غلبه بر سرطان با رژيم غذايي
از سرطان همواره بهعنوان يک بيماري مهلک ياد ميشود، اما بسياري از پزشکان معتقدند با يک رژيم غذايي صحيح ميتوان آن را به زانو درآورد. تغيير سنتهاي گذشته و شيوههاي جديد زندگي به تغيير در الگوهاي غذايي از جمله افزايش دريافت چربيهاي اشباع و کاهش دريافت ميوه و سبزي منجر شده، که اين امر موجب افزايش شيوع بيماريهاي غيرواگير مانند بيماريهاي قلبيوعروقي، سرطان، ديابت و غيره شده است. براساس گزارش سازمان جهاني بهداشت، بيماريهاي مزمن (بيماريهاي قلبيوعروقي، ديابت، چاقي، انواع سرطان و بيماريهاي تنفسي) علت 60 درصد از مرگوميرهاست و 35ميليون مرگ در سال بهدليل اين بيماريها رخ داده است. همچنين 80درصد از مرگهاي فوق در کشورهاي در حال توسعه کمدرآمد مشاهده شده است. ميزان استانداردشده بروز سرطان 150 در هر 100هزارنفر است که اين ميزان در مردان 157 و در زنان 135 در هر 100 هزار نفر است، سرطان پستان با 32درصد، سرطان پروستات با 17درصد، سرطان پوست با 14درصد، سرطان معده با 13درصد و سرطان رودهبزرگ با 13درصد شايعترين سرطانها در زنان هستند. در مردان نيز سرطانهاي شايع به ترتيب سرطان معده با 17.74درصد، سرطان پوست با 17.49درصد، سرطان پروستات با 16.93درصد، سرطان رودهبزرگ با 14.13درصد و سرطان مثانه 12.61درصد است و در زنان نيز سرطان پستان با 23.9درصد، سرطان رودهبزرگ با 11.70درصد، سرطان پوست با 10.85درصد، سرطان معده با 8.67درصد و سرطان تيروئيد با 7.31درصد به ترتيب از سرطانهاي شايع هستند. رژيم غذايي دستکم، 35درصد از کل موارد سرطانها دخالت دارد که اين رقم در زنان به 50 درصد ميرسد. براساس پيشبيني سازمان جهاني بهداشت تا سال2020 موارد جديد سرطانها به 15ميليون ميرسد. بنابراين سرطان از جمله بيماريهايي است که تغذيه صحيح در پيشگيري و درمان آن ميتواند نقش مهمي داشته باشد. بهعنوان مثال افرادي که کمتر از پنج بار در روز ميوه و سبزي مصرف ميکنند بيشتر در معرض خطر سرطانهاي دستگاه گوارش قراردارند. برخي پزشکان بر اين باورند که آنتياکسيدان موجود در برخي مواد غذايي با کاهش راديکالهاي آزاد در بدن، در پيشگيري از انواع سرطانها نقش مهمي دارنـد. مواد آنتياکسيداني مانند کاروتنوئيدها (رنگدانههاي گياهي)، ويتامين C، ويتامين E، سلنيوم که مانع از آسيب سلولها و بافتها ميشوند، ميتوانند از بروز تغييرات سلولهاي بدخيم جلوگيري کنند. سبزيجات برگسبز و زرد و ميوههاي رنگي مانند اسفناج، هويج، مرکبات، زردآلو و طالبي، ميوهها بهويژه مرکبات و سبزيها، روغن جوانه گندم و آفتابگردان، مغزها مانند بادام و سبزيهاي برگ سبز (منبع ويتامين E) و غذاهاي دريايي، گوشت و جگر منبع سلنيوم هستند. نتايج برخي مطالعات نشان داده که مصرف منابع غذايي حاوي سلنيوم به کاهش خطر بروز سرطانهاي پروستات، ريه و روده بزرگ منجرشده و همچنين مصرف 10 بار گوجهفرنگي در هفته موجب کاهش خطر سرطان پروستات به ميزان 35 درصد شده است.
رژيمهاي غذايي حاوي فيبر
مهدي ثابت آنکولوژيست (سرطانشناس) در اين زمينه گفت: فيبرها ترکيباتي هستند که در ديواره سلولهاي گياهان مثل سبزيها، ميوهها، سبوس، غلات کامل، حبوبات و مغزها يافت ميشوند. فيبرها با جذب آب و افزايش حجم مدفوع کمک به تسهيل دفع و کاهش يبوست ميشوند. وي ادامه داد: بهطوريکه نتايج مطالعات متعدد، نشان داده است رژيمهاي غذايي حاوي فيبر خطر بروز سرطانها بهويژه سرطان معده، روده، مري را کاهش ميدهند. فيبرها، با افزايش سرعت انتقال موادغذايي از رودهبزرگ موجب ميشوند، باکتريهاي روده فرصت کمتري براي توليد مواد سرطانزا داشته باشند، همچنين ديواره روده براي مدت طولاني در معرض مواد سرطانزا قرار نگيرد. ثابت تصريح کرد: فيبرها علاوه بر افزايش حجم و تسهيل عمل دفع موجب رقيق شدن مواد سرطانزا و کاهش مدت زمان تماس اين مواد با ديواره روده ميشوند. بنابراين با دريافـت کافــي و متناسبــي از گروه غلات، ميوهها و سبزيها ميتوان از بروز بسياري از سرطانها پيشگيري کرد. وي گفت: توصيه ميشود روزانه 400گرم يا 5بار در روز ميوه و سبزي مصرف شود، ارتباط مصرف رژيمهاي پرچرب با سرطان، دريافت مقادير زيادي چربي (گوشتقرمز، تخممرغ، محصولات لبني با مقادير بالايي چربي و کلسترول) موجب افزايش احتمال خطر سرطان روده، پستان و کليه ميشود. دريافت بالاي چربي بهخصوص در زنان يائسه احتمال بروز سرطان پستان را افزايش ميدهد. اين پزشک خاطرنشان کرد: مصرف روغن زيتون خطر بروز بسياري از سرطانها بهخصوص سرطان پستان را کاهش ميدهد، نتايج بررسيهاي مختلف نشان داده که مصرف خانواده کلم و گل کلم موجب تخريب مواد سرطانزا ميشود. وي افزود: همچنين پياز، سير، خطر سرطان معده را کاهش ميدهد. انار نيز از سرطان پروستات پيشگيري ميکند. نتايج برخي مطالعات نيز نشان داده است که مصرف هويج، گوجهفرنگي و مرکبات در برنامه غذايي روزانه موجب کاهش خطر سرطان کولون ميشود. ثابت ادامه داد: مصرف پياز، چاي سبز، انگور، مرکبات نيز به توقف تغييرات بدخيم در سلولها منجر ميشود. منابع غذايي اسيدفوليک مانند سبزيهاي برگ سبز (کاهش خطر سرطان کولون و سينه) و منابع غذايي ويتامين E مانند روغن جوانه گندم و آفتابگردان (کاهش خطر سرطان پروستات) را نشان داده و غذاهاي دريايي به علت داشتن اسيدهاي چرب امگا3، سلنيوم، روي، ويتامين E و غيره در پيشگيري از بسياري از سرطانها بهخصوص سرطان پستان و روده نقش مهمي دارند.
تشخيص ديرهنگام سرطان
محمدرضا قوام نصيري، رئيس انجمن آنکولوژي نيز در اين زمينه گفت: تشخيص ديرهنگام بيماري سرطان در کشور باعث شده که طول عمر مبتلايان به سرطان نسبت به ساير کشورها کمتر باشد. وي افزود: با وجود اينکه کشور در زمينه برخورداري دستگاههاي جديد راديوتراپي، جراحي، شيمي درماني مشابه با مراکز پيشرفته ساير کشورهاست، اما بيماران مبتلا به سرطان در ايران براي تشخيص، دير مراجعه ميکنند و بقاي عمر آنها نيز کمتر است. قوام نصيري ادامه داد: امروزه در دنيا 50 درصد بيماران مبتلا به سرطان بهصورت غيرجراحي با دارو درماني بهبود مييابند و رسانههاي داخلي بايد در زمينه مراجعه زودهنگام بيماران اطلاعرساني بيشتري انجام دهند تا آنها با تشخيص زودهنگام بتوانند اقدامات درماني را آغاز کرده و بهبود يابند.
