دانستـــنی‌ها

آسيب‌ کرونا تنها به ريه‌ها محدود مي‌شود؟

مدتي است مي‌دانيم که کروناويروس با التهاب و مسدودکردن کيسه‌هاي هوا در ريه‌هاي قربانيان از تنفس آنها جلوگيري کرده و باعث ايجاد «سندرم حاد تنفسي» مي‌شود. اما آيا آسيب «کوويد19» تنها به ريه‌ها محدود مي‌شود؟ پزشکان در سراسر جهان مواردي را مشاهده مي‌کنند که کرونا مسئول بروز التهاب قلب، اختلالات مختلف عصبي، بيماري حاد کليه، آسيب به روده، لخته‌شدن خون، مشکلات کبدي و موارد ديگر است. اين مشکلات اضافي نه تنها درمان اين ويروس را پيچيده‌تر مي‌سازد، بلکه اغلب به خودي خود کشنده نيز هستند. تاکنون بسياري از اين عوارض به عاملي نسبت داده شده است که اصطلاحا به آن «طوفان سيتوکين» گفته مي‌شود؛ طوفان سيتوکين يک واکنش قوي سيستم ايمني ناشي از التهاب ريه‌ها است که بدن را مورد حمله قرار داد و آسيب‌هاي شديدي را ايجاد مي‌کند. با اين حال بسياري از دانشمندان اکنون در حال رسيدن به اين نتيجه هستند که طوفان سيتوکين به تنهايي نمي‌تواند تمام عوارض مشاهده شده در بيماران «کوويد19» را توضيح دهد.

طوفان سيتوکين

پزشکان متوجه شده‌اند که در زيرمجموعه‌اي از بيماران «کوويد19»، سيستم ايمني بدن تمايل به بيش تحريکي دارد. اين موضوع منجر به آزادشدن ماده‌اي به نام سيتوکين‌ها مي‌شود که در صورت آزادشدن بيش از حد در بدن، به اندام‌ها آسيب مي‌زند. پزشکان همچنين در برخي بيماران متوجه مقادير غيرعادي زياد يک سيتوکين پيش التهابي به‌نام interleukin-6 شدند که به IL-6 نيز معروف است. اين واکنش نيز مشکل‌ساز است و به ابتلا به بيماري به نام «سندرم رهاسازي سيتوکين» منجر مي‌شود که در بيماري‌هاي خود ايمن مانند روماتيسم و ​​بيماران مبتلا به سرطان مشاهده مي‌شود. پزشکان معتقدند که طوفان‌هاي سيتوکين علت اصلي نياز بيماران کرونايي به مراقبت و هوارساني زياد است. با اين حال هنوز مشخص نيست که چرا طوفان‌هاي سيتوکين در برخي از بيماران رخ مي‌دهد و در بيماران ديگر بروز نمي‌کند. بسياري از پزشکان براي درمان اين طوفان‌ها از داروهاي ضد IL-6 مانند «توکيليزوماب» استفاده مي‌کنند. اين دارو براي مصرف بيماران سرطاني تاييد شده است که در جريان ايمني درماني به طوفان‌هاي سيتوکين مبتلا مي‌شوند.

آسيب به کليه

يکي از نتايج تازه و نگران‌کننده در مورد بيماران کرونايي، مشاهده آسيبي است که اين ويروس به کليه‌ها مي‌زند. نزديک به 50 درصد از بيماران بستري شده مبتلا به کوويد19 داراي پروتئين يا خون در ادرار هستند که نشانه زودهنگام و واضح آسيب به کليه است. پزشکان همچنين اضافه کردند که 14 تا 30 درصد بيماران در «نيويورک» و در «ووهان» در چين، عملکرد کليه خود را از دست داده‌اند و به دياليز نياز دارند. پزشکان حدس مي‌زنند که به احتمال زياد کروناويروس به سلول‌هاي کليه مي‌چسبد و به آنها حمله مي‌کند. با اين وجود اکثر متخصصان متذکر مي‌شوند که پاندمي کوويد19 در مراحل اوليه خود قرار دارد و هنوز نمي‌توان نتيجه‌گيري قطعي در مورد آن ارائه داد. يک مطالعه که در مجله بين‌المللي پزشکي Kidney منتشر شد، نشان داد که از 29 قرباني کرونا که تحت کالبد شکافي قرار گرفته بودند، 9 نفر آسيب‌هاي حاد کليه داشتند و هفت نفر نيز ذراتي از کوويد-19 در کليه‌هاي خود داشتند.

آسيب قلبي

آسيب قلبي نيز يکي ديگر از عوارض آلودگي به ويروس کوويد19 است. پزشکان نيويورک و چين از ابتلاي بيماران کرونايي به «ميوکارديت» - التهاب عضله قلب - و همچنين ابتلا به نامنظمي ضربان قلب که به ايست قلبي منجر مي‌شود، خبر مي‌دهند. «ميچل الکيند» متخصص مغز و اعصاب از دانشگاه «کلمبيا» گفت: اين بيماران ناگهان به يک بيماري قلبي مبتلا شدند که به‌نظر مي‌رسد متناسب با وضعيت تنفسي آنها نيست. به‌نظر مي‌رسد اين مشکل قلبي متناسب با بيماري ريه آنها نيست. براساس داده‌هاي ناشي از بيماران کرونايي در چين، 40 درصد از اين بيماران به آريتمي و 20 درصد آنها نوعي آسيب‌هاي قلبي داشتند. نگراني‌هايي وجود دارد که ممکن است برخي از اين آسيب‌ها ناشي از تاثير مستقيم کوويد19 باشد.

حمله به دستگاه گوارش

از ديگر عوارض ابتلا به کرونا، حمله اين ويروس به دستگاه گوارش است. گمان‌هاي زيادي وجود دارد مبني بر اينکه کوويد19 از گيرنده‌هاي ACE2 که به وسيله آنها به ريه‌ها مي‌چسبد ، براي حمله به ساير اندام‌هاي بدن استفاده مي‌کند. به همين دليل محققان دستگاه گوارش را مورد بررسي خود قرار داده‌اند زيرا تعداد گيرنده هاي ACE2 در اين دستگاه صد برابر ريه‌ها است و اين موضوع علت ابتلاي شمار زياد بيماران مبتلا به کوويد19 به علائم مشکلات گوارشي را توضيح مي‌دهد؛ اسهال، استفراغ و معده درد از جمله مشکلات گوارشي است که اين بيماران تجربه مي‌کنند.

مشکلات کبدي

براساس برخي گزارش‌ها، به‌نظر مي‌رسد کرونا هرازگاهي به کبد نيز حمله مي‌کند. يک مورد گزارش شده در اين مورد، در خصوص زن 59 ساله‌اي است که به‌دليل تيرگي رنگ ادرارش در بيمارستان بستري شد و مشخص شد که به هپاتيت مبتلا شده است، اما بعدا سرفه نيز به علائم بيماري اين زن اضافه و نتيجه آزمايش کروناي وي مثبت شد که پزشکان ابتلاي وي به هپاتيت را به کرونا نسبت دادند.

لخته‌هاي خوني

تشکيل لخته‌هاي خوني از ديگر عوارض ابتلا به کرونا است. لخته‌هاي خوني اغلب در رگ‌هايي مشاهده مي‌شوند که به سمت ريه‌ها مي‌روند و در آنجا باعث ابتلا به آمبولي ريه مي‌شوند. محققان در يک مطالعه که در مجله Thrombosis and Hemostasis منتشر شد 81 بيمارا مبتلا به کوويد19 را مورد بررسي قرار دادند و در 20 نفر آنها لخته‌هاي خون مشاهده کردند. اين لخته‌هاي خوني عامل مرگ هشت نفر از آنها بود.

از دست‌دادن حس بويايي

برخي از بيماران کوويد19 حس بويايي و چشايي خود را از دست مي‌دهند، اما هنوز علت اين موضوع مشخص نشده است. «کلر هاپکينز»، رئيس انجمن رينولوژي انگليس گفته است که بسياري از بيماران مورد مطالعه حتي قبل از نشان دادن ساير علائم، حس بويايي و چشايي خود را از دست داده‌اند. هاپکينز مي‌گويد: کرونا در واقع مي‌تواند به انتهاي عصب بويايي (Olfactory nerve) حمله کند. به‌عبارت ديگر، فيبرهاي تشخيص دهنده عطر قادر به ارسال اطلاعات به مغز نيستند.