«ازن» در تهران نفس را بند آورده است

هواي تهران از ابتداي امسال تاکنون 24 روز به دليل افزايش غلظت آلاينده ازن آلوده بوده است که از اين تعداد سهم هواي ناسالم براي گروه‌هاي حساس 23 روز و سهم هواي ناسالم براي همه گروه‌ها يک روز گزارش شده است. (29 تيرماه) نيز هوا در پايتخت براي پنجمين روز پياپي آلوده گزارش شد. گاز ازن از ترکيب سه اتم اکسيژن ايجاد مي‌شود و آلاينده‌هايي مانند مواد آلي فرار (VOC) و ناکس يا اکسيدهاي نيتروژن پيش‌سازهاي آن هستند. آلاينده ازن و ازني که در لايه‌هاي بالاي جوي حضور دارد از يک نوع هستند اما ازن موجود در جو مانع ورود اشعه ماوراء بنفش به زمين مي‌شود و حضور آن ضروري است اين درحالي است که ازن در سطح زمين خود را به صورت آلاينده‌اي سمي نشان مي‌دهد. از اين‌رو ازن موجود در سطح زمين براي سلامتي انسان، جانوران و گياهان مضر است و از آن به عنوان ازن بد و آلاينده نامبرده مي‌شود. اين آلاينده به‌طور مستقيم در هوا منتشر نمي‌شود؛ بلکه توسط واکنش‌هاي شيميايي بين اکسيدهاي نيتروژن و ترکيبات آلي فرار در حضور نور خورشيد ايجاد مي‌شود. از اين رو ميزان آن در تابستان و طي ساعت‌هاي مياني روز بيش از ساير مواقع است. در حالي پيش‌سازهاي آلاينده ازن مواد آلي فرار (VOC) و ناکس يا اکسيدهاي نيتروژن است که تمامي اين آلاينده‌ها به‌نوعي توسط خودروها، خودروهاي ديزلي، موتورسيکلت‌هاي فرسوده، نيروگاه‌ها و بخارات بنزين توليد مي‌شوند. اين آلاينده‌ها در حضور گرما و نور خورشيد، ازن را توليد مي‌کنند. هر چند ازن بيش از چهار سال است که در ماه‌هاي گرم هواي تهران را آلوده مي‌کند و هر سال نيز بر ميزان آن افزوده مي‌شود اما هنوز برنامه مشخصي براي کنترل غلظت آن در هوا از سوي دستگاه‌هاي مسئول ارائه نشده است. طي سال گذشته هواي تهران طي 24 روز به دليل افزايش غلظت آلاينده ازن در شرايط ناسالم براي گروه‌هاي حساس و طي يک روز نيز در شرايط ناسالم براي همه افراد قرار گرفت. طي سال 97 نيز هواي پايتخت طي 16 روز به دليل افزايش غلظت ازن آلوده بود و امسال نيز تاکنون پايتخت‌نشينان 23 روز هواي ناسالم براي گروه‌هاي حساس به دليل افزايش غلظت اين آلاينده داشتند همچنين طي يک روز نيز کيفيت هوا در شرايط ناسالم براي همه افراد قرار گرفت. اين روند نشانگر افزايش تدريجي روزهاي آلوده در ماه‌هاي گرم سال به دليل افزايش غلظت آلاينده ازن در تهران است. هرچند امسال روش محاسبه شاخص کيفيت هوا تغيير کرده و سختگيرانه‌تر شده است و برخي بر اين باورند که اين تغيير روش سبب افزايش روزهاي آلوده با آلاينده ازن شده است اما با وجود اين، روش جديد محاسبه شاخص کيفيت هوا روش استانداردتري است که ما را به واقعيت‌هاي کيفيت هواي تهران نزديک تر کرده است؛ بنابراين اين مساله نمي‌تواند بهانه‌اي براي فراموش کردن راهکارهاي کنترل ازن در تهران شود. بر اساس گزارش شرکت کنترل کيفيت هواي تهران، ازن موجود در هوايي که تنفس مي‌کنيم - به‌ويژه در روزهاي گرم و آفتابي که به طور معمول، ازن به حد ناسالم مي‌رسد - مي‌تواند به سلامت ما آسيب برساند حتي ميزان به نسبت پايين ازن سبب بروز عوارضي در انسان مي‌شود. در اين بين مبتلايان به بيماري‌هاي ريوي، کودکان، سالمندان و افرادي که در خارج از منزل فعاليت مي‌کنند ممکن است نسبت به افزايش غلظت آلاينده ازن حساس‌تر باشند.تنفس ازن همچنين مي‌تواند انواع مشکلات سلامتي از جمله درد قفسه سينه، سرفه، سوزش گلو و گرفتگي ريه را موجب شود. ازن موجود در سطح زمين همچنين مي‌تواند ريه‌ها را براي عفونت مستعدتر کند و التهاب جدار ريه‌ها را به دنبال داشته باشد. بر اساس اين گزارش، در صورتي که غلظت ازن بالاتر از حد مجاز سلامت باشد لازم است که کودکان و بزرگسالان فعال و مبتلايان به بيماري‎هاي ريوي - مانند آسم - از حضور طولاني مدت در فضاي باز خودداري کنند و در صورتي‌که ميزان اين گاز در شرايط ناسالم قرار گيرد تمام افراد از جمله کودکان بايد حضور خود در فضاي باز را محدود يا در صورت امکان متوقف کنند.