چالشهاي جريان اعتدال در ١٤٠٠
آرمان ملي- اميد کاجيان: ميگفتند نامزد جديد انتخابات رياستجمهوري است، از تبار ميانهداران و اعتداليون. ميگفتند مرد اقتصاد است و روزهاي سخت. بانک مرکزي را در تلاطم دلار 18هزار توماني زماني که هيچکس جرات هدايت آن را نداشت از سيف گرفت و تا همين چند روز پيش لااقل نسبت به چند ماه قبل از خود خيلي بهتر هدايت کرد. عبدالناصر همتي تا پيش از اين هم معروف بود به معدود مديران توانمند که دوست و دشمن او را به واسطه همين سابقه و توانمندي ستايش ميکردند و لااقل از او بد نميگفتند. حضور 12ساله در بيمه مرکزي از همتي کسي ساخته بود که وقتي او بعد از سيف به روي کار آمد، خيليها گفتند در اين شرايط اگر کسي هم باشد که بتواند اندک کاري براي شرايط بحراني کنوني کند، همتي است وگرنه ديگر عنان ارز از کف رفته و صعودش تا ناکجاآباد پيش ميرود. همتي در چندماه توانست نرخ ارز را لااقل از آن حالت فاجعهآميز، تحت کنترل درآورد و همين باعث شده بود نه زير تيغ تيز انتقاد رسانهها قرار بگيرد و نه کسي به او وصله بيلياقتي و ناتواني بزند. جلوگيري نسبي از تداوم وضعيت بد دلار، باعث شد تا يکبار ديگر موضوع توانمندي مديريتي همتي در اوج بحران، ميان محافل بپيچد تا اينکه در نيمههاي خرداد امسال خبر آمد که نامزد جديدي وارد انتخابات رياستجمهوري خواهد شد که نامش عبدالناصر همتي است و اين کانديداتوري دراين راستا صورت ميگيرد که اکثريت معتقدند مشکل اصلي کشور اقتصاد است و يک رئيسجمهور اقتصاددان ميخواهد.
کمتر به آن فکر ميشد
همتي نامي بود که تا پيش از اين کمتر کسي بهعنوان رئيسجمهور به او فکر ميکرد، اما مطرح شدن اسمش باعث شد که خيليها اين احتمال را دور از ذهن هم ندانند چه بسا عملکرد او نسبتبه ساير مديران دولت روحاني و اعتداليون و اصلاحطلبان در چنين شرايطي معقولتر بود، از سويي سياسي نبودن اين چهره و متعلق نبودنش به راست و چپ و همينطور جزو وزرا و معاونين دولت نبودنش نيز ميتوانست مردم دلزده از دو جناح و همينطور دولت حسن روحاني را بيش از بقيه به خود جلب کند. اين شد که به نظر ميآمد بايد در ادامه، بيشتر نام و احتمال کانديدا شدن همتي براي رياستجمهوري را بشنويم. اما در بر همان پاشنه نچرخيد... او که پانزدهم خرداد خبر رئيسجمهور شدنش در آينده شنيده ميشد، 10 روز بعد خود را با مردمي مواجه ديد که در مقابل بانک مرکزي تجمع کرده و با شعار «همتي، همتي استعفا، استعفا» خواهان پايان کار سامانه ارزي نيما شدند. در همين شرايط اما، بهخصوص بعد از قطعنامه شوراي حکام عليه ايران، دوباره دوران تلاطم نرخ ارز همانطور که در زمان سيف بود تکرار ميشود و اينبار حتي پاي خود را از 18هزار تومان هم فراتر گذاشته و به مرز 20هزار ميرسد. به اين ترتيب، کسي که خود را تا يک هفته پيش در آستانه رياستجمهوري 1400 ميديد، اکنون خويش را حتي در معرض عزل از رياست بانک مرکزي ميبيند. اتفاقات اخير از تجمع مالباختگان گرفته تا مردمي که تاب تحمل قيمت وحشتناک ارز و طلا و سکه را ندارند، باعث شده تا همتي نيز از چشم بيفتد و حنايش براي آنان رنگ نداشته باشد. از چشم افتادن همتي تنها ميتواند يک معنا داشته باشد، اينکه اين آخرين گزينه اعتداليون و شايد هم اصلاحطلبان براي زمينهسازي رياستجمهوري او نيز سوخت. درست مثل گزينههاي ديگر.
گزينههاي ديگري که سوختند
به نظر ميآيد همتي نيز سرنوشت کسي مثل آذري جهرمي، وزير ارتباطات را پيدا کرده است، وزير جواني که به عقيده خيليها خيلي زود براي انتخابات 1400 دستبهکار شد. از عکس گرفتن با شلوار جين گرفته تا فعاليت در شبکههاي اجتماعي با هشتگهاي عامهپسند و دوستانه. يک روز ديداري با يک بانوي جوان ورزشکار داشت و روزي از عزم جزم خود براي افشاگريها در وزارتخانههاي ديگر سخن به ميان ميآورد. او از هر دري سخن ميگفت، وزير ارتباطات اين اواخر در راستاي جلب نظر مردم براي انتخابات 1400، گاه سخنگوي دولت ميشد و گاه هم منتقد دولت. به همکارانش در ساير ارگانها ميتاخت و بعضي اوقات در قامت رئيسجمهور از راهکارهاي حل مشکلات کشور ميگفت. او دائم با کارها و اظهارنظرهايي که گاه ارتباطي هم با وزارتش نداشت، شبکههاي اجتماعي و البته روزنامهها و سايتها را به خود مشغول ميکرد و مردم را نيز همينطور. آذريجهرمي در برخي رسانهها رهبر افشاگري و مبارزه با رانت لقب گرفت. اما براي آذريجهرمي هم مثل عبدالناصر همتي در بر همان پاشنه نچرخيد. وقايع آبانماه و قطع اينترنت، موضوع فيلترينگ و پهناي باند و قيمت بستههاي اينترنت و شکست در پرتاب ماهواره اساسا به مرور، گامهاي پوپوليستي او را در جلب نظر مردم تحتالشعاع قرار داد. ادعاي مطرح شدن حقوق 69ميليوني خواهرزن آذريجهرمي از سوي يکي از نمايندگان اصلاحطلب مجلس دهم، ادعاهاي مديرعامل مستعفي رايتل از کارشکنيهاي آذري جهرمي و... اساسا حواشي وزير جوان را زياد کرد و همين حاشيهها رياستجمهوري او و شانسش براي پيروزي در انتخابات 1400 را نيز به حاشيه برد. اما مطمئنا شرايط امروزش با چند ماه پيش قابل قياس نيست و در جايگاه لغزندهتري قرار دارد. پيش از آذريجهرمي و البته همتي باز هم بودند کساني که بهعنوان گزينه رياستجمهوري اعتداليون مطرح ميشدند مثلا علي لاريجاني. اما خانواده صاحبمنصب و پرنفوذ لاريجانيها نيز در اين مدت سرنوشت خوبي نداشت. وقتي آيتا... آمليلاريجاني از قوه قضائيه رفت، شاهد اظهارنظرهاي برخي از اصولگرايان و البته صداوسيما عليه او بوديم. علي لاريجاني هم ديگر نه در بين اصولگرايان جايي دارد و نه در بين اصلاحطلبان. لاريجاني که خود را دچار افول و بيتوجهي سياسي جناح چپ و هم راست ميديد براي انتخابات مجلس يازدهم کنار کشيد و از سويي برخلاف تصورات که اين کنارهگيري را آمادگي وي براي رياستجمهوري 1400 قلمداد ميکردند، او با صراحت گفت که نامزد رياستجمهوري هم نميشود، براي همين اکنون او را نيز شايد بتوان يکي از ديگر گزينههاي سوخته رياستجمهوري ميانهروها در سال آينده دانست. ساير چهرههاي اعتدالي که بهعنوان گزينههاي رياستجمهوري مطرح ميشوند هم از توان آنچناني در شرايط فعلي برخوردار نيستند. با اتفاقاتي که اکنون براي همتي رخ داده، تنزل جايگاه او نيز قطعا باعث خواهد شد تا جريان ميانه دست خود را در اين اوقات بيش از هميشه خالي ببيند. زمان کمي مانده تا اين جريان بتواند بجز لاريجاني، آذريجهرمي يا عبدالناصر همتي کس ديگري را به عنوان رئيسجمهور براي سال آينده آماده کند.
