ناترازی؛ عامل افزایش قیمت ارز

نوسانات قيمتي در بازار ارز مي‌تواند تغييرات قيمتي زيادي زيادي را رقم بزند، اما در اين همين زمينه موضوعات ديگري هم مطرح شده مبني بر اينکه برخي از بانک‌هاي خصوصي به دليل بدهي‌هاي ميلياردي به مردم و نداشتن منابع مالي براي جبران اين خسارت‌ها، با همکاري دولت و بانک مرکزي در بازار ارز اختلالاتي را به وجود آورده‌اند تا بتوانند مشکلاتشان را برطرف کنند، تاکيد مي‌کنم که اصلا به بحث‌هاي توطئه و توهم توطئه معتقد نيستم، مساله ارزي کشور ما به دليل ناترازي تجاري است و اين مشکل خودش را در ناترازي ارزي نشان مي‌دهد، ما هميشه کسري تجاري داشته‌ايم و تا زماني‌که نفت مي‌فروختيم با درآمدهاي ارزي حاصل از صادرات نفت مي‌توانستيم کسري تجاري غيرنفتي را پوشش دهيم و جلوي ناترازي ارزي در کشور را بگيريم، اما زماني‌که تحريم‌ها وضع شد و امکان صادرات نفت کاهش يافت، کسري تجاري خودش را نشان داد و تبديل به ناترازي ارزي شد و وقتي ناترازي ارزي ايجاد شود بر بازارهاي ارز فشار وارد مي‌کند. البته ممکن است شيطنت‌هايي هم در اين پروسه صورت بگيرد ولي ريشه همه اينها در کسري‌هاي تجاري و ناترازي ارزي و عدم پوشش ناترازي ارزي است که موجب نوسانات بازار ارز مي‌شود. کشور دچار همگرايي قيمت ‌در بازارهاست، يعني تئوري اشتباهي که الان در کشور وجود دارد اين است که فکر مي‌کنند اگر بازار سرمايه رونق پيدا کند مي‌تواند جلوي افزايش قيمت در بازارهاي ديگر را بگيرد. اصلي به نام همگرايي قيمت در دارايي‌هاي مختلف در اقتصاد وجود دارد که يعني وقتي قيمت يک دارايي مانند دلار، طلا يا مسکن يا بازار سرمايه و سهام افزايش مي‌يابد به‌تدريج و با وقفه زماني روي ساير دارايي‌ها هم تاثير مي‌گذارد. در ماه‌هاي اخير برخي از مسئولان کشور تصورشان اين بود که اگر بازار سرمايه و ثانويه پررونق شود قيمت در بازار ديگر کنترل خواهد شد غافل از اينکه بر اساس اصل همگرايي قيمت در دو سه ماه اول بازار سرمايه نقدينگي را جذب مي‌کند، اما به‌تدريج و به دليل اصل همگرايي قيمت ساير دارايي‌ها هم با وقفه زماني واکنش نشان مي‌دهند. همين اتفاق هم در کشور ما افتاد يعني اول قيمت سهام رشد شتاباني در سه ماه اخير داشت و بعد کم‌کم به بازارهاي دلار، طلا، خودرو و مسکن نيز تسري پيدا کرد و اين موضوع ادامه‌دار خواهد بود. يعني همگرايي قيمت در دارايي‌هاي مختلف مهم است و وقتي هم قيمت اين دارايي‌ها با يکديگر همگرا شد، افزايش پيدا مي‌کنند و به دايره دوم يعني ساير کالاها هم تسري پيدا مي‌کند. مهم است که بدانيم اين تصور اشتباه است که اگر يکي از بازارها نقدينگي را جذب کند در ديگر بازارها شاهد التهاب نخواهيم بود. اين مشکل به ساير بازارها تسري پيدا مي‌کند و وقتي که به بازار ارز تسري پيدا کرد که به همه کالاها مرتبط است هم از نظر رواني و هم از نظر اثرات مستقيم، ساير کالاها هم دچار افزايش قيمت خواهند شد.