نوسان طولانیمدت قیمت نفت در محدوده 40 دلار
آرمانملی- زینب مختاری: بهای معاملات آتی نفت برنت روز گذشته به ۳۴ دلار و ۸۸ سنت در هر بشکه رسید. همچنین بهای معاملات آتی وست تگزاس اینترمدیت نیز در همین روز، به ۳۲ دلار و ۱۰ سنت در هر بشکه رسیده بود. این در حالیست که بازار نفت در ماه گذشته شاهد سقوط نرخ طلای سیاه به محدوده منفی 40 دلار تنها در چند ساعت بود. اما نفت توانست در سایه کاهش نگرانیها از پاندمی کرونا یا دستکم اجبار صنایع به شروع مجدد فعالیت برای مبارزه با رکود اقتصادی عالمگیر، مجددا خود را احیا کند و اکنون در محدوده 30 دلار در نوسان باشد. با توجه به کاهش محدودیتهای قرنطینهای، پیشبینی میشود مصرف نفت دوباره افزایش یافته و در کنار خالیشدن مخازن، تقاضا رشد یابد. در این صورت میتوان امیدوار بود تا سقوط ماه گذشته قیمت نفت مجددا تکرار نشود. «آرمانملی» در گفتوگو با حمیدرضا صالحی- رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران- به بررسی وضعیت بازار نفت پرداخته است که در ادامه میخوانید.
در حالی که نرخ نفت در ماه قبل حتی منفی هم شده بود اما اکنون سه هفتهای است که مجددا در مدار صعودی قرار گرفته و رشد داشته است؛ تحلیل شما از افت و خیز قیمت نفت در دو ماه گذشته چیست؟
اولا اینکه تلاطمات بازار نفت ناشی از کاهش تقاضا در کل جهان بوده است که به دلیل شیوع کرونا رخ داد. بازار نفت کم و بیش به نوعی دستخوش تغییرات است و پیشبینیها برای قیمت نفت متناسب با معادلات دیگر خواهد بود. این نوسانات پیشآمده از این بابت بود که تقاضا در جهان کاهش داشت؛ در عین حال رقابت بین عربستان و روسیه هم در عرضه نفت زیاد شده بود اما با این حال، حتی توافق بین این دو کشور بر سر کاهش عرضه نفت هم، نتوانست از سقوط قیمت نفت جلوگیری کند. در نتیجه دلیل اصلی افت تقاضاست و ممکن است قیمت نفت از این میزان بیشتر نشود. باتوجه به توافقاتی که میان کشورهای تولیدکننده نفت چه اوپک و چه غیر اوپک واقع شده تا عرضه کاهشی باشد، همچنان قیمت بیشتر نخواهد شد. از این بابت من فکر میکنم بهرغم ثباتی که نسبت به آن دوشنبه سیاه که قیمت به شدت منفی شده بود، ایجاد شده ولی پیشبینی میشود که تا مدتها قیمت نفت دستکم از محدوده 40 دلار فراتر نرود. لذا در همین حوزه میشود گفت که فعلا یک ثبات نسبی ایجاد شده است.
با توجه به پایان قرنطینه و بازگشت صنایع به حالت عادی در اغلب کشورها، آیا میتوان به پایداری قیمت نفت امیدوار بود؟
بله دقیقا حرف من هم همین است؛ اما ممالک پرمصرف نفت که جزو بازارهای اصلی هستند، از جمله چین که بازار خود را آرامآرام باز کرده و کشورهای اروپایی همچنان با نگرانی دارند حرکت میکنند. قطعا گامهای بزرگی که برداشته بودند را نمیتوانند ناگهان متوقف کنند. در حال حاضر با یک طمانینه و آیندهنگری در حال حرکت هستند تا کارخانهها را از تعطیلی خارج کنند. اما نگرانیها از آینده مبهم شیوع کرونا و وضعیت واکسن و داروی آن، اجازه نمیدهد تا این کشورها تمام ظرفیت خود را وارد مدار تولید کرده و از آن استفاده کنند. لذا من فکر میکنم ما شاهد رشد تقاضای ناگهانی برای نفت نخواهیم بود. اما در عین حال اگر بازار نفت نتواند به سطح گذشته بازگردد دستکم ممکن است بتواند در بلندمدت به 70 درصد وضعیت قبلی خود دست یابد. اما رشد تقاضا به صورت اثرگذار زمانی رخ خواهد داد که تکلیف این بیماری کاملا روشن و نگرانیها پیرامون آن برطرف شده باشد.
با توجه به زیان بزرگ نفت شیل در دوره شیوع کرونا و کاهش چشمگیر تولیدات آن، آیا ممکن است پایان قرنطینه موجب افزایش ناگهانی نفت شیل شده و در نتیجه ثبات بازار را بر هم بزند؟
اگر قیمت بالا برود، نفت شیل هم بیشتر عرضه میشود و خود را در بازار نشان میدهد. هرچه قیمتها کاهش یابد، از لحاظ هزینه و فایده، نفت شیل هم زیان میبیند و عرضه نمیشود. پس زمانی نفت شیل میتواند تولید و عرضه شود که نفت در قیمت مناسبی باشد به حدی که سرمایهگذاری در این صنعت را دچار زیان نکند. اما این را هم باید توجه داشته باشیم که آمریکاییها دارند در این مسیر که قیمت نفت شیل را به صرفه کنند و هزینه تولید آن را کاهش دهند، قدم برمیدارند تا بتوانند در بازارهای نفت با قیمتهای پایین هم حضور داشته باشند. یعنی این گونه نیست که ما در آینده هم مانند سالهای گذشته بگوییم شیل نفت گرانی دارد و بازدهی مالی نخواهد داشت. اما هر نوع سرمایهگذاری در تکنولوژیهای جدید حوزه انرژی که اکنون سرعت بالایی هم یافته است، در آینده موجب کاهش تقاضای نفت و در نتیجه افت قیمت آن خواهد شد. در این صورت قیمت سرمایهگذاری نیز در حوزه نفت کاهش خواهد یافت و در نتیجه همه این تحولات، تهدیدی برای تولیدکنندگان نفت بهویژه در منطقه ما خواهد بود. به همین علت نباید خیلی هم به این وضعیت خوشبین باشیم. باید بدانیم که نگاه دنیا به حوزه نفت در حال تغییر
است و باید زودتر برای جایگزینی در این بازار جهانی چارهای بیندیشیم. اما اینکه باید چه کنیم تا از همین داشته فعلا بتوانیم استفاده کنیم، بیشتر به سیاستهای کلانی که در کشور در حوزه انرژی طراحی میشود بازمیگردد و باید در این بخش تعریف شود.
تاثیر این نوسانات کاهشی و افزایشی روی نفت ایران را چگونه ارزیابی میکنید؟
اوپک در توافق کاهش عرضه، نفت ایران را به دلیل عرضه کمتر از یک میلیون بشکهای تحت تحریمهای آمریکا از دستورالعمل کاهش مستثنی کرد. فکر میکنم به دلیل اینکه ایران تحت تحریم کامل قرار گرفته است، نوسانات قیمتی شاید خیلی تاثیری بر نفت ایران نداشته باشد. گرچه درآمدهای ایران را میتواند تا حدی متاثر کند و به کاهش درآمدهای ایران بیانجامد اما به دلیل اینکه ایران خارج از چارچوب توافق اوپک است از این بابت شاید آن قیمت زیاد هم اثر نداشته باشد.
