خروج 59 درصد جمعیت فعال از بازار کار

آرمان ملي- امير داداشي: گزارشي که روز گذشته مرکز آمار ايران منتشر کرد نشان مي‌دهد نرخ بيکاري در بهار سال جاري به 8/9 درصد رسيده که نسبت به فصل مشابه سال گذشته افت 1/1 درصدي داشته است. کاهش نرخ بيکاري در حالي اتفاق افتاده که از اوايل اسفند سال گذشته کرونا به بحراني جدي در فضاي کسب‌وکار کشور تبديل شده و در پي آن حداقل 5/1 ميليون نفر شغل خود را از دست داده‌اند. از اين رو بهبود کمّي نرخ بيکاري را نبايد به معناي رشد اشتغال‌زايي تعبير کرد. چنان‌که در گزارش جديد مرکز آمار هم مشاهده مي‌شود، تنها 41 درصد از جمعيت فعال کشور (افراد 15 سال به بالا) در شمار شاغلان و بيکاران مورد محاسبه قرار گرفته‌اند. اين در شرايطي است که در بهار سال گذشته نرخ مشارکت اقتصادي شاخص 7/44 درصد را نشان مي‌داد. در نتيجه چنين آماري واقعيت ديگري را به رخ مي‌کشد و آن، اين است که 59 درصد از افراد 15 سال به بالا از بازار کار ايران خارج شده‌اند و جزو گروه غيرفعال به حساب مي‌آيند.

اوايل اسفند 98 بود که سرانجام کوويد-19 از مرزهاي ايران هم عبور کرد و به ميهماني ناخوانده در کشور ما تبديل شد. طي حدود پنج ماهي که از فراگيري اين ويروس کشنده در ايران مي‌گذرد، بسياري از مشاغل به حالت تعطيل و نيمه‌تعطيل درآمدند و افراد زيادي هم شغل خود را از دست دادند. گزارشي که پژوهشکده آمار ايران چندي پيش در اين زمينه منتشر کرد حاکي از آن بود که 30 درصد از مشاغل طي ماه‌هاي اسفند و فروردين حداقل يک نفر را از کار اخراج کرده‌اند. اما به نظر مي‌رسد تمام اين بحران‌ها و اتفاقات جايي در گزارش‌هاي رسمي ندارند. مرکز آمار ايران که پيش از اين با تغيير مبناي سن ورود به بازار کار از 10 سال به 15 سال در راستاي بهبود اعداد و ارقام مربوط به شاخص بيکاري گام برداشته بود، حال افرادي که درخواست شغل ندارند را هم در گروه‌هاي غيرفعال به حساب مي‌آورد، تا حتي کرونا هم نقشي در روند فزاينده بيکاري ايفا نکند. به‌رغم اينکه گزارش‌هاي رسمي هم بيکاري حداقل 5/1 ميليون نفر در دوران کرونا را تاييد مي‌کنند، اما تقسيم جمعيت آماده کار کشور به دو بخش فعال و غيرفعال باعث بهبود 1/1 نرخ بيکاري در بهار امسال نسبت به فصل مشابه سال گذشته شده است. در حالي مرکز آمار ايران در گزارش جديد خود نرخ بيکاري کشور را 8/9 درصد اعلام کرد، 59 درصد از افراد 15 سال و بيشتر طبق محاسبات اين مرکز از بازار کار خارج شده‌اند و در آمار اشتغال و بيکاري کشور به حساب نمي‌آيند، البته اين بدان معنا نيست که تمامي اين 59 درصد بدون شغل مانده‌اند، ممکن است بسياري از آنها در بازارهاي مالي به درآمدزايي بپردازند و يا از مشاغل کاذب، زيرزميني و فصلي روزي خود را به دست آورند، اما آنچه مشخص است تمامي اين افراد شغل و درآمد ثابت و رسمي ندارند و از مزاياي شغلي محروم مانده‌اند.

افت 7/3 درصدي جمعيت فعال

بررسي نتايج بازار کار ايران در بهار 1399 حاکي از مشهودبودن اثر کوويد-19 بر اين بازار است. مطابق اين نتايج، جمعيت غيرفعال کشور افزايش و جمعيت شاغل و بيکار کشور (جمعيت فعال) با کاهش ملموسي مواجه شده است. در بهار 1399، به ميزان 41 درصد جمعيت 15ساله و بيشتر از نظر اقتصادي فعال بوده‌اند، يعني در گروه شاغلان يا بيكاران قرار گرفته‌اند. بررسي تغييرات نرخ مشاركت اقتصادي حاكي از آن است كه اين نرخ نسبت به فصل مشابه در سال قبل (بهار 1398) 7/3 درصد كاهش يافته است. جمعيت شاغلان 15ساله و بيشتر در اين فصل 22 ميليون و 963 هزار نفر بوده كه نسبت به فصل مشابه سال قبل تقريبا 5/1 ميليون نفر كاهش داشته است. در اين بين بخش‌هاي خدمات، صنعت و کشاورزي به‌ترتيب 7/49 درصد، 8/31 درصد و 6/18 درصد از سهم اشتغال را به خود اختصاص داده‌اند.