پاشنه آشیل بازگشایی مدارس
مصوبه ستاد ملي کرونا، تمام مدارس دولتي و غيردولتي از 27 ارديبهشت باز ميشوند و به مدت يک ماه يعني تا 27 خرداد فعاليت خواهند کرد. مسئولان آموزش و پرورش تأکيد کردهاند که حضور دانشآموزان در مدارس الزامي نبوده و اين موضوع را به اختيار خانوادهها واگذار کردهاند تا اگر فرزندشان دچار مشکلي بود براي رفع اشکال به مدرسه مراجعه کند. بازگشايي مدارس براي رفع اشکالات دانشآموزان اقدام خوبي است به ويژه براي آن گروه از دانشآموزان که به دلايل مختلف نتوانستند از آموزشهاي مجازي و تلويزيوني استفاده کنند يا حتي در صورت استفاده از آموزشها براي فهم مطالب دچار مشکل هستند و اين فرصت يک ماهه ميتواند کمکي براي آنها باشد و بخشي از وقفه آموزشي پيشآمده را جبران کند اما درباره بازگشايي مدارس، موضوعي که اهميت ويژهاي دارد حفظ سلامت دانشآموزان و رعايت دقيق پروتکلهاي بهداشتي توسط مدارس است. با توجه به اينکه بسياري از دانش آموزان براي يادگيري دروس در آموزش مجازي با مشکل مواجه بودند و در دوره ابتدايي به ويژه براي دورسي مانند رياضي، فارسي و علوم احتمالاً متقاضيان حضور در مدارس براي رفع اشکال زياد باشد، در اينجاست که نگراني براي حفظ فاصلهگذاري اجتماعي يا رعايت نکات بهداشتي توسط دانشآموزان به ويژه دبستانيها آغاز ميشود. يکي از دلايل اصلي بازگشايي مدارس و فعاليت آنها به مدت يک ماه مي تواند ناشي از اين باشد که در تعطيلات کرونايي مدارس، دسترسي به آموزشهاي با کيفيت فراهم نبوده است و اين مساله در سال تحصيلي آينده ميتواند باعث افت تحصيلي و آسيب به دانشآموزان شود. رضوان حکيمزاده، معاون آموزش ابتدايي وزارت آموزش و پرورش درباره دليل بازگشايي يک ماهه مدارس ميگويد: دانشآموزان پايه اول در بدو ورود به مدرسه بايد حروف الفبا را کامل ياد بگيرند و توانايي خواندن و نوشتن را به صورت صحيح کسب کنند؛ بايد اطمينان پيدا کنيم که آنها اين موارد را ياد گرفتهاند و نگراني خانوادهها رفع شود و مطمئن شويم آيا اقدامات متعددي که در مدت تعطيلات انجام شد به يادگيري معنادار مهارتهاي پايه در آنها منجر شده است يا خير. مادري که فرزندش در پايه دوم دبستان درس ميخواند و تمايل دارد از روز شنبه 27 ارديبهشت فرزندش را به مدرسه بفرستد، ميگويد: پسرم در اين مدت تعطيلي کرونايي مدارس اصلا پاي آموزش تلويزيوني و مجازي نمينشست، براي کودک 8 ساله تنها روش يادگيري مؤثر حضور در مدرسه است؛ اگر مدارس از 27 ارديبهشت باز شوند پسرم را به مدرسه ميفرستم چون واقعاً دروس را فراموش کرده است، هر چند به لحاظ رعايت نکات بهداشتي و تراکم دانشآموزان در کلاس درس هم نگران هستم. به هر حال هماکنون بخشي از خانوادهها معتقدند اين شيوه بازگشايي مدارس، ميتواند به لحاظ درسي به نفع دانشآموزان باشد اما اگر موارد بهداشتي رعايت نشود در نهايت، ممکن است سلامت آنها به مخاطره بيفتد و حالا در مرحله بازگشايي يک ماهه مدارس بايد تدابيري لحاظ شود تا بتوان به خانوادهها اين اطمينان را داد که سلامت فرزندان آنها حفظ ميشود. در بخشي از دستورالعمل وزارت بهداشت براي بازگشايي مدارس آمده است: به دليل فرصت ارزيابي خطر مجدد، به شدت توصيه ميشود که از بازگشايي عجولانه مهدکودکها و مدارس اجتناب شود نبايد فراموش کرد که کودکان به عنوان يکي از گروههاي فوق پخشکننده بيماري شناخته ميشوند اما فاصلهگذاران اجتماعي خوبي نيستند و اين ماهيت کودکي است.
نگراني بابت رعايت نکات بهداشتي
البته در اين ميان بيشترين نگراني درباره وضعيت دانشآموزان دبستاني است که به اقتضاي سن کودکي نميتوانند نکات بهداشتي را به خوبي رعايت کنند؛ مثلا آيا دانشآموز دبستاني در ساعت کلاس درس ميتواند ماسک و دستکش خود را به مدت طولاني حفظ کند يا حتي در محيط مدرسه فاصله اجتماعي لازم را با دوستانش رعايت خواهد کرد؟! در همين باره قاسم احمدي لاشکي، عضو کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس در جلسه علني 22 ارديبهشت مجلس عنوان کرد: اختياري شدن حضور دانش آموزان در مدارس را اصلاح کنيد، دانش آموزان ابتدايي نميتوانند به تنهايي بهداشت فردي را رعايت کنند. قطعا ما نميتوانيم براي همه مدارس پروتکلهاي بهداشتي را رعايت کنيم لذا قطعا دچار آسيب خواهيم شد. پس همان تصميمي که کميسيون آموزش گرفته مناسبتر است، 80 درصد محتواي درسي براي برگزاري آزمون کافي است. اما حالا که آموزش و پرورش به اين نتيجه رسيده است در نفسهاي آخر سال تحصيلي حتي شده به مدت يک ماه مدارس را باز کند تا دانشآموزاني که با مشکل مواجه هستند براي رفع اشکال مراجعه کنند و برخي خانوادهها نيز به دليل ضعف يادگيري فرزندانشان در شيوه آموزش مجازي از اين بازگشايي استقبال ميکنند؛ رعايت دستورالعملها و پروتکلهاي بهداشتي وزارت بهداشت براي حفظ سلامت دانشآموزان، پاشنه آشيل موفقيت اين طرح است. البته درباره فعاليت يک ماهه مدارس نيز اما اگرهايي مطرح است چراکه در دستورالعمل وزارت آموزش و پرورش آمده است، مدارس هفته نخست باز باشند و از هفتههاي بعد شوراي مدرسه بر اساس مراجعه دانشآموزان و ميزان استقبال آنها درباره فعاليت مدارس و حضور مديران و معلمان تصميمگيري کند.
4 اصل مهم براي بازگشايي مدارس
اما در اين ميان اصل نخست؛ رعايت فاصلهگذاري اجتماعي در کلاسهاي درس و عدم تجمع دانشآموزان در کلاسهاست. اگر تعداد زيادي از دانشآموزان تمايل به حضور در مدرسه براي رفع اشکال داشته باشند، چگونه قرار است فاصله 5/1 تا دو متري بين آنها حفظ شود؟ محمد محسنبيگي، مديرکل دفتر سلامت وزارت آموزش و پرورش در پاسخ به اين پرسش که اگر قرار باشد دانشآموزان براي رفع اشکال به مدرسه مراجعه کنند، کلاسهاي درس بايد ميزبان چه تعداد از دانشآموزان باشند تا مسائل بهداشتي و حفظ سلامت دانشآموزان رعايت شود؟ ميگويد: اين در دستورالعمل و پروتکلي ارسالي به مدارس تبيين شده است تا فاصله فيزيکي 5/1 تا 2 متري رعايت شود و اگر در مدرسهاي متقاضي حضور زياد باشد بايد دانشآموزان را نوبتبندي کرده تا يک روز درميان يا در شيفت چرخي صبح و عصر به مدرسه بيايند. موضوع ديگر اين است که در پايههاي پايينتر مثلاً دوره ابتدايي چقدر اطمينان وجود دارد که دانشآموزان مسائل بهداشتي را رعايت کنند آيا کادر مدارس در اين مدت آموزش ديدهاند تا در کنار آموزش دانش آموزان سلامت آنها را هم مراقبت کنند؟ اصل دوم؛ عدماجبار و الزام براي حضور دانشآموزان در مدارس است، برخي خانوادهها نگران اين موضوع هستند که مدارس حضور دانشآموزان ضعيف را الزام کنند. اصل سوم؛ رفتوآمد دانشآموزان به مدارس است؛ آيا سرويس مدارس در اين مدت فعاليت خواهند کرد، اگر اينگونه باشد براي رعايت نکات بهداشتي در سرويس مدارس چه تدابيري انديشيده شده است و اساسا چه نظارتي و از سوي کدام بخش اعمال خواهد شد تا رانندگان سرويس مدارس موارد بهداشتي را رعايت کنند؟ موضوع ديگر اين است که در دستورالعمل وزارت بهداشت براي بازگشايي مدارس چند موضوع به طور ويژه مورد تأکيد قرار گرفته است از جمله اينکه، سطوحي که توسط افراد زيادي لمس ميشوند نردهها، دستگيرههاي در و پنجره، ميز و صندليها، لوازم ورزشي و ابزار کمک آموزشي بايد حداقل روزي دو مرتبه تميز و بر اساس دستورالعملهاي ابلاغ شده گندزدايي شوند و تهويه مناسب در تمام نقاط ساختمان برقرار باشد. آبخوري، دستشوييها و توالتها روزانه حداقل دو بار در طول ساعات کار مدرسه و يک بار در انتهاي کار مدرسه يا انتهاي نوبت بر اساس دستورالعملهاي ابلاغ شده گندزدايي شوند. صرفنظر از ساير بندهاي پروتکل سختگيرانه وزارت بهداشت براي بازگشايي مدارس، درباره اجراي همين بند يعني ضدعفوني سطوح مدارس و به ويژه آبخوريها و دستشوييها به ميزان حداقل دو بار در روز، چند درصد از مدارس قادر به اجراي آن هستند؟ يا خود را ملزم به اجراي آن ميدانند؟! آيا نظارتي از سوي آموزش و پرورش يا وزارت بهداشت براي رعايت دقيق آن اعمال خواهد شد؟
پمپ براي ضدعفوني سطوح نداريم
در همين رابطه مدير يکي از مدارس پايتخت در پاسخ به اين پرسش که براي بازگشايي مدارس از روز شنبه 27 ارديبهشت تا چه اندازه آماده هستيد؟ آيا امکانات لازم براي ضدعفوني سطوح مختلف مدرسه را در اختيار داريد؟ ميگويد: آموزشوپرورش قبل از عيد يک ميليون و 900 هزار تومان سرانه در اختيار مدرسه قرار داد که با استفاده از آن بايد اقدام به تهيه مايع دستشويي و مواد ضدعفونيکننده سطوح کنيم البته سعي ميکنم از بسيج منطقه براي ضدعفوني مدرسه کمک بگيرم و يکبار قبل از عيد اين کار را انجام دادند چون در مدرسه پمپ براي ضدعفوني نداريم و براي ضدعفوني سطوح و آبخوريها اگر قرار باشد دو بار در روز ضدعفوني شوند به مشکل برميخوريم. او ادامه ميدهد: آنچه هماکنون در مدرسه واقعاً به آن نياز داريم، پمپ براي ضدعفوني، تبسنج، دستکش و ماسک است که هيچکدام را در اختيار نداريم. برخي دانشآموزان به لحاظ مالي مشکل دارند مثلا تعدادي از دانشآموزان مدرسه ما نتوانستند در آموزش مجازي حاضر باشند حالا خانوادهاي که گوشي هوشمند يا هزينه اينترنت را ندارد ممکن است براي خريد ماسک و دستکش هم با مشکل مواجه باشد. اين مدير مدرسه ميگويد: به دبيران مدرسه گفتهام که از روز شنبه طبق برنامه هفتگي در مدرسه حاضر شوند اما نميتوانم ميزبان تمام دانشآموزان باشم چون امکان فاصلهگذاري اجتماعي و از سوي ديگر رعايت نکات بهداشتي وجود ندارد؛ بنابراين فقط آنهايي که نتوانستند از آموزش مجازي استفاده کنند را پذيرش ميکنيم و پيش فرض را بر اين گذاشتهام که در داخل کلاس درس ميزبان 6 تا 10 نفر باشيم.او ميگويد: يکي از نگرانيهاي ما اين است که بچهها براي ديدوبازديد دوستان به مدرسه بيايند و فاصله اجتماعي را هم رعايت نکنند، البته ساعات کلاسهاي درس را کم کردهام و نهايت هر کلاس به مدت 40 دقيقه برگزار شود. البته به نظر ميرسد بخش مهمي از رعايت پروتکلهاي بهداشتي و تضمين سلامت دانشآموزان با توجه به اختصاص سرانه از سوي آموزش وپرورش به مدارس به مديران مدارس و تلاش آنها براي خريداري ملزومات مورد نياز از جمله پمپ و موادضدعفونيکننده و رعايت ضوابط بهداشتي بستگي دارد. مدارس کشور در شرايطي از 27 ارديبهشت بازگشايي ميشوند که رعايت پروتکلهاي بهداشتي پاشنه آشيل اين بازگشايي است، البته مسئولان آموزش و پرورش از ضدعفوني مدارس تا روز پنجشنبه و اينکه دانشآموزان بايد با خود ماسک و دستکش به همراه داشته باشند سخن گفتهاند، اما هنوز مشخص نيست، اگر دانش آموزي ماسک و دستکش نداشته باشد، مدرسه اين موارد را در اختيار او قرار خواهد داد؟ آيا سطوح پرتماس مدرسه و سرويسهاي بهداشتي روزانه دو بار و آن هم هنگام حضور دانشآموزان در محيط مدرسه ضدعفوني خواهند شد؟ آيا معلمان و مديران مدارس بر رعايت پروتکلها و نکات بهداشتي توسط دانشآموزان به ويژه دبستانيها نظارت خواهند کرد؟ هر چند بسياري از افراد معتقدند نوشتن پروتکل بخشي از کار است اما اجراي آن بخش مهمتر کار است و مشخص نيست مدارس تا چه اندازه خود را ملزم به رعايت اين دستورالعمل ميدانند؟ موضوعي که شايد نسبت به بحث آموزش، براي خانوادهها اولويت بالاتري داشته باشد، حفظ سلامت فرزندانشان است.خانوادههايي که فرزندانشان را به مدارس ميفرستند به دستگاههاي مسئول وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت اعتماد کرده و اجراي پروتکلهاي بهداشتي و نظارت بر آن به منظور تضمين سلامت فرزندانشان، مطالبه جدي آنها از اين دو وزارتخانه است.
