آمريکا و مسأله تحريمهاي هستهاي
آمريكا با خروج از برجام يكي از گستردهترين يا شايد بتوان گفت بيسابقهترين تحريمها در طول تاريخ را عليه ايران اعمال كرده است. ولي طي دو سال گذشته تلاش كرد به نحوي نشان دهد كه كماكان قصد دارد از فعاليت صلحآميز هستهاي حمايت كند و با آن مخالفتي ندارد، از همين رو بازطراحي رآكتور اراك و نيروگاه اتمي بوشهر را از تحريمها معاف كرد. البته بازطراحي رآكتور اراك ابتدا بنا بود با حضور چين و نظارت آمريكا انجام شود كه با خروج ايالات متحده از برجام انگليس جانشين آن در اين طرح شد. اما اكنون كه آمريكا تصميم گرفته رآكتور اراك را تحتتحريم قرار دهد، نشان ميدهد ايالات متحده قصد دارد هر گونه همكاري با ايران را متوقف و آن را منوط به تبعيت از سياستهاي آمريكا كند كه اگر بنا به تبعيت بود كار ايران و آمريكا به اين مرحله كشيده نميشد. البته بعيد به نظر ميرسد كه چين و انگليس از اين سياست تبعيت كنند. چرا كه اين سياست آمريكا در تعارض آشكار با توافقهايي است كه پيشتر با اين كشورها بر سر برنامه هستهاي ايران صورت گرفته است. ولي با اين وجود اگر چين و انگليس مجبور به تبعيت از تحريم آمريكا شوند، ايران اين پروژه را به تنهايي تكميل خواهد كرد. تصميم دونالد ترامپ رئيسجمهور ايالات متحده در ماه مي 2018 براي خروج از توافق هستهاي با اين نگاه در کاخ سفيد گرفته شد که ايران براي توافقي جديد آماده شود. در اين زمينه خروج متقابل تهران به عنوان يک گزينه براي بازگرداندن تحريمهاي سازمان ملل مدنظر بود. با اين حال ايران به رغم دشواريها در توافق هستهاي مانده است و همين امر منجر شده تا پاييز امسال تحريمهاي تسليحاتي عليه تهران مطابق برجام لغو شود. تلاشهاي ايالات متحده براي تمديد تحريمهاي تسليحاتي اعمال شده از سوي سازمان ملل تاکنون با توجه به سازوکار برجام ناموفق بوده است. بنابراين کاخ سفيد تصميم به سياستي متفاوت گرفته است. درحالي که تحريمهاي اقتصادي در طول دو سال اخير بازگشته اما واشنگتن نسبت به اعمال تحريمهاي مرتبط با صنايع هستهاي محتاط بود. در واقع آمريکا از اين جهت معافيتهايي را در اين بخش درنظر گرفته بود که از عدمانحراف برنامه هستهاي ايران اطمينان حاصل کند و فرصتي براي تامين سوخت يا غنيسازيهاي با درصد بالا به تهران ندهد. با اين حال تحريمهاي جديد عليه بخش هستهاي در واقع اقدامي است که از طريق آن تهران را بار ديگر تحتفشار قرار دهد که از برجام خارج شود. با اين سياست، آمريکا به دنبال اين است که تحريمهاي تسليحاتي سازمان ملل را بار ديگر تمديد کند؛ امري که با خروج ايران از توافق هستهاي آسان خواهد بود و حمايت اروپا را نيز به دنبال خواهد داشت. بنابراين تحريمهاي جديد که بخشهاي مختلف صنعت هستهاي کشور از جمله طرح بازطراحي رآکتور اراک را با چالش مواجه خواهد کرد در واقع ضربه ديگري بر برجام است، به طوري که براي تهران از اين توافق فقط نظارتهاي گسترده آژانس بينالمللي انرژي اتمي مانده باشد؛ روالي که آمريکا اميدوار است ايران را به خروج از برجام ترغيب کند. پيش از اين نيز برايان هوک دستيار ويژه وزير خارجه ايالات متحده از تلاش براي بياثر کردن کامل برجام گفته بود، اين سياست در سطح کلان خود به دنبال اين است که تصميمسازان در تهران را مجاب به خروج از برجام کند؛ امري که براي دولت ترامپ بسيار راهگشا خواهد بود.
