دود اعتیاد به چشم همه میرود
اعتياد بلاي خانمانسوزي است که هم فرد معتاد و هم خانواده، هم سرمايههاي فردي و هم سرمايههاي ملي را به خطر مياندازد و موجب افزايش آسيبهاي اجتماعي در ابعاد مختلف ميشود. اين آسيب گرچه رو به افزايش است، اما قابلپيشگيري و کنترل است. همه ما سکندري خوردن جوان معتاد را در کوچه و خيابان هنگام خريد در سطح شهر يا بازگشت به خانه در پايان يک روز سخت کاري ديدهايم يا اينکه دستکم تصاويري دلخراش و پراندوه از اين افراد را در تلويزيون يا برخي رسانهها را ديدهايم، برخي از اين افراد که بيشتر آنها را جوانان تشکيل ميدهد بر عکس ظاهر ژوليده و چندشآورشان روزگاري براي خودشان کسي بودند و خانه و کاشانهاي داشتند. برخي از آنها از تحصيلات عاليه برخوردار هستند و حالا در کوچه، پسکوچههاي شهر سر در گريبان خود بردهاند و آرام آرام مرگ تدريجي را تجربه ميکنند، در پس اين سيماهاي ملول و چشمان بيرمق مردان و زنان آلوده به اعتياد و رنجها و مشقتهايي نهفته در آن، دست به کارهايي مانند سرقت و ديگر جرمها ميزنند تا روزگار خود را طي کنند. اين مردان و زنان که نفسهايشان بوي اعتياد ميدهد درگذر زمان به موجوداتي مبدل شدهاند که فقط نيازشان اعتياد است و بس. انگار هيچ تمنايي از زندگي جز مواد مخدر ندارند. در روزگار ابهامآور خود و نابسامانيهاي دنيا فرو ميروند و روزي در پناه ديوار شکستهاي در جنوب شهر و در تنهايي خود رهسپار دنياي مردگان ميشوند، بيآنکه ثمرهاي از زندگي داشته باشند و آيندگان از آنهايي يادي با افتخار داشته باشند، اگرچه اين سرنوشت شوم در انتظار بسياري از معتادان است، اما با برنامهريزي درست ميتوان جلوي اعتياد بسياري از جوانان و آلوده شدن در دام اعتياد را گرفت حتي ميتوان با بازتواني اين افراد معتاد جلوي بسياري از آسيبهاي اجتماعي را گرفت و بسياري از اين افراد را با حمايتهاي درست به زندگي بازگرداند. مصرف موادمخدر با توجه به انواع مختلف آن، تأثيرات متفاوتي بر زندگي شخصي افراد ميگذارد، اما به طور کلي ميتوان تأثير مصرف موادمخدر را به سه دسته شخصي، خانوادگي و اجتماعي تقسيم کرد و البته آموزش مهارتهاي زندگي در دورههاي مختلف زندگي ميتواند راهکار مناسبي براي پيشگيري از اعتياد باشد.
اعتياد چيست؟
اعتياد (خوگري) حالتي است که در آن شخص به علت رواني يا مصرف مواد شيميايي، طبيعي دچار ضعف اراده در کنترل تکرار اعمال خود ميشود، هرچند ضعف اراده خود بيماري نيست، ولي به علت عوارضي که بر دستگاه عصبي مرکزي شخص ايجاد شده به عنوان بيماري فرض ميشود. اين بيماري با ايجاد اختلال در کنترل بر سيستم عصبي تکرار ميشود. وابستگي به مواد (مواد مخدر و مشروبات الکلي)، يا عادتهاي ناهنجار، يک اختلال روانپزشکي و روانشناسي است که از يک سو، معناي لغت خوشبختي را در زندگي فرد و خانواده او از بين ميبرد و از سوي ديگر آسيبهاي اجتماعي و اقتصادي بيشماري را به همراه دارد، در تعريف ديگري از اعتياد به مواد آمده است، اعتياد جايگزيني مزمن است، يعني مواد مخدر بيروني، چه گياهي و چه شيميايي و حتي الکل، جايگزين مواد مخدر يا مواد شبهافيوني طبيعي جسم انسان يا فرد معتاد شده است. يکي از بزرگترين مشکلات اغلب کشورها امروزه ، پديده سوءمصرف مواد است، که بهطور مستقيم و غيرمستقيم، کوتاه مدت و بلندمدت، کيفيت زندگي ساکنان آن را تحتالشعاع قرار داده است.
تقسيمبندي مصرفکنندگان
کساني که مواد مصرف ميکنند به سه دسته تقسيم ميشوند: مصرفکننده تفنني (هرچند وقت يک بار براي تفريح و در مواقع و مناسبتهاي خاص مواد مخدر مصرف ميکند)، مصرفکننده شديد(براي کمک به تحمل استرس و فشار زندگي مواد مصرف ميکند) و معتادان مزمن (معتادان مزمن هرگز نميتوانند به حالت مصرفکننده تفنني يا شديد بازگردند).
مواد اعتيادآور
مواد اعتيادآور شامل: وابستگي به الکل، مسموميت با کافئين، وابستگي به کانابيس (مشتقات گياه شاهدانه شامل شبهحشيشهايي مانند حشيش، گراس و کانابيس صنعتي)، وابستگي به مواد توهمزا، وابستگي به مواد استنشاقي (مانند چسب، بنزين و غيره)، وابستگي به مواد افيوني (شامل ترياک، هروئين و تمجيزک)، وابستگي به مواد آرامبخش (شامل مواد آرامبخش، خوابآور يا ضد اضطراب و بنزوديازپينها)، وابستگي به مواد محرک (موادي مانند آمفتامين، شيشه و کوکائين)، وابستگي به تنباکو و وابستگي به مواد ديگر است. رابطه اعتياد به مادهاي و ضرر آن ماده بر فرد مصرفکننده و ديگران، رابطهاي است که مهم تلقي ميشود. هر چه فرد ماده اعتيادآوري بيشتري در اختيار داشته باشد معمولا ضرر آن به شخص مصرفکننده، اطرافيان و جامعه بيشتر ميشود، اعتياد به مواد مخدر افزون بر زيانهايي که بهطور مستقيم براي مصرفکننده آن دارد و هيچ فايده و سودي براي استفاده آن تأييد نشده است. يکي از عوامل اصلي گسترش بيماريهايي چون ايدز و هپاتيت است و همچنين زيانهاي اجتماعي و اقتصادي زيادي براي جامعه دارد که از آن ميان ميتوان به از بين بردن بخشي از نيرو و مغز فعال جامعه اشاره کرد.
تاثيرات زندگي خانوادگي از اعتياد
با وجود يک فرد معتاد در خانواده زندگي همه اعضا به نحوي صدمه ميبيند، اعضاي خانواده براي ادامه حيات مجبور ميشوند در زندگي خود تغييراتي بدهند تا بتوانند با اثرات ويرانگر اعتياد کنار بيايند و به مرور زمان اين روش باعث ميشود تا خود آنها نيز در زندگي خود با مشکلات فراواني روبهرو شوند، با وجود آنکه اعتياد به مواد مخدر همواره در بين مردان بيش از زنان است، اما در چند سال اخير اعتياد در ايران در بين زنان نيز افزايش چشمگيري داشته است. براساس بررسيها و تحقيقات انجام شده در حوزه اعتياد زنان، بانوان به دليل اطلاعات ناکافي و ندانسته در دام اعتياد گرفتار ميشوند.
افزايش 8/21 درصدي تلفات اعتياد
بر اساس اعلام سازمان پزشکي قانوني کشور، چهارهزار و 472 نفر سال گذشته (1398) بر اثر سوءمصرف مواد مخدر، محرک، داروهاي مخدر و مصرف چندگانه در کشور جان خود را از دست دادند. اين رقم در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از آن (1397) که آمار تلفات سه هزار و 672 مورد بود، 8/21 درصد افزايش يافته است.از کل تلفات سوء مصرف مواد ذکر شده در کشور طي سال 1398، سه هزار و 834 نفر مرد و 638 نفر زن بودند.
