ایمنی جمعی، تنها راه نجات؟‌

ايمني‌جمعي به وضعيتي گفته مي‌شود که اکثريت جمعيت کشور در برابر يک بيماري ايمني پيدا کنند و در نتيجه آن بخش از جمعيت کشور هم که ايمني ندارند، به‌طور غيرمستقيم از آلودگي در امان هستند. اين مصونيت غيرمستقيم‌ را گاهي اصطلاحا‌ محافظت گله‌اي هم مي‌گويند. مثلا اگر 80‌درصد جمعيت کشور در برابر ويروس کرونا ايمني داشته باشند، چهار نفر از هر پنج نفري که با افراد آلوده تماس دارند، دچار بيماري کرونا نمي‌شوند. به اين روش، گسترش بيماري‌هاي عفوني را مي‌توان تحت کنترل نگه داشت و بسته به اينکه يک ويروس چقدر مسري باشد، معمولا 50 تا 90‌درصد جمعيت بايد به اين ايمني برسند تا مصونيت جمعي حاصل شود اما رسيدن به اين سطح از ايمني، خصوصا در مورد بيماري کشنده‌اي مثل کوويد-19، ممکن است خطرات و هزينه‌هاي زيادي ايجاد کند؛ مهم‌ترين چالش در اين زمينه بحث کشندگي بيماري است. اين همان چالشي است که در بريتانيا، گريبانگير بوريس جانسون شد. جانسون جزو نخستين سياستمداراني بود که ايده مصونيت جمعي را مطرح کرد؛ سياستي که منجر به گسترش ناگهاني و سريع کرونا در اين کشور شد و اعتراض و خشم شديد مردم بريتانيا را برانگيخت.

ايمني گله‌اي تلفات بالايي دارد

روز گذشته عليرضا رئيسي، معاون وزير بهداشت و درمان درباره ايمني جمعي نسبت به کوويد19 بر اساس آمار ابتلاي 25‌ميليون ايراني به کرونا نيز واکنش نشان داد و اظهار کرد: اولين سوالي که هنوز پاسخ داده نشده، اين است که آيا فرد مبتلا پس از بهبودي مجددا به بيماري مبتلا مي‌شود يا خير؟ آيا اندازه گيري igg در تست سرولوژي همان ميزان ايمني در برابر بيماري را نشان مي‌دهد يا علاوه بر آن بايد تست ايمني سلولي هم از فرد گرفته شود؟ اصلا فرض کنيد ايمني ايجاد شده است، تا چه مدت پابرجا خواهد بود؟ در اين راستا در مورد ايمني گله‌اي در کل دنيا هيچ ‌شواهدي مبني بر تاييد يا رد اين موضوع وجود ندارد و هنوز در مراحل تحقيق هستيم زيرا هر ويروسي که وارد جامعه‌اي مي‌شود يک عدد مولد نسلي دارد که با نام R 0 شناخته مي‌شود که براي اين ويروس عدد سه پيش‌بيني شده است و بر اساس فرمولي ساده به عدد دو سوم مي‌رسيم که يعني 66 درصد؛ اين عدد نشان مي‌دهد زماني که 66‌درصد افراد به کرونا مبتلا شوند تازه به ايمني گله‌اي مي‌رسيم. آيا 66‌درصد يک جامعه مبتلا شدند؟ پاسخ منفي است. معاون وزير بهداشت ادامه داد: در صورت اين ميزان ابتلا تلفات و بستري زيادي ممکن است به‌وجود آيد. بنابراين حتي کشورهايي هم که در ابتدا در مورد ايمني گله‌اي صحبت مي‌کردند، حرف‌هاي خود را پس گرفتند. اکنون در دنيا هيچ‌کشوري نيست که بگويد در حال حرکت به سمت ايمني جمعي است. در کشور ما نيز هيچگاه در اين مورد صحبت نشده که مي‌خواهيم به سمت ايمني جمعي حرکت کنيم. با اين حال مينو محرز، متخصص بيماري‌هاي عفوني معتقد است که تجربه جهاني روشن کرده که طرح همه‌گيري و مصونيت جمعي فايده‌اي ندارد و هم‌اکنون ثابت شده‌است که اساسا همه‌گيري کرونا مصونيت‌جمعي ايجاد نمي‌کند چرا‌که در سرتاسر دنيا گزارش‌هايي به‌دست آمده که تعدادي از افراد به‌رغم اينکه در گذشته مبتلا شده ‌بودند، دوباره مبتلا شده‌اند؛ يعني آنتي‌بادي بعد از مدتي در بدن افراد از بين مي‌رود. وي همچنين مي‌گويد: اکثريت اعضاي ستاد مقابله با کرونا به ايده ايمني‌جمعي اعتقادي ندارند و وزارت بهداشت هم هيچ‌وقت بر مبناي اين ايده برنامه‌ريزي و حرکت نکرده ‌و تنها راهکار، پيشگيري و شکستن زنجيره انتقال است.