چالشهای صنعت لبنیات ادامه مییابد؟
آرمانملي-سوسن يحييپور: طي هفتههاي گذشته، قيمت اغلب کالاهاي اساسي ازجمله لبنيات، مرغ و تخممرغ و ... در بازار با افزايش قيمت مواجه شده و اين نگراني را ايجاد کرده که هر کدام از اينها که نقش مهمي در ارتقاي سلامتي بدن بر عهده دارند، بهتدريج از سبد غذايي مردم حذف شوند. مسئولان امر ميگويند بر هم خوردن تعادل ميان عرضه و تقاضا منجر به گراني قيمت کالاهاي اساسي شده و در اين ميان جو رواني حاکم به سوءاستفادهها دامن زده است. به طور مشخص در مورد لبنيات، گرانيها از اواسط خردادماه آغاز شد. کاهش مصرف، دخالت دولت در قيمتگذاري و تخريب بازارهاي صادراتي همواره از مشکلات جدي اين صنعت برشمرده شده و اينبار هم شيوع کرونا، افزايش نرخ دلار و تشديد تحريمها مقصر افزايش قيمت محصولات مختلف لبني عنوان شده است. البته در حالي از اين پارامترها بهعنوان عامل گراني نام برده ميشود که نهتنها کاهش توليدي رخ نداده بلکه اقلامي نظير شير خشک با مازاد توليد هم مواجه شدهاند. با اين حال، «انحصار» واژه غالب اقتصاد ايران، بر بازار لبنيات نيز سايه افکنده و تسلط چهار برند بر تمام امور اين بازار منجر به سنگاندازي در مسير ارزآوري مطلوب بهواسطه صادرات شده است.
افزايش قيمت محصولات مختلف لبني، به کاهش سرانه مصرف شير در کشور منجر شده است، بهعنوان مثال، طبق آخرين آمار منتشر شده، سرانه مصرف شير در ايران طي دو دهه اخير از 95 کيلو به 80 کيلو کاهش يافته است. در همين زمينه، کارشناسان صنعت لبنيات متذکر ميشوند که دولت ميتواند براي جبران کاهش قدرت خريد لبنيات به دهکهاي آسيبپذير جامعه يارانه دهد. آنها بر اين باورند که در اين بخش هر نوع يارانهاي توسط دولت پرداخت شود، بهنوعي سرمايهگذاري خواهد بود و از هزينههاي درماني کاسته ميشود. چالش بعدي اين صنعت به قيمتگذاري فارغ از واقعيتهاي اقتصادي جامعه برميگردد که از بين رفتن يا کاهش کيفيت طي سالهاي گذشته قرباني اين اقدام دولتمردان بوده است. صاحب نظران بر اين باورند که وقتي قيمت تمامشده کالايي افزايش مييابد اما قيمت دستوري اجازه افزايش قيمت را نميدهد، ممکن است در کيفيت دستکاري شود و ارزش غذايي محصول کاهش يابد.
نرخ مصوب 10 قلم
با وجود انتقادات فراواني که به بحث قيمتگذاري دستوري وجود دارد، اخيرا قيمت مصوب براي انواع محصولات لبني اعلام شد که در اين بين مسئولان امر تاکيد کردهاند که اگر تخلفي در اين زمينه صورت بگيرد، بهجد با آن برخورد خواهند کرد. بر اساس تصميمات آخرين جلسه کارگروه ستاد تنظيم بازار قيمت شير خام بين 22 تا 28 درصد افزايش يافت که بر مبناي آن قيمت اقلام پرمصرف لبني که مشمول قيمتگذاري هستند نيز اعلام شد. به گزارش ايسنا، قيمت شير خام در سال جاري براي عرضه در بازار 2900 تومان تعيين شد که تا هفت درصد نيز تلرانس قيمت بر مبناي کيفيت شير عرضه شده براي آن پيشبيني شده است. اين قيمت مربوط به شير کيفي 5/3 درصد چربي است و بهازاي هر 1/0 درصد افزايش يا کاهش درصد چربي مبلغ 50 تومان متناسب با افزايش يا کاهش درصد چربي به قيمت مصوب شير خام اضافه يا کسر خواهد شد. همچنين قيمت عرضه سبوس مبلغ 1400 تومان (بهازاي هر کيلوگرم) به صورت تکنرخي تعيين شده است. بر اين اساس قيمت پنير يواف 400 گرمي 10 هزار و 600 تومان، ماست دبهاي پرچرب سه درصد و کمچرب 5/1 درصد بهترتيب 18 هزار و 900 و 17 هزار و 500 تومان، ماست 900 گرمي پرچرب سه درصد و کمچرب 5/1 درصد به ترتيب 7300 و 6300 تومان، شير نايلوني 900 گرمي کمچرب 5/1 درصد 4000 تومان، شير بطري يک ليتري کامل 2/3 درصد، پرچرب سه درصد، نيمچرب دو درصد و کمچرب 5/1 درصد به ترتيب 6600، 6500، 5900 و 5600 تومان تعيين شده است. همچنين براي تحقق قيمتهاي مصوب مقرر شده کارگروه هماهنگي سياستهاي صادراتي ظرف 10 روز کاري عوارض صادراتي شير خشک و ساير محصولات لبني را تعيين کنند.
