سلسله سفرهاي سرنوشتساز منطقهاي
عموما سفرهايي که مقامات کشورها در تعاملات خارجي خود صورت ميدهند يا بهواسطه يک رخداد رقم ميخورد و جنبه ناگهاني دارد و با هدف انتقال پيامهايي صورت ميگيرد يا اينکه يک سفر برنامهريزيشده است که از قبل اهداف آن تعيين شده که اين اهداف ميتواند ميانمدت يا بلندمدت باشد. اهداف ميانمدت بر رخدادهايي استوار هستند که جاري هستند اما اهداف بلندمدت بر پايه ساختارها همچون کميسيونهاي مشترک يا تفاهمات آتي شکل ميگيرد. سفر وزير امور خارجه کشورمان به عراق يک سفر برنامهريزيشده ميانمدت است که هفته گذشته از طرف رسانهها اخبار آن مخابره شده است. به نظر ميرسد اهداف اين سفر بازميگردد به سفرهاي چيده شده که الکاظمي در آينده خواهد داشت. پس از سفر ظريف به عراق، الکاظمي به عربستان ميرود و پس از آن به ايران ميآيد و از ايران نيز به آمريکا ميرود. اين ترتيب سفر و اينگونه برنامهريزي براي سفر به اين سه کشور که نقشي تعيينکننده در منطقه و جهان دارند، نشان ميدهد که مذاکره ايران و عراق علاوهبر مسائل دوجانبه در خصوص روابط ايران و عربستان نيز باشد. با تحليل مجموعه اين رفتوآمدها به نظر ميرسد که سفر وزير امورخارجه به بغداد نيز در همين راستا باشد. از آنجا که ايران همواره علاقهمند بوده است که مسائل منطقه همواره در داخل منطقه حل شود و امروزه نيز اختلافات زيادي با سعوديها وجود دارد، ممکن است که عراق بخواهد به نحوي کشور خود را از صحنه تقابلهاي سياستهاي خارجي کشورها خالي کند. در اين ميان، عربستان و ايران در همسايگي عراق قرار دارند و قاعدتا هر کدام منافعي در عراق دارند و با توجه به مشکلات ساختاري که عراق در اين برهه زماني قرار دارد چه در عرصه ساختار سياسي و چه در عرصه اجتماعي و اقتصادي و با توجه به تنشهايي که پيش از کرونا در اين کشور وجود داشت، بنابراين عراقيها در اين مسير گام برميدارند که بتوانند معضلات منطقهاي را حل کنند تا بتوانند مشکلات داخلي خود را راحتتر حل کنند. بنابراين سفر ظريف به عراق نيز قطعا ميتواند با چنين رويکردي باشد و قاعدتا سناريوهاي ديگري نيز وجود دارد که يکي از آنها انتخاب تازه نخستوزير عراق و شکلگيري روابط است. آنچه در اين ميان حائز اهميت است اينکه اگر عراق را عمق استراتژيک خود ميدانيم، بايد طراحي سياسي ما به شکلي باشد که اين کشور داراي ثبات و امنيت پايدار باشد، زيرا بيثباتي و ناامني در عراق به مرزها و داخل ايران نيز ممکن است تسري پيدا کند. در همين راستا ايران بايد به مسئولان عراقي کمک کند تا ناکارآمدي دولت که ريشه در ساختار سياسي و اجتماعي اين کشور و تقسيم سرزميني و تقسيم مناصب آنها دارد، زودتر حل شود و مسيري منطقي را بپيمايد. اين ساختاري است که ايالاتمتحده به عراق تلقين کرده کار را براي ثبات بخشيدن به اين کشور بسيار سخت کرده است.
