نوذر شفيعي در گفتوگو با «آرمان ملي» مطرح کرد ايران در مسير رفع ابهام ها با افغانستان
وزارت خارجه اسناد جان باختن
اتباع افغان را ارائه داد
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: سرپرست وزارت امورخارجه افغانستان در راس هياتي بلند پايه براي يک ديدار رسمي دو روزه به تهران سفر کرد. اين ديدار يک رويداد جامع و مهم بود که مذاکرات و توافق در همه زمينهها در اين نشست حاصل شد و بيانيه مشترک به دست آمده از اين ديدار، آب سردي بود بر آتش بدخواهان روابط ايران و افغانستان. مقامات افغانستان در اين سفر علاوه بر ملاقات با وزير امور خارجه، با دبير شوراي عالي امنيت ملي و وزيران کشور، نيرو و تعاون، کار و رفاه اجتماعي ايران ملاقات کردند. ديدارهايي که در وراي آن موضع اختلاف افکني برخي کشورها در راستاي تقويت منافع خود در افغانستان نيز مدنظر قرار گرفته است. آنچه که مشخص است برخي کشورها در راستاي ارتقا جايگاه خود در منطقه به دنبال نفوذ در افغانستان هستند تا از اين طريق تاثيرگذاري منطقهاي داشته باشند. از اين منظر افغانستان ويترين نمايش قدرتهاي منطقهاي است. بنابراين قدرت نمايي منطقهاي برخي کشورها را نيز بايد معضل افغانستان در منطقه برشمرد. در راستاي بررسي اين مسائل «آرمان ملي» گفتوگويي با نوذر شفيعي، کارشناس مسائل بينالملل و نماينده اسبق مجلس شوراي اسلامي داشته است که در ادامه ميخوانيد.
مفاد توافق طرفين در عرصههاي مختلف گوياي چه تحولاتي است؟
جمهوري اسلامي ايران ضمن استقبال از روند صلح با مالکيت و رهبري دولت و مردم افغانستان، اعلام آمادگي کرد تا در صورت درخواست افغانستان، ظرفيت و امکانات خود را براي تسهيل روند مذاکرات بين افغاني و ميزباني از اين مذاکرات به کارگيرد. ايران و افغانستان بر ضرورت کاهش خشونتها در افغانستان با هدف اعتمادسازي و ايجاد فضاي مثبت به منظور آغاز هرچه سريعتر مذاکرات، دستيابي به آتش بس دائمي و برقراري صلح پايدار تاکيد کردند. با توجه به اهميت اجماع منطقهاي و بينالمللي جهت برقراري صلح و امنيت در افغانستان، طرفين بر تقويت همکاريها و مشورت هاي بينالمللي و فعال شدن ظرفيتهاي موجود در منطقه با هدف تسهيل مذاکرات و حمايت از افغانستان تاکيد نمودند. به اين منظور ضرورت شکلگيري يک ابتکار منطقهاي با محوريت افغانستان و اشتراک کشورهاي همسايه و مشارکت ساير کشورهاي تاثيرگذار و نقش سازمان ملل متحد در پشتيباني از روند صلح تفاهم نمودند. مقامات ايران و افغانستان با اشاره به همکاري و هماهنگي خوب دو کشور در مجامع بينالمللي و موضوعات مورد علاقه و دغدغههاي مشترک از جمله حقوق بشر و حمايت از حقوق اتباع، بر تداوم اين همکاريها در آينده تاکيد نمودند. در مورد حوادث اخير، با جزئيات بحث و تبادل نظر صورت گرفت و طرف ايراني از پيشرفت تحقيقات خبر داد و نتايج آن را به طرف افغانستاني اعلام کرد. هر دو طرف توافق نمودند که تدابير را به منظور جلوگيري از وقوع چنين حوادث اتخاذ نمايند. به کميته هاي امنيتي و قانونمندسازي حضور اتباع دو طرف در خاک يکديگر وظيفه سپرده شد تا در راستاي تامين امنيت سرحد مشترک دو کشور براي جلوگيري از تردد غير قانوني و قاچاق انسان و کالا ها تدابير لازم را اتخاذ نمايند. در اين ارتباط طرفين لزوم حضور نيروهاي امنيتي افغانستان در پاسگاههاي مرزي تخليه شده آن کشور و نيز تسهيل صدور رواديد جمهوري اسلامي ايران را مورد توجه قرار دادند. دوطرف اعلام نمودند در چارچوب سند جامع همکاري هاي راهبردي، با امضاي يک توافقنامه دوجانبه، ضمن سامان دادن به حضور قانونمند نيروي کار افغان در جمهوري اسلامي ايران، مجوزهاي لازم را براي حضور فعالان اقتصادي و نيروهاي متخصص دو کشور در ايران و افغانستان فراهم نمايند. دو طرف بر ضرورت نظارت و کنترل دقيق و موثر بر مرزهاي مشترک توسط نيروهاي مرزباني دو کشور تاکيد نموده و متعهد گرديدند از عبور غيرمجاز مرزي، قاچاق انسان، مواد مخدر و قاچاق هر نوع مواد ديگر به قلمرو يکديگر جلوگيري بهعمل آورند.
توافق نهايي ايران و افغانستان بر روي بسياري از مسائل في ما بين را چگونه ارزيابي ميکنيد؟
ايران و افغانستان به علت عوامل ژئوپلتيک، ژئواکونوميک و ژئوکالچر ناچار هستند که در کنار يکديگر زندگي مسالمتآميز داشته باشند. افغانستان تنها همسايه همزبان ايران است. ايران به اعتبار جبر تاريخ و جغرافيا بايد تعاملي سازنده با افغانستان را هدف قرار دهيم. از سوي ديگر ايران و افغانستان عضو يک سيستم منطقهاي هستند. به اين معنا که از يکديگر تاثير گرفته و بر روي هم تاثير ميگذارند. متاثر از اين مساله ناامني در افغانستان تبعات بسيار سنگيني براي ايران دارد. قاچاق انسان، موادمخدر، رشد راديکاليسم و شرارت تنها گوشهاي از تبعات اين امر است. از سوي ديگر 3 ميليون افغان در ايران هستند و 500 هزار دانشآموز اين کشور در ايران به تحصيل پرداختهاند و 20 هزار نفر دانشجو نيز در ايران تحصيل کردهاند و براي تامين مرزهاي اين کشور تعداد زيادي نيروي ايراني شهيد شدهاند و هزينههاي زيادي براي اين کشور پرداخت شده است. شرايط در افغانستان به گونهاي بوده است که همواره قسمتي از بار مسائل اين کشور بر عهده ايران بوده است و اين توافق به نحوي ميتواند به علت اينکه ايران نيز مشکلات داخلي خود را دارد اين عرصه را تا حدودي تعديل کند.
اهميت توافق با افغانستان براي جمهوري اسلامي ايران چيست؟
جمهوري اسلامي ايران جزو معدود کشورهاي جهان است که به فکر رشد و ارتقاي اين کشور است و همواره علاقهمندي خود به ايجاد امنيت در اين کشور را در عمل اثبات کرده است. صلح در افغانستان منجر به توسعه اقتصادي اين کشور خواهد شد. اين توسعه اقتصادي نيز منجر به رفاه مردم افغانستان ميشود و اين امر در ادامه سبب ميشود تا مهاجرين کمتري به سمت ايران بيايند. کاهش درگيريهاي نظامي در افغانستان سبب ميشود تا اين کشور به وضعيت امنيتي مرزهاي خود نيز سر و سامان دهد که ميتواند بار سنگيني از روي دوش ايران بردارد. شکي وجود ندارد که جمهوري اسلامي ايران خيرخواه افغانستان است. اين آرامش صرفا با تلاش مردم و رهبران افغانستان حاصل ميشود. ايران به علت مناسبات عميق فرهنگي و ديني که با کشور افغانستان دارد، همواره اين کشور را به عنوان دوست و برادر خود ميداند و خواهان امنيت اين کشور بوده است. از سوي ديگر تاثير مستقيم امنيت افغانستان بر ايران نيز غيرقابل انکار است و همواره ميتواند منجر به توسعه اقتصادي طرفين شود به خصوص در مناطق مرزي که با چالشهاي اقتصادي و امنيتي متعددي مواجه هستند. اين موارد تنها قسمت کوچکي از ارتباط تنگاتنگ اين دو کشور را نشان ميدهد که در بستر تاريخ همواره وجود داشته است.