نقش لاریجانی در قرارداد 25ساله ایران و چین
آرمان ملي- جواد باقري: سوم تيرماه سال جاري بود، که موضوع نهايي شدن پيشنويس يک توافق يا سند همکاري تحت عنوان سند همکاري بلندمدت 25ساله بين ايران و چين توسط هيات دولت از حياط پاستور مخابره شد و دولت وزارت امورخارجه را بهعنوان دستگاه ديپلماسي کشور مسئول پيگيري اين توافق کرد. به محض انتشار اين خبر بهسرعت از رسانههاي مختلف انعکاس پيدا کرد و ديري نکشيد که به مهمترين موضوع در محافل مختلف تبديل شد. خبر اين توافق در کمترين زمان ممکن در صدر اخبار قرار گرفت و از همان لحظات نخست اظهارنظرها در اينباره استارت خورد. برخي در قامت مخالف و برخي در قامت موافق در مورد اين توافق 25ساله نظرات خود را مطرح کردند. مخالفان اين طرح نيز از همان ابتدا قبل از آنکه حتي متن اين سند انتشار پيدا کند آن را خيانت و به نوعي کشورفروشي به حساب آوردند. از ابتداييترين واکنشها در اين باره ميتوان به سخنراني رئيس دولت نهم و دهم در استان گيلان اشاره کرد که با بيان جملاتي دولت را در اين باره مورد حمله قرار داد اما شواهد و مدارک و مستندات بيانگر اين است که سالها قبل در خصوص اين سند همکاري زمينهسازيهايي صورت پذيرفته است. اگر بخواهيم سرآغاز اين توافق را پيدا کنيم بايد بگوييم که ابتدا بعد از سفر شي.جين. پينگ رئيسجمهور چين به ايران در سال 2016 (بهمن 94) توافقي بين دو کشور امضا شد که به تبع آن روابط دو کشور، در طول 25 سال به سطح 600ميليارد دلار افزايش يابد. در اين سفر پيشنهادهايي به ايران داده. بعد از اين سفر رئيسجمهور چين به تهران، علي لاريجاني در سال 97 و 98 و بعد از آن در سفر وزير امورخارجه در اين باره مباحثي مطرح شد. اما بعد از اعلام نهايي شدن اين توافق از سمت اهالي پاستور اينک رئيس اسبق مجلس به عنوان مشاور مقام معظم رهبري، راهي پکن شده است.
در جريان بودن مقام معظم رهبري
با سفر علي لاريجاني بحثهاي گوناگوني پيرامون اين قرارداد بر سر زبانها افتاده و برخي بر اين باور هستند که مشاور مقام معظم رهبري بهعنوان بازيگر اصلي اين توافق قلمداد ميشود و برخي نيز او را بهعنوان مسئول به ثمر نشستن اين قرارداد به حساب ميآورند. به عنوان نمونه، محمدجواد جمالي نوبندگاني، عضو کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس دهم، در گفتوگويي، در رابطه با «سند 25ساله راهبردي ايران و چين» ميگويد: «ايران پس از تحريمها با دولت چين مراودات نسبتا خوبي را در پيش گرفت و تنها کشوري که رسما از ايران نفت خريداري ميکرد، دولت چين بود. کشورهاي ديگر حتي جرات نداشتند تا رسما اعلام کنند خريدار نفت ايران هستند. چينيها بيان ميکنند در زمان تحريم، ايران هميشه به ما مراجعه ميکند اما برخي از سياستمداران ايراني با يک لبخند غربيها خيلي مشتاقانه به سمتوسوي آنها ميروند.» او ادامه داد: ديدار رئيسجمهور چين با مقام معظم رهبري بسيار مهم بود و بناي ارتباط با چين در همان ديدار گذاشته شد. با توجه به اينکه دولت درگير برجام و ساير مسائل بود حاکميت اين ماموريت را به رئيس مجلس وقت، لاريجاني داد تا سفري به اين کشور داشته باشد. لاريجاني در يکي از بيسابقهترين سفرهايي که به خارج از کشور داشت به همراه روساي کميسيون برنامه و بودجه و رئيس کميسيون انرژي و چند نفر از وزرا من جمله وزير اقتصاد برنامه استراتژيک بلندمدت ميان، ايران و چين را دنبال کردند. جمالينوبندگاني بيان کرد: آن ديدار اينگونه نبود که بخواهند فقط منافع طرف مقابل را در نظر گرفته باشند بلکه منافع، دوطرفه و متقابل بوده است. قطعا ايران براي تنوعبخشي به اقتصاد و تجارت و حتي دور زدن تحريمها نياز به چنين روابطي نه تنها با چين بلکه با ديگر کشورها دارد. او در پاسخ به اين سوال که لاريجاني در سفري که داشت از طرف رهبري پيامي را به چين بردند، بيان ميدارد: بهتر است که اينطور بگوييم، مقام معظم رهبري کاملا در جريان سفر ايشان بودند و لاريجاني از طرف حاکميت آن هيات را نمايندگي کرد.
رفت و آمد ميان تهران و پکن
چند شب قبل محمود واعظي، رئيس دفتر رئيسجمهوري در برنامهاي تلويزيوني درباره برخي مطالب و اظهارات مطرحشده نسبت به موضوع قرارداد راهبردي 25ساله ايران و چين در برخي رسانهها و شبکههاي اجتماعي اظهار کرد: در سفري که رئيسجمهوري چين در سال 94 به تهران داشت در مذاکراتي که با آقاي روحاني داشتند موضوع اينکه 2 کشور الان از نظر حجم روابط اقتصادي، فعاليتهاي فرهنگي، مسائل منطقهاي و بينالمللي به جايي رسيدند که ميتوانند بهعنوان 2 شريک آينده روي هم حساب باز کنند، واعظي با اشاره به سفر سال97 هياتي از ايران با حضور علي لاريجاني، رئيس مجلس وقت، وزيران خارجه و نفت و رئيس بانک مرکزي به چين گفت: در سفرها و ديدارهاي مقامات 2 کشور ازجمله سفرهاي وزراي خارجه 2 کشور به پايتختهاي يکديگر و همچنين سفر آقاي لاريجاني بهعنوان رئيس مجلس به چين درباره اين سند بحث شد. اين سند در دولت مورد بررسي قرار گرفت و سال گذشته ما يک پيشنويس اوليه به دولت چين داديم؛ آنها نيز حدود 5ماه روي آن کار کردند و نظراتي را ارائه دادند.
در نهايت...
درباره برنامه جامع 25ساله همکاريهاي ايران و چين بايد گفت با سرمايهگذاري چينيها ميتواند ضمن جاري کردن خون تازه در رگهاي اقتصاد ايران، تحول اساسي در زيرساختهاي و برنامه توسعه کشور ايجاد شود. ايران و چين همکاري گسترده اقتصادي و امنيتي را ترسيم کردهاند که راه را براي ميلياردها دلار سرمايهگذاري چين در بخش انرژي و ساير بخشها باز ميکند. با سفر آقاي لاريجاني بايد گفت که تصميم در اين باره جدي بوده و او به عنوان بازيگر مهم در اين بين به حساب ميآيد و با سفر او به پکن به ظاهر ميتوان اينگونه بيان کرد که تهران تصميم خود را در اينباره گرفته است. از اظهارنظرها در خصوص سفر علي لاريجاني با مرور پيشينه سفر او به پکن بايد با اين تفاسير به اين نتيجه رسيد که علي لاريجاني بهعنوان مامور به سرانجام رساندن اين قرارداد تعيين شده است.
