غرب، روسيه را به ايران نزديک کرد
محسن پاکآيين در گفتوگو با «آرمان ملي»:
غرب، روسيه را به ايران نزديک کرد
روسيه تنها شريک راهبردي خود را بلاروس ميداند
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: رئيسجمهوري روسيه در سخناني اظهار کرده است که همکاري اتحاديه اوراسيا با ساير کشورها همچون ايران و چين بايد ادامه پيدا کرده و توسعه يابد. اتحاديه اوراسيا وارد توافقات بينالمللي با ايران شده است. پوتين خاطرنشان کرد که حمايت از قالبهاي مختلف گفتوگو با ساير شرکا بايد در اولويت قرار گيرد. از سوي ديگر لوان جاگاريان سفير مسکو در تهران، به مناسبت صد سالگي روابط روسيه و ايران درباره تلاشهاي اخير دولت آمريکا براي تحريم تسليحاتي ايران گفت که به نظر نميرسد آمريکا بتواند در تلاش براي تمديد اين تحريم که در هجدهم اکتبر سال جاري مهلت آن به پايان خواهد رسيد موفق باشد. آمريکا به طرز فاحشي قوانين بينالمللي را نقض کرده و تعهداتش را عملي نکرده است. در اين زمان نيز به دنبال تحريک ديگر کشورها برآمده است. روسيه هيچ مشکلي در برداشته شدن تحريم تسليحاتي نديده و به همکاري دفاعي با ايران ادامه ميدهد. اين اظهارات مقامات روسيه در صد سالگي روابط ايران و روسيه بهانهاي شد تا «آرمان ملي» گفتوگويي با محسن پاکآيين، سفير سابق ايران در جمهوري آذربايجان داشته باشد که در ادامه ميخوانيد.
روسيه در مقابل آمريکا در راستاي لغو تحريمهاي تسليحاتي ايران خواهد ايستاد؟
براي آنکه آمريکاييها بتوانند توسط قطعنامه مورد نظر خود تحريم تسليحاتي ايران را به مدت نامعلومي ادامه دهند بايد اين قطعنامه با 9 راي مثبت اعضاي شوراي امنيت و عدم وتوي آن توسط کشورهاي عضو دائم شوراي امنيت، يعني آمريکا، چين، روسيه، انگليس و فرانسه همراه باشد اما با توجه به مواضع مقامات روسيه به نظر ميرسد، هم روسها و هم چينيها به شدت مخالف اين قطعنامه مدنظر آمريکاييها هستند. اتفاقاً به همين واسطه واشنگتن از ارائه پيشنويس اين قطعنامه به مسکو و پکن خودداري کرده است چون ميداند روسيه و چين به شدت مخالف اين قطعنامه هستند و آن را وتو خواهند کرد. بنابراين اگرچه کاخ سفيد با تلاشها و رايزنيهاي سياسي و ديپلماتيک سعي دارد آراي موافق لازم را در ميان اعضاي شوراي امنيت براي حصول توافق در خصوص قطعنامه مورد نظر خود به دست آورد، اما تمام اين تلاشهاي کاخ سفيد با حق وتوي چين يا روسيه کاملا به شکست خواهد انجاميد. اما نکته بسيار مهمي که بايد مد نظر قرار داد اين است که فارغ از احتمال وتوي اين قطعنامه توسط چين و روسيه ما بايد تلاشهاي ديپلماتيک گسترده و جداگانهاي را در دستور کار قرار دهيم تا با رايزنيهاي سياسي و ديپلماتيک با اعضاي دائم و غير دائم شوراي امنيت شرايط و وضعيت را به صورت واقعي تبيين و تشريح کنيم. چون اکنون اين قطعنامه براي آمريکاييها يک مساله حيثيتي شده است، لذا ما نبايد در اين خصوص از هيچ گونه تلاش ديپلماتيک براي تشريح موضع به حق خود در برجام و قطعنامه 2231 کوتاهي کنيم. عليرغم وجود برخي اختلاف نظرها ميان ايالات متحده آمريکا با سه کشور اروپايي در خصوص برجام، آلمان، فرانسه و انگلستان در خصوص نفوذ منطقهاي ايران و توان موشکي و دفاعي ما در راستاي مواضع و منافع آمريکاييها عمل خواهند کرد. پس آمريکا هماهنگيهاي سياسي و ديپلماتيکي را براي همراه کردن انگليس و فرانسه به عنوان اعضاي دائم شوراي امنيت در خصوص تداوم تحريمهاي تسليحاتي ايران خواهد داشت. لذا من به کشورهاي اروپايي در خصوص عدم همراهي با آمريکا در اين مقوله چندان خوشبين نيستم، اما ميتوان روي حق وتوي چين و روسيه حساب باز کرد.
به چه علت اين مساله به امري حياتي و مهم در اين برهه زماني بدل شده است؟
بازار تسليحات يکي از مهمترين و پر گردش ترين بازارهاي مالي در جهان است. لذا کشورهاي جهان علاقهمند هستند که بازار جديدي را براي سلاحهاي خود پيدا کنند و در اين زمينه نيز با يکديگر رقابتهايي دارند. اين تبادلات احتمالا ميان ايران و روسيه نيز رقم خواهد خورد و شايد برخي کشورها نيز از اين تبادلات متضرر شوند به همين علت حساسيتها بر روي آن افزايش پيدا کرده است.
با توجه به نزديکي مواضع مقامات دو کشور آيا ميتوان روابط ايران و روسيه را راهبردي تلقي کرد؟
سابقه رابطه ايران و روسيه بلندمدت است. روابط راهبردي در هر کشوري معناي مختص به خود را دارد. روسيه تنها شريک راهبردي خود را بلاروس ميداند که در تمامي مسائل با يکديگر اتفاق نظر دارند. روسيه از روابط خود با ايران اين تعريف را دارد که ايران در مسير روابط راهبردي روسيه قرار دارد. ايران يک کشور معمولي براي روسيه نيست و از اين مرحله جلوتر است. ايران و روسيه مشترکات زيادي در حوزههاي امنيتي و سياسي دارند. هر دو کشور از لحاظ اقتصادي نيز تحت تحريمهاي آمريکا قرار دارند و به دنبال مقاومسازي اقتصاد خود هستند. بنابراين زمينههاي زيادي براي همکاري وجود دارد لذا با توجه به تعريف ايران از مساله راهبردي روسيه براي ايران يک شريک راهبردي تلقي ميشود.
آيا روسيه از حضور ايران در سوريه به عنوان يک اهرم عليه غرب استفاده ميکند؟
در سوريه، ايران و روسيه به صورت اصولي در کنار يکديگر قرار دارند و مواضعي کاملا مشترک دارند که شامل حفظ تماميت ارضي سوريه، مقابله با تروريسم و مخالفت با دخالت ساير کشورها در امور سوريه ميشود. به همين دليل است که ايران در مذاکرات موسوم به آستانه نيز همواره با روسيه نظرات مشترکي داشته است. آنچه که مشخص است بعيد به نظر ميرسد مواضع اين دو کشور در خصوص سوريه از يکديگر فاصله گيرد. اين مساله که روسيه از حضور ايران در سوريه به عنوان يک اهرم عليه کشورهاي غربي استفاده ميکند يک گمانه زني رسانهاي از سوي غرب است. اين صحبتها در راستاي وارد کردن خدشه به روابط خوب ايران و روسيه است. هر کشوري منافعي دارد و در راستاي منافع خود روابط خارجي خود را تنظيم ميکند. روسيه و ايران نيز از اين موضوع مستثني نيستند. در اين ميان تهديدهايي مشترک براي ايران و روسيه که از سوي غربيها ايجاد شد سبب شد تا در سالهاي اخير روسيه به ايران نزديک تر شود و بعيد به نظر ميرسد اين نزديک شدن نيز از بين برود. اين تهديدها شامل ايجاد تروريسم در منطقه و تحريمها بود. اين مقولهها سبب شد تا اقتصاد، سياست و امنيت هر دو کشور به يکديگر گره بخورد.
