دور باطل بیعملی اروپاییها
آرمان ملي: «ما گزارش سه ماهه اخير آژانس را درباره اجراي برجام که تخطي ايران را از تعهداتش در برجام تاييد ميکند مورد توجه قرار دادهايم»؛ بخشي از بيانيهاي که روز گذشته از سوي دولت فرانسه صادر شده و ضمن انتقاد از ايران، بر حمايت پاريس از آژانس بينالمللي انرژي اتمي تأکيد ميکند. زماني که ماه مي 2018 ايالات متحده تصميم گرفت از برنامه جامع اقدام مشترک خارج شود و با اتخاذ راهبرد فشار حداکثري ايران را به زانو درآورد، اروپاييها بسيار نگران بودند که در واکنش به اين اقدام آمريکا، ايران نيز از توافق هستهاي خارج شده و به رويه پيشين بازگردد. آنها درخواست کردند که ايران به برجام پايبند بماند و در مقابل اروپا نيز متعهد ميشود در پي تأمين منافع اقتصادي جمهوري اسلامي از توافق هستهاي برآيد. پس از آن بود که ايران رويکرد «صبر استراتژيک» را برگزيد و در حالي که اروپا در اجراي تعهداتش ناکام بود همچنان به اجراي آنچه در برجام متعهد شده بود ادامه داد. با تداوم بيتوجهي اروپاييها به اجراي تعهدات به ويژه در حوزه اقتصادي، ايران تصميم گرفت بر اساس بندهاي 26 و 36 برجام تعهدات خود را به صورت گامبهگام کاهش دهد و سرانجام با برداشتن پنج گام کاهش تعهدات، در دي ماه 98 اعلام کند که در حوزه فني تعهدي ندارد. حال آژانس براي سومين بار گزارش داده است که ايران به تعهدات خود در برجام عمل نميکند و درخواست کرده تا بدون ارائه سندي مقتضي بر اساس اصول کاري آژانس از برخي مراکز در ايران بازرسي کند. واکنش کشورهاي اروپايي نيز به اين گزارشها انتقاد از ايران و حمايت از رويکرد يکطرفه و جانبدارانه آژانس بوده است؛ واکنشي که ميتواند سرنوشت برجام را خطر بيندازد. سايت وزارت امور خارجه فرانسه روز گذشته بيانيهاي منتشر کرده که در آن درباره گزارش اخير آژانس بينالمللي انرژي اتمي با اين ادعا که ايران توافق هستهاي را نقض کرده است، موضعگيري شده و آمده است: ما گزارش سه ماهه اخير آژانس را درباره اجراي برجام که تخطي ايران از تعهداتش در برجام را تاييد ميکند، مورد توجه قرار دادهايم. در اين بيانيه آمده است: ما کاملا به برجام که عاملي مهم در ساختار عدماشاعه تسليحات هستهاي جهان بوده و تنها راه تضمين اين است که برنامه هستهاي ايران منحصرا صلحآميز ميماند، پايبنديم. به همين دليل، به همراه شرکايمان در تروئيکاي اروپا سازوکار حل اختلاف در برجام را در تاريخ 14 ژانويه به منظور ايجاد فرومي در چارچوب دقيق برجام براي دستيابي به راهحلي براي حفظ آن ايجاد کردهايم. وزارت امور خارجه فرانسه در ادامه اين بيانيه اظهار کرد: اين گفتمان به منظور اطمينان حاصل کردن از اينکه ايران به پايبندي کامل نسبت به تعهداتش در برجام بازميگردد، به جديت ميان شرکاي برجام، همچنين به طور دوجانبه در تروئيکاي اروپا، با روسيه و چين و ايران پيگيري ميشود. فرانسه در بيانيه خود مدعي شد: آژانس بينالمللي انرژي اتمي گزارشي ويژه را درباره عدمهمکاري ايران در زمينه شفافيت و راستيآزمايي تعهداتش منتشر کرده است. ما درباره مشکلاتي که آژانس درباره توان انجام دادن بازرسيهايش گزارش داده است، نگرانيم. همراه با شرکايمان، از ايران ميخواهيم که کاملا و فورا با آژانس همکاري کند و بر حمايتمان از فعاليت حرفهاي و بيطرفانهاي که از سوي آژانس انجام ميشود، دوباره تاکيد ميکنيم.
تقابل شرق و غرب
برخلاف اروپاييها چين و روسيه همچنان از موضع ايران حمايت کرده و راه حل بحران پرونده هستهاي ايران را بازگشت همه طرفها به اجراي تعهدات خود در برجام عنوان ميکنند. در همين راستا سخنگوي وزارت امور خارجه چين بار ديگر با انتقاد از «خروج يکجانبه آمريکا از برجام و اعمال تحريم و فشار بر ايران»، بر حفظ و اجراي دقيق برجام تاکيد کرد. خانم «هوا چون اينگ» در نشست خبري روزانه خود در پکن افزود: ايالات متحده آمريکا بايد از اقدامات نادرست خود دست کشيده، مانع اجراي قراردادهاي هستهاي ساير کشورها با ايران نشود و در اين مسير سنگاندازي نکند و زمينه را براي تلاشهاي ديپلماتيک فراهم کند. او با اشاره به اينکه چين از تقويت گفتوگو و همکاري بين ايران و آژانس بينالمللي انرژي اتمي حمايت ميکند، گفت: پکن بر اساس اجماع قبلي، به دنبال راهحلهاي مناسب براي حفاظت از برجام است و اميدواريم همه طرفها بتوانند از تلاشهاي ديپلماتيک صورت گرفته در اين زمينه پشتيباني کنند و تلاش بيشتري براي کمک به سهولت اوضاع انجام دهند نه اينکه باعث تشديد درگيريها شوند. سخنگوي دستگاه ديپلماسي چين با اشاره به اينکه آژانس بينالمللي انرژي اتمي ميتواند «موضع عيني و منصفانه را در مورد برجام حفظ کرده و به طور صحيح مسائل مربوط را اداره کند»، گفت: در مورد مساله هستهاي ايران، موضع چين حفظ توافق جامع، حمايت از چندجانبهگرايي، حفظ صلح و ثبات در خاورميانه و نظم بينالمللي بر اساس قوانين بينالمللي است. خانم هوا ادامه داد: چين مايل است به همکاري نزديک با طرفهاي ذيربط ادامه دهد تا تلاشهاي بيوقفه در پيشبرد حل سياسي و ديپلماتيک موضوع هستهاي ايران انجام شود. وي تصريح کرد: چين اميدوار است آمريکا با دقت به صداي جامعه جهاني گوش کرده و کارهاي بيشتري براي کمک به خلعسلاح هستهاي بينالمللي و سيستم منع گسترش سلاحهاي هستهاي انجام دهد.
مسير اشتباه
تصميم اروپا مبني بر همراهي با آژانس و حمايت از سياستهاي خطرناک و مغرضانه اين نهاد که از زمان روي کار آمدن رافائل گروسي به رويکرد سازنده خود در موضوع برجام پشت کرده است، از اين رو خطرناک خواهد بود که جمهوري اسلامي ايران پيشتر اعلام کرده است اگر پرونده ايران به شوراي امنيت ارجاع شود - که با رويکرد اخير آژانس دور از ذهن نيست - ايران نيز ضمن لغو پروتکل الحاقي و خروج ازNPT دکترين هستهاي خود را تغيير خواهد داد. لازم به ذکر است در صورت افزايش تنش ميان ايران و آمريکا يا افزايش فشارهاي اقتصادي و سياسي به تهران، اروپا نيز دچار مخاطراتي خواهد شد که پيشتر مسئولان ايراني به آن اشاره کردهاند.
