موانعی بر سرراه افزایش جمعیت
در سالهاي اخير سياستهاي جمعيتي از سوي مقام معظم رهبري ابلاغ شده است که در اين سياستها به سلامت مادر و کودک در زمينه افزايش جمعيت توجه شده است. اين در حالي است که در روند رشد جمعيت به سه جنبه باروري، مرگ و مير و مهاجرت توجه ميشود و در ابلاغيه رهبري به هر سه اين موارد اشاره شده است. در ايران بايد به افزايش جمعيت با توجه به سه جنبه جمعيتي ( افزايش مواليد، مهاجرت و مرگ و مير) نگريسته شود و بايد بر اساس برنامهريزيهاي انجام شده با رويکرد مناسب مساله افزايش جمعيت در اولويت قرار ميگيرد. اگر در کشور براي کاهش مرگ و مير سياستهاي زيربنايي و بهبود بهداشت در اولويت قرار نگيرد، بيشک وضعيت مرگ و مير اطفال و بزرگسالان در کشور افزايش مييابد. در آينده کشور با سير فزاينده مرگ و مير به دليل سالخوردگي جمعيت رو به روست. در اين شرايط ميتوان با تصميمات مناسب از شتاب مرگ و مير در کشور جلوگيري کرد. همچنين سوانح و حوادث نه تنها در کشور ما بلکه در کشورهاي ديگر هم شدت يافته است. بايد با انجام اقدامات مناسب ايمنسازي راهها و افزايش ايمني در مواجهه با سيل، زلزله، تصادفات و آلودگيهاي زيست محيطي مورد توجه قرار گيرد.برخي از جوانان کشور به دليل تحصيل و اشتغال به ديگر کشورهاي دنيا مهاجرت ميکنند. اين افراد در صورت برگشت براي جامعه منافع فراوان به دنبال دارند، اما نبود تمايل به برگشت در بين آنها از رشد جمعيت کشور جلوگيري ميکند. بنابراين مسائل مطرح شده در زمينه رشد جمعيت بايد به شکل همگاني با توجه به جنبههاي سهگانه در رشد جمعيت مورد توجه قرار گيرد. اين در حالي است که اغلب مسئولان و کارشناسان، باروري و افزايش ازدواج را تنها در مقوله فرزندآوري ميدانند، اين در حالي است که نميتوان از جنبههاي ديگر جمعيتي همچون مهاجرت و مرگ و مير در تصميمگيريها غافل شد. هم اکنون سن اميد به زندگي در ايران 74 سال است. اميد به زندگي در سطح بين المللي بر اساس سلامت افراد مدنظر قرار گرفته ميشود. بايد با تدوين برنامههاي متعدد بتوان سن اميد به زندگي را افزايش داد، هر چند وجود سالمندان معلول و ناتوان را نميتوان شاخص مناسبي براي افزايش جمعيت دانست. اين در حالي است که اغلب سالمندان کشور با کمبود بهداشت، فقر غذا، ويتامين و ديگر نارساييها مواجه هستند؛ اين مسائل کيفيت زندگي شهروندان را تحت تاثير قرار ميدهد. در واقع سياستهاي اتخاذ و اجرا شده روند رو به رشد جمعيت را به دنبال دارد. براي مثال سياست ايجاد بيمههاي همگاني به ارتقاي بهداشت جامعه کمک ميکند، اما بايد از اين بيمهها بيش از اين انتظار ارائه خدمات را داشت. بايد در راستاي سلامت جسمي و اجتماعي در جامعه بتوان بيش از پيش به ارائه خدمات پرداخت. اقدامات سازمانهاي کشور در زمينه اتخاذ سياستهاي جمعيتي به نوعي در راستاي ارائه خدمات به مردم است. براي مثال وزارت بهداشت امکاناتي در زمينه کاهش مرگ و مير، افزايش بهداشت و سلامت جامعه ارائه ميدهد. همچين اصلاح و ايمنسازي جادههاي کشور يکي ديگر از اقدامات در راستاي کاهش مرگ و مير در کشور محسوب ميشود. در اين وضعيت نميتوان گفت که فقط يک سازمان به فعاليت ميپردازد، بلکه بر اساس نسخه بهبود کيفيت زندگي جمعيت هر يک از سازمانها بايد به اتخاذ تصميمات مناسب بپردازند. براي مثال در زمينه باروري مساله اصلي توجه به افزايش جمعيت است. اين در حالي است که نميتوان با تشوق زوجها، آنها را به فرزندآوري بيشتر ترغيب کرد. اين امر فقط در درازمدت ميتواند موثر باشد. بر اساس بررسيهاي انجام شده بايد گفت که در دولت دهم سياستهاي افزايش جمعيت به شکل شتاب زده انجام شد. براي مثال در آن دولت سياستي تحت عنوان اهداي يک ميليون تومان و سکه به خانوادهها به دليل فرزندآوري اجرا شد. بايد گفت که اين سياست به هيچ عنوان در افزايش جمعيت تاثيرگذار نبود. براي افزايش مواليد سياستهاي تشويقي مادي را نميتوان اتخاذ کرد، بلکه اصلاح زيربناهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي جامعه ميتواند در افزايش ميزان مواليد در کشور تاثيرگذار باشد. هر قدر بتوان در راستاي افزايش سلامت جامعه اقدامات مناسب انجام داد به نسبت ميتوان در افزايش اميد به زندگي و فرزندآوري در کشور اميدوار بود. بايد توجه داشت که افزايش سلامت جامعه در زمينههاي اجتماعي، سياسي، امنيتي، فرهنگي و ... بايد مدنظر قرار گيرد.
