آيا در اين رابطه مذاکراتي نيز صورت خواهد گرفت؟
تا به امروز موضع رسمي مقامات روسيه در مورد برجام و کاهش تعهدات هستهاي ايران روشن، شفاف و صريح بوده است. به اين معنا که روسها در وهله اول بر اين باور هستند که خروج آمريکا از برجام، نقض آشکار يک تفاهمنامه بينالمللي و اقدامي اشتباه بوده و عدم پايبندي کشورهاي اروپايي به اجراي برجام نيز و مفاد مختلف آن، نمايانگر ناتواني اروپا در مقابل يکجانبهگرايي ايالات متحده است. در همين راستا بر اين باور هستند که اروپا نيز تا حد زيادي توافق برجام را نقض کرده است. بر طبق اين باورها روسها، ايران را در کاهش تعهدات هستهاي خود محق ميدانند و معتقد هستند که اقدامات و گامهايي که ايران برداشته کاملا قانوني است زيرا اين اقدامات در مقابل عملکرد نادرست ايالاتمتحده و اروپا صورت گرفته و ايران ناگزير شده است که اين اقدامات را انجام دهد. روسيه بارها تاکيد کرده است که اقدامات ايران در کاهش تعهدات هستهاي بازگشتپذير است و به دنبال انجام تعهدات از سوي ساير کشورها ايران نيز ميتواند به تعهدات خود به صورت کامل بپردازد. بنابراين موضعگيري رسمي روسها در قبال ايران مثبت است حتي اگر برخي تحليلها برخلاف اين باشد.
در خلال اين سفر موضع گيريها در خصوص تنشهاي اخير در قفقاز چگونه خواهد بود؟
قطعا مناقشات منطقهاي يکي از موارد گفتوگو ميان ايران و روسيه است. منطقه قفقاز از لحاظ جغرافيايي بهگونهاي است که ميان ايران و روسيه قرار دارد و ميتواند امنيت هر دو کشور را تحت تاثير مستقيم قرار دهد و ممکن است شرايطي ايجاد شود که بازيگران غيرمنطقهاي از جمله ايالاتمتحده، کشورهاي اروپايي و حتي رژيمصهيونيستي بيش از گذشته در منطقه به نقشآفريني بپردازند، بنابراين قاعدتا درگيريهاي نظامي آذربايجان و ارمنستان قطعا از دستورکارهاي ديدار مقامات ايران و روسيه خواهد بود. در گذشته موضوع قرهباغ بارها مطرح شده و رايزنيها نيز در اين خصوص مطبوع بوده است. آنچه مشخص است ايران و روسيه نظر مشخص و موافقي در خصوص پايان سريعتر درگيري در قرهباغ دارند و هر دو کشور خواهان اين نيستند که تنشها بيش از اين افزايش يابد؛ در نتيجه جزئيات اين موضوع نيز مورد بررسي قرار خواهد گرفت.
