آرمانملي-سوسن يحييپور: تازهترين آمار منتشر شده از سوي وزارت کار نشان ميدهد که در حاليکه نرخ بيکاري در 25 استان کشور در سال 98 نسبت به سال 97، با کاهش همراه بوده اما کماکان 18 استان گرفتار در نرخ بيکاري دورقمي هستند. پيش از اين، مرکز آمار ايران نرخ بيکاري جمعيت 15 ساله و بيشتر در سال 1398، را 7/10 درصد اعلام کرده بود که نسبت به سال 97، با کاهش 5/1 درصدي مواجه شده است. هرچند آمارهاي اعلامي حکايت از کاهش نرخ بيکاري در کشور دارند، اما صاحبنظران اقتصادي ميگويند با وجود اينکه شاخصهاي اقتصادي ازجمله رشد سرمايهگذاري و رشد انباشت سرمايه در وضعيت مطلوبي به سر نميبرند، بايد با ديده ترديد به آمارها نگريست، چراکه با واقعيات اقتصادي همخواني ندارند و فاصله عميقي در اين بين ايجاد شده است. افزون بر اين، کارشناسان حوزه کار بر اين باورند که نرخ بالاي تورم در اقتصاد ايران منجر به افزايش ريسک سرمايهگذاري در بازار کار شده و اين مساله در کنار محدوديتهاي گستردهاي که در اين بازار مشاهده ميشود، به کاهش ظرفيتهاي اشتغال و بزرگشدن غول بيکاري دامن زده که هزينههاي اجتماعي را هم طي سالهاي اخير بالا برده است.
شيوع ويروس کرونا، اقتصاد جهان را در رکود عميقي فرو برد و به تعديل نيرو و اخراج نيروهاي کار در کشورهاي مختلف انجاميد. به دليل ساختار معيوب بازار کار ايران نيز، اثر شيوع اين بيماري بر اين بازار تشديد شده است. پيش از اين، علي ربيعي- سخنگوي دولت- طي يادداشتي اذعان کرده بود که در صورت ادامه تعطيليها چهار ميليون نفر بيکار ميشوند. مرکز پژوهشهاي مجلس نيز بعد از اعلام نرخ بيکاري از سوي مرکز آمار ايران، در گزارشي نوشت: نتايج مطالعات نشان ميدهد بنگاههاي کوچک با توجه به وابستگي بيشتر به منابع داخلي براي تامين سرمايه در گردش و همچنين لزوم پرداخت هزينههاي جاري با تواتر کوتاهمدت، در معرض آسيبهاي شديدتر ناشي از شوک کرونا در کوتاهمدت هستند و در معرض خطر بيشتري قرار دارند. در ضمن، مرکز پژوهشها عدم توازن منطقهاي در بين استانهاي کشور را يکي از مهمترين چالشهاي بازار کار ايران خوانده است؛ به طوريکه تفاوت نرخ بيکاري بيناستاني تا حدود 10 درصد ميرسد. تفاوت نرخ بيکاري بيناستاني در نرخ بيکاري زنان و جوانان تحصيلکرده به مراتب بيشتر است. در همين راستا، مرکز پژوهشهاي مجلس از دولت خواسته که سياستهاي حمايتي ويژهاي- در چارچوب منابعي که براي مقابله با آثار اقتصادي شيوع بيماري کرونا تجهيز کرده است - براي اين استانها طراحي و اجرا کند.
کاهش نرخ بيکاري در 25 استان
جديدترين گزارش منتشر شده از سوي وزارت کار از اين حکايت دارد که نرخ بيکاري در 25 استان شامل آذربايجان شرقي، آذربايجان غربي، اصفهان، البرز، ايلام، بوشهر، تهران، چهارمحال و بختياري، خراسان جنوبي، خراسان رضوي، خراسان شمالي، خوزستان، زنجان، سيستان و بلوچستان، فارس، قزوين، قم، کردستان، کرمان، کرمانشاه، کهگيلويه و بويراحمد، گيلان، مرکزي، همدان و يزد طي سال 98 نسبت به سال 97 کاهش يافته است.
استانهايي با نرخ بيکاري دورقمي
بر اساس اين آمار، نرخ بيکاري 18 استان در سال 98 دو رقمي بوده است اين در حاليست که در سال 97 تعداد 22 استان نرخ بيکاري دو رقمي داشتند. در سال 97 بالاترين نرخ بيکاري 9/18 درصد (مربوط به استان کرمانشاه) بود، اما بالاترين نرخ بيکاري در سال 98 عدد 8/15 درصد (مربوط به کرمانشاه) است. به اين ترتيب، استانهاي کرمانشاه با 8/15 درصد، چهارمحال و بختياري و لرستان با 4/15 درصد، خوزستان با 5/14 درصد، کردستان با 4/14 درصد، هرمزگان با 9/13 درصد، يزد با 2/13 درصد، سيستان و بلوچستان با 1/13 درصد و البرز با 8/12 درصد بالاترين نرخ بيکاري را به خود اختصاص دادهاند.
استانهايي با نرخ بيکاري تکرقمي
در مقابل 13 استان در سال 98 نرخ بيکاري تکرقمي داشتند اين در حالي است که در سال 97 تعداد 9 استان نرخ بيکاري تکرقمي داشتند. در سال 97 پايينترين نرخ بيکاري 3/7 درصد (مربوط به استان سمنان) بود اما پايينترين نرخ بيکاري در سال 98 عدد 9/6 درصد (مربوط به خراسان جنوبي) است. به اين ترتيب، استانهاي خراسان جنوبي با 9/6 درصد، همدان با 3/7 درصد، فارس، سمنان و زنجان با هشت درصد، مرکزي با 2/8 درصد و خراسان رضوي و ايلام با 3/8 درصد داراي کمترين نرخ بيکاري بودهاند.