دلنگرانی دانش‌آموزان نسبت به امتحانات پایان سال

اواخر بهمن سال 98 بود که پاي ويروس کرونا به کشورمان باز شد و اولين جايي که تعطيل شد، مدارس بود؛ با توجه به تحصيل حدود 15 ميليون دانش‌آموز در ايران، مسئولان وزارت آموزش و پرورش با هماهنگي وزارت بهداشت تصميم گرفتند که مدارس را تعطيل اعلام کنند. اين تعطيلي همچنان ادامه پيدا کرد و تاکنون مدارس کشور تعطيل است؛ تعطيلي که باعث شده است دانش‌آموزان از حضور در مدرسه محروم شوند اما مسئولان دستگاه تعليم و تربيت و به ويژه معلمان دلسوز دانش‌آموزان نگذاشتند آموزش تعطيل شود. از همان روزهاي ابتدايي تعطيلي، مسئولان آموزش و پرورش رايزني‌هاي لازم را با صدا و سيما شروع کردند و آموزش‌هاي تلويزيوني آغاز شد که روند خوبي نيز داشته است. محسن حاجي‌ميرزايي وزير آموزش و پرورش 16 ارديبهشت در آيين بزرگداشت مقام معلم که با حضور رئيس‌جمهور و به طور ويدئو‌کنفرانسي با معلمان نمونه سراسر کشور برگزار شد، اظهار کرد: سه روز پس از تعطيلي عمومي مدارس از شبکه‌هاي تلويزيون، آموزش را شروع کرديم و آموزش‌ها به 4 شبکه توسعه پيدا کرد و با پخش اين برنامه‌ها، معلمان با کيفيت به دورترين مناطق کشور برده شدند و در چادرهاي عشايري، دانش‌آموزان توانستند از معلمان باکيفيت برخوردار شوند. وي تصريح کرد: طبق بررسي‌هاي انجام گرفته بيش از 27 ميليون بار برنامه‌هاي آموزشي دانلود شده است که نشان مي‌دهد اقدام بسيار خوب و مثبتي بوده است؛ اما برنامه‌هاي آموزشي تلويزيوني همه نيازهاي ما را پاسخ نمي‌داد چون تلويزيون ارتباط يک‌سويه‌اي داشت و ما به دنبال ارتباط دوسويه بوديم لذا بلافاصله درصدد طراحي يک سامانه بومي، اختصاصي، امن و تعاملي براي دانش آموزان برآمديم که خوشبختانه فعال شد و تاکنون بيش از 11 ميليون دانش‌آموز و 780 هزار معلم و مدير به شبکه آموزش دانش‌آموزي پيوسته‌اند و در سامانه شاد فعال هستند. البته همزمان هم با آموزش‌هاي تلويزيوني هم معلمان پاي کار آمدند و براي تحقق يادگيري در دانش‌آموزان هر آنچه در توان داشتنند را به کار بستند؛ از معلمي که روي يخچال خانه آموزش مي‌داد تا معلمي که روي تخت بيمارستان تدريس مي‌کرد، نمونه‌اي از اين اقدامات است. اما در هر حال آموزش‌هاي تلويزيوني و مجازي، مشکلات و سختي‌هاي خاص خود را داشت؛ نداشتن يا کندي اينترنت، عدم حضور دانش‌آموزان در فضاي مجازي، عدم‌داشتن تلفن همراه، عدم اجبار به دانش‌آموزان براي مشاهده برنامه تلويزيون و يک سويه بودن آموزش‌هاي تلويزيوني از نمونه اين اقدامات است. اين مشکلات موجب شده است دانش‌آموزان نسبت به برگزاري امتحانات پايان سال نگران باشند و اين موضوع در دستور کار شوراي عالي آموزش و پرورش قرار گرفت. 25 فروردين دومين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش به صورت مجازي و با حضور وزير آموزش و پرورش و همه اعضا براي تصميم‌گيري درباره ادامه سال تحصيلي و چگونگي برگزاري امتحانات دانش‌آموزان برگزار شد. مهدي نويد‌ادهم دبيرکل شوراي عالي آموزش و پرورش درباره اين جلسه اظهار کرد: اعضاي جلسه از اهتمام و تلاش‌هاي وزارت آموزش و پرورش به ويژه مديران و معلمان که مجاهدان جبهه دانايي هستند، صميمانه تشکر کردند که علي‌رغم تعطيلي مدارس، اجازه ندادند آموزش تعطيل شود و با استفاده از ظرفيت صدا و سيما و تلاش معلمان، پيام‌هاي آموزشي به دانش‌آموزان منتقل شد. وي به مصوبات اين جلسه اشاره کرد و گفت: اولين نکته اين بود که از مديران و معلمان خواسته شد که در فرصت باقي‌مانده با استفاده از امکانات موجود، تمام مفاهيم آموزشي را به دانش‌آموزان منتقل کنند و هيچ بخش از کتاب درسي حذف نخواهد شد و امتحان پايان سال از تمام مفاهيم درسي خواهد بود؛ در نتيجه آموزش‌ها را در فرصت باقي‌مانده ادامه دهند؛ نکته دوم اين بود که آموزش و پرورش با سرمايه‌گذاري لازم، شرايطي را به وجود آورد که براي سال تحصيلي جديد حتي اگر بيماري کرونا کنترل شد، بتوان از ظرفيت فضاي مجازي به عنوان مکمل آموزش استفاده کرد. نويد‌ادهم اضافه کرد: نکته سوم اين است که از تلاش و همراهي خانواده‌ها قدرداني به عمل آمد و قرار شد که در ارزيابي عملکرد دانش‌آموزان در سال تحصيلي جاري، عملکرد خانواده‌ها مورد توجه قرار گيرد و هم اينکه زحمات و خدمات مديران و معلمان مبناي ارزشيابي پيشرفت تحصيلي قرار گيرد. البته چند وقت بعد آموزش و پرورش تصميم گرفت براي اينکه عدالت در برگزاري امتحانات برقرار کند و در راستاي اين موضوع که شايد تعدادي از دانش‌آموزان نتوانستند از آموزش‌هاي مجازي و تلويزيوني به خوبي بهره‌مند شوند، امتحانات نهايي به نحو ديگري برگزار شود.

نحوه طراحي سوالات امتحانات نهايي

خسرو ساکي رئيس مرکز سنجش و پايش کيفيت آموزشي در خصوص نحوه طراحي سوالات امتحانات نهايي دانش‌آموزان پايه دوازدهم به فارس گفت: در سال جاري نحوه آموزش ما با توجه به شيوع کرونا ويروس به دو بخش تقسيم شده است؛ در بخش اول طبق بررسي‌هاي انجام گرفته 80 درصد محتواي کتاب‌ها از اول مهرماه تا پايان بهمن ماه به صورت حضوري تدريس شده و در بخش دوم از اول اسفند ماه تاکنون 20 درصد باقي‌مانده محتواي کتاب‌ها به صورت غير حضوري از طريق شبکه‌هاي راديويي و تلويزيوني، ابتکارات دبيران در بستر پيام‌رسان‌ها و شبکه شاد تدريس شده است. وي ادامه داد: براي طراحي سوالات امتحانات نهايي پايه دوازدهم دو بخش در نظر گرفته شده است که در بخش اول به 80 درصدي که به صورت حضوري تدريس شده، 16 نمره اختصاص يافته که سوالات آن به صورت الزامي طرح مي‌شود و دانش‌آموزان ملزم هستند به تمام سوالات اين بخش پاسخ دهند و براي کسب 4 نمره باقي‌مانده دو نوع سوال است؛ نوع اول از 20 درصدي که به صورت غير‌حضوري تدريس شده و نوع دوم مجدداً از 80 درصدي که به صورت حضوري تدريس شده طرح مي‌شود که دانش‌آموزان مجاز هستند از بين اين دو نوع سوالات براي کسب چهار نمره، سوالاتي را که آمادگي بيشتري دارند انتخاب کرده و پاسخ دهند. ساکي اضافه کرد: در اين شيوه هم به زحمات دانش‌آموزاني که آموزش‌هاي غير‌حضوري را دنبال کرده‌اند بها داده مي شود و هم به همه دانش‌آموزان، به ويژه کساني که به هر دليل نتوانسته‌اند از آموزش‌هاي غيرحضوري استفاده کنند فرصت پاسخگويي به سؤالاتي که از بخش تدريس حضوري طرح شده، داده مي‌شود تا بدليل عدم دسترسي به آموزش‌هاي غيرحضوري، حقي از آنها تضييع نشود.

امتحانات ساير پايه‌ها چگونه است؟

رضوان حکيم‌زاده معاون آموزش ابتدايي وزير آموزش و پرورش در خصوص امتحانات دانش‌آموزان دوره ابتدايي گفت: طبق دستورالعمل تهيه شده و جلساتي که در شوراي عالي آموزش و پرورش برگزار شد، ارزيابي دانش‌آموزان توسط معلمان انجام مي‌شود. حکيم‌زاده درباره امتحانات هماهنگ استاني، توضيح داد: به اين امتحانات از قبل هم نقدهايي وارد مي‌شد و با توجه به بازبيني‌هاي انجام شده، آزمون هماهنگ استاني نخواهيم داشت و پس از پايان فرآيند آموزش دروس، با محوريت معلم، ارزيابي‌ها انجام مي‌شود. وي در خصوص بازگشايي مدارس در مناطق سفيد، گفت: در مناطقي که توسط وزارت بهداشت کم‌خطر اعلام شده است با رعايت پروتکل‌هاي بهداشتي، شرايط آموزش حضوري فراهم مي‌شود که بسياري از آنها جزو مناطق روستايي و عشايري هستند براين ‌اساس دانش‌آموزان اين مناطق هم از فرصت بهتر يادگيري بهره‌مند خواهند شد.حکيم‌زاده در پاسخ به اين پرسش که آيا امکان برگزاري امتحانات دانش‌آموزان به صورت حضوري است، گفت: والدين دغدغه‌اي نداشته باشند چرا که سلامت دانش‌آموزان، اولين و مهم‌ترين اولويت ماست و ما بر اساس پروتکل‌هاي بهداشتي عمل مي‌کنيم. حاجي‌ميرزايي 12 ارديبهشت درباره امتحانات پايان سال بيان کرد: ارزيابي در دوره ابتدايي کيفي ـ توصيفي است و با نظر معلمان انجام مي‌شود يعني از مجموعه فعاليت‌هاي آموزشي است و به صورت برگزاري امتحان کتبي نيست پس در آن امتحان حضوري و غيرحضوري موضوعيت ندارد. وي افزود: در حال حضور نظر دادن براي امتحانات ساير دانش‌آموزان زود است؛ در شاد امکان حضور و غياب و آزمون گرفتن هست؛ اگر در زمان امتحانات پروتکل‌ها و استانداردهاي وزارت بهداشت اجازه بدهد، امتحانات حضوري برگزار مي‌شود ولي اگر وزارت بهداشت اجازه ندهد، آماده برگزاري آزمون غيرحضوري هستيم. عليرضا کمرئي معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش درباره چگونگي برگزاري امتحانات دانش آموزان هفتم تا يازدهم (متوسطه اول و دوم به جز دوازدهم)گفت: از عيد به اين سو چند سناريو داشتيم و روي روش‌هاي ارزيابي براي پايان خوب ، متمرکز شديم؛ ارزشيابي در شش پايه اول دوره ابتدايي که توصيفي است و آزمون هماهنگ پايه ششم هم منتفي شده است. امتحانات پايه نهم نيز به جهت تاثير در هدايت تحصيلي، به صورت هماهنگ استاني برگزار مي‌شد اما امسال هماهنگ نخواهد بود و آن را ضروري نمي‌دانيم. وي ادامه داد: اما براي ارزشيابي‌ها، ابتدا بايد ديد دانش‌آموزان فضاي آموزش حضوري را تجربه مي‌کنند يا خير؟ اگر بازگشت به مدرسه داشته باشند طبيعتا ارزشيابي‌هاي ما مشابه روش‌هاي سنجش قبلي است؛ به غير از موضوع حجم دروس که بر اساس مدل ارائه شده، مدير و معلم درباره آن به صورت غيرمتمرکز تصميم مي‌گيرند و آموزش را پايان مي‌دهند. اما حالت دوم اين است که امکان حضور مهيا نشود. کمرئي افزود: البته ترجيح ما آزمون هاي حضوري با رعايت پروتکل هاي بهداشتي و در صورت صدور مجوز از سوي مراجع مربوطه است. اما اگر نشد؛ چاره‌اي جز‌ ارزشيابي غيرحضوري نداريم که طراحي شده و دستورالعمل آن تبين شد و يک مرحله در شوراي عالي کلياتش بحث شده است و به اين شکل است که معلمان بر اساس آموخته‌هاي دانش‌آموزان به ميزان حجم تدريس شده با روش‌هاي چهارگانه مکمل و بر اساس ارزشيابي مستمر نوبت اول دانش آموز و همچنين عملکرد يک ماهه بعد از آن تا تعطيلي مدارس، ارزشيابي نهايي را انجام دهند. در واقع همان کاري بود که در دوره ابتدايي انجام مي‌شود و حالا به پايه‌هاي بالاتر تعميم پيدا مي‌کند. وي در پاسخ به اينکه آيا آخر سال آزمون اينترنتي گرفته خواهد شد يا خير گفت: خير، آزمون اينترنتي هماهنگ گرفته نخواهد شد ولي معلم ها دارند آزمون ها و ارزشيابي‌ها را انجام و تکاليف را از سوي دانش‌آموزان دريافت مي‌کنند. ارزشيابي از فرايند آموزش انجام مي‌شود.