فقط 703 هزار نفر مشمول بیمه بیکاری شدند!

شيوع کرونا در ايران که از اوايل اسفند 98 اتفاق افتاد تعطيلي خواسته و ناخواسته بسياري از اصناف را در پي داشت. با تعطيلي کارگاه‌ها و بعضي از مشاغل تاثيرپذير از کرونا دولت مبلغ 5000 ميليارد تومان اعتبار براي کمک به صندوق بيمه بيکاري تصويب کرد تا در اختيار کارگران آسيب‌ديده از کرونا قرار گيرد که از اين مبلغ تاکنون 1288 ميليارد تومان در مرحله اول تخصيص يافته که براي مقرري بيکاري اسفند و فروردين پرداخت مي‌شود. به گفته مقام‌هاي ذي‌ربط مراحل بعدي اين منابع نيز جذب مي‌شود که با پالايش اطلاعات کارگران بيکار شده در آينده پرداخت مي‌شود. حال اگر نگاهي به يافته‌ها و داده‌هاي مرکز پژوهش‌هاي مجلس داشته باشيم، گزارش اين پژوهشگاه نشان مي‌دهد که کرونا شغل شش ميليون نفر را تحت‌تاثير قرار داده است که اگر اين 5000 ميليارد تومان فقط براي يکبار بين اين شش ميليون نفر تقسيم شود سهم هر فرد حدود 833 هزار تومان خواهد بود. رقمي که حتي به نيمي از حداقل حقوق مصوب سال 99 هم نمي‌رسد. حال اگر مطالعات موسسه مطالعات بازرگاني را مبنا قرار دهيم، سه ميليون نفر شاغل به جرگه بيکاران مي‌پيوندند که در اين صورت هم رقم 5000 ميليارد تومان کفاف پرداخت دو ماه بيمه بيکاري را به تمام بيکارشدگان مي‌دهد. با اين حال آن‌طور که مديرکل حمايت از مشاغل و بيمه بيکاري وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي مي‌گويد فقط 703 هزار نفر تحت پوشش بيمه بيکاري قرار گرفته‌اند. با توجه به غربالگري‌هايي که اين وزارتخانه انجام مي‌دهد بسياري از افراد بيکارشده خود به خود حق دريافت بيمه بيکاري خود را از دست مي‌دهند. بيمه‌شدگاني مانند رانندگان، کارگران ساختماني، قاليبافان و... که در واقع کارفرمايي ندارند و خويش‌فرما هستند طبق قانون مشمول بيمه بيکاري و صندوق بيمه بيکاري نمي‌شوند و براساس قانون بايد رابطه مزدبگيري و کارگر و کارفرمايي حاکم باشد. البته براي بيمه‌شدگان خويش‌فرما ساز و کار ديگري در حوزه رفاهي وزارت کار در نظر گرفته خواهد شد که دولت به آنها شکل ديگري از تسهيلات را مي‌پردازد.

کارگران رستوران‌ها در صف بيمه بيکاري

گذشته از غربالگري‌هاي مشخص وزارت کار براي پرداخت بيمه بيکاري افرادي که شغل خود را از دست داده‌اند، دولت 10 گروه شغلي و زيربخش اقتصادي مشخص را براي بهره‌مندي از مقرري بيمه بيکاري مشخص ساخته است. ازجمله اين 10 رسته شغلي مي‌توان به مراکز توليد و توزيع غذاهاي آماده اعم از رستوران‌ها، بوفه‌ها، طباخي‌ها، تالارهاي پذيرايي، قهوه‌خانه‌ها، اغذيه‌فروشي‌ها و موارد مشابه (به تشخيص وزارت صمت) اشاره کرد. اين گروه شغلي ازجمله گروه‌هايي بود که از همان ابتداي پيدايش کرونا با مشکل مواجه شدند. بسياري از کارگراني که در رستوران‌ها، فست‌فودها و کافه‌ها فعاليت داشتند در اين مدت به‌طور کامل شغل خود را از دست داده‌اند. اکنون هم که دولت مجوز بازگشايي مشاغل را داده، اين کارگران در گروه‌هاي تعديل‌شده قرار گرفته‌اند. البته بسياري از کارگران رستوران‌ها و فست‌فودها، به‌ويژه پيک‌هايي که با موتور غذا حمل مي‌کنند، در زمره گروه‌هاي روزمزد قرار مي‌گيرند و بيمه‌اي براي آنها پرداخت نمي‌شود که بتوانند از مزاياي دريافت حق بيمه بيکاري بهره‌مند شوند. بررسي‌ها نشان مي‌دهد در مدت شيوع کرونا در ايران 70 درصد رستوران‌ها تعطيل شده‌اند. باقي رستوران‌ها نيز به‌صورت بيرون‌بر فقط فعاليت دارند و معدود رستوران‌هايي را در شهر مي‌توان يافت که پذيراي مشتري باشند و در داخل رستوران خدمات ارائه دهند. چنين معضلي باعث شده تا بسياري از کارگران رستوراني هم گوشه‌چشمي به دريافت بيمه بيکاري داشته باشند. از اين‌رو 60 درصد کارگران رستوران‌ها و فست‌فودها براي دريافت حق بيمه بيکاري در سامانه وزارت‌کار ثبت‌نام کرده‌اند که البته آمار دقيقي وجود ندارد، چند درصد از اين افراد مشمول اين طرح شده‌اند. آن‌طور که مدير روابط عمومي اتحاديه دارندگان رستوران و سلف‌سرويس تهران گفته است هر کدام از رستوران‌ها حداقل متحمل زيان 500 ميليون توماني شده‌اند. به هر حال آمار دقيقي فعلا از زيان اصناف مختلف وجود ندارد و تا ريشه‌کن‌شدن کوويد19 نمي‌توان رقم دقيقي را در اين زمينه اعلام کرد؛ اما درنهايت کارگران اولين و مهمترين قربانيان اين زيان‌‌ها به‌حساب مي‌آيند. شايد صاحبان مشاغل اکنون غم سرمايه داشته باشند، اما کارگران غم نان دارند و معيشت خود را در خطر مي‌بينند. به هر حال از دولت انتظار مي‌رود علاوه بر ثبت‌نام کارگران در صف دريافت بيمه بيکاري، تسهيلات ديگري هم براي آنان در نظر بگيرد. پيش از اين فست‌فودها و غذاهاي رستوراني طرفداران پر و پا قرص خود را داشتند، اما به‌دليل ترس عمومي حاکم در جامعه و بي‌اعتمادي به رعايت بهداشت از سوي اغذيه‌فروشان، تقاضاي رستوران‌ها به حداقل خود رسيده است. به‌ويژه آنکه شاغلان کنوني به‌عنوان خريداران اصلي غذاي رستوران‌ها و فست‌فودها دورکار شده‌اند و يا گرسنگي را بر ريسک ورود کرونا به بدن خود ترجيح مي‌دهند. دانشجويان به‌عنوان مشتريان اصلي کافه‌ها فعلا به‌صورت مجازي بر اندوخته‌هاي علمي خود مي‌افزايند و ديگر خبري از حضور گسترده‌ها آنها در کافه‌ها نيست. البته اين روزها کارگران بيکارشده رستوران‌ها خود آستين همت را بالا زده‌اند و در حوزه‌هاي ديگري مشغول شده‌اند تا آمار بيکاري آنچنان هم که پژوهشگاه‌ها پيش‌بيني مي‌کنند نااميدکننده نباشد. اما اين امر نبايد باعث غفلت دولت از معيشت کارگران شود.