تهران، آماده وقوع زلزله احتمالی

با وجود اينکه مديريت بحران در پايتخت وضعيت نارنجي اعلام کرده‌اند و از مردم خواسته‌اند از پارک کردن خودروها در مسيرهاي اصلي و امدادي خودداري کنند، بسياري از مسئولان بر اين باورند که هنوز خطر رفع نشده و تهراني‌ها بايد آماده ‌باشند، از سوي ديگر تمامي دستگاه‌هاي خدماتي استان تهران تا 48 ساعت آينده در حالت آماده‌باش کامل قرار دارند. علي مرادي، رئيس مرکز لرزه‌نگاري کشوري مي‌گويد: زلزله بامداد جمعه، زلزله اصلي بوده است، البته بايد يک تا دو روز ديگر نيز صبر کنيم، و ممکن است دوباره زلزله بيايد. مرادي در پاسخ به اين سوال که آيا فعاليت گسل مشا تاثيري بر ديگر گسل‌هاي تهران داشته است، خاطرنشان کرد: «خوشبختانه فعاليت گسل مشا تاثيري بر ديگر گسل‌هاي منطقه نداشته است و روند فعاليت آنها کاملا طبيعي است.» از سوي ديگر رضا کرمي، رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران تهران نيز گفته است: «احتمال دارد آماده‌باش مديريت بحران براي زلزله تا سه روز آينده ادامه داشته باشد»، رئيس ستاد بحران شهرداري تهران نيز اعلام کرد که نيروهاي ما تا 3 روز آينده در آماده‌باش کامل قرار دارند. پيروز حناچي، شهردار تهران نيز از آماده‌باش شهرداري تهران درپي وقوع زمين‌لرزه تهران خبرداد و گفت: سوله‌هاي مديريت بحران آماده است اما به‌دليل کرونا، مردم را تشويق به استفاده از آن نمي‌کنيم. همچنين استان‌هاي معين تهران (استان‌هاي مرکزي، قم، سمنان، مازندران و قزوين) در حالت آماده‌باش قرار دارند تا در زمان وقوع شديدتر از زلزله اخير به کمک مردم تهران بيايند. با اين حال اسماعيل نجار، رئيس سازمان مديريت بحران، مي‌گويد: در صورتي که زلزله 7 ريشتري در تهران اتفاق بيفتد بر 2‌ميليون نفر تاثير مستقيم دارد و يک فاجعه بين‌المللي رخ خواهد داد. براي مقابله با زلزله شديد در تهران با تمامي امکانات و تجهيزات، تنها 20‌درصد آمادگي وجود دارد و بايد دعا کنيم زلزل­ه رخ ندهد. سالهاست که به ساخت و سازهاي درست در کشور به خصوص در تهران اشاره مي‌کنيم. بارها اعلام کرده‌ايم که از مصالح استاندارد و مناسب در ساخت ساختمان‌ها استفاده شود و همين موضوع يک اقدام بسيار مهم در پيشگيري از خسارت‌هاي زلزله است. وي همچنين افزود: اگر در تهران زلزله‌اي بيش از 7 ريشتر رخ بدهد، يک فاجعه نه تنها ملي،‌ بلکه بين‌المللي شکل‌ مي‌گيرد.

تجربه مشابه زلزله دو سال قبل

همان‌طور که اشاره شد در زلزله بامداد جمعه 2 کشته و 38 مصدوم برجاي گذاشت و صدها نفر با پرکردن باک خودروهايشان يا از شهر خارج شدند يا شب را در پارک و بوستان‌ها سپري کردند، البته مردم تهران براي دومين بار است که چنين شرايطي را تجربه مي‌کنند و در زلزله 1/5 ريشتري شهرستان ملارد در 29 آذر 1396، نيز در حالي که زمين لرزه خسارت مالي و جاني درپي نداشت، اما به‌دليل فرار مردم هنگام وقوع زلزله يک زن باردار جان خود را از دست داد و 117 نفر نيز مصدوم شدند. در آن شب نيز مردم از خانه‌هاي خود خارج شده و به خيابان‌ها آمدند. در روزهاي قبل از زلزله به‌دليل آلودگي شديد هواي تهران مدارس تعطيل و طرح زوج و فرد از در منازل صورت گرفت، اما به‌دليل زلزله و ترس مردم از وقوع دوباره آن مردم با خودروهاي خود به خيابان‌ها آمده و سعي در خروج از تهران و کرج داشتند که اين امر سبب وقوع ترافيک شديد در تهران و کرج شد. همچنين سخنگوي وقت شرکت ملي پالايش و پخش فرآورده‌هاي نفتي ايران اعلام کرده بود که به‌دليل وقوع زلزله مردم با هجوم به خيابان‌ها توسط خودروهايشان حدود 15‌ميليون ليتر بنزين مصرف کردند و اين امر سبب شدت بيشتر آلودگي هواي تهران بعد از زمين‌لرزه شد. اما سوال اينجاست که چرا مردم تهران تا اين حد از زلزله مي‌ترسند؟‌ به گفته رضا کرمي محمدي، رئيس سازمان پيش‌بيني و مديريت بحران شهرداري تهران، در صورت وقوع زلزله بالاتر از 5/6 ريشتر در تهران قطعا با يک فاجعه مواجه خواهيم شد. کرمي محمدي با اشاره به فعال شدن گسل مشا اظهارکرد: اگر زلزله‌اي 6 ريشتري در تهران رخ دهد، قدرت آن 32 برابر زلزله شب گذشته است و اگر به هفت برسد،‌هزار برابر قدرت دارد و مساله خيلي جدي براي تهران است. با توجه به اينکه احتمال دارد گسل مشا تحرکاتي داشته باشد، منطقي است که همه در حالت آماده‌باش باشند. او در پاسخ به اين سوال که آيا پارک‌ها و بوستان‌هاي پايتخت در شب‌هاي آينده نيز باز خواهند بود گفت: تا 72 ساعت آينده پارک‌ها و بوستان‌هاي پايتخت به‌صورت شبانه‌روزي باز هستند.

پيش‌بيني زلزله تهران

فعاليت گسل مشا که يکي از دو گسل مهم تهران به شمار مي رود شب دلهره آوري را در خاطرات تهراني هاي روزه دار ثبت کرد، هرچند همين گسل حدود 190 سال پيش زلزله هفت ريشتري را هم ايجاد کرده بود. متخصص زلزله‌شناسي در اين رابطه به «آرمان ملي» مي‌گويد: زلزله 1/5 ريشتري بامداد جمعه در استان تهران بار ديگر اين هشدار را به ما داد که بايد بيش از هر زمان ديگري براي مقابله با بحران‌ها، شرايط را مهيا و آمادگي در مقابل زلزله را جدي بگيريم. هنوز سه سال از زلزله کرمانشاه نگذشته و در حالي که بسياري از شهروندان سرپل ذهابي در کانکس زندگي مي‌کنند، حالا اگر به‌اندازه يک منطقه در تهران خراب شود، چند سال طول مي‌کشد که اين خسارت‌ها جبران شود. بهرام عکاشه تصريح کرد: در مهرماه سال 76 شوراي امنيت ملي در نامه‌اي محرمانه از من درخواست کرد که اعلام نمايم وضعيت زلزله‌خيزي کشور و به تبع آن وضع سازه‌هاي بزرگ تهران چگونه است و در پاسخ به اين نامه نوشتم که همه کشور زلزله‌خيز است و تهران به‌عنوان جانماي تاسيسات و محل زندگي افراد مهم کشور بيشتر از ساير شهرها در معرض زلزله قرار دارد و پيشنهاد کردم که منازل مسکوني اين استان بيشتر از هر زمان ديگري در مقابل زلزله مقاوم شود و حتما مديريت بحران براي شهر تهران تشکيل شود و بعد از آن نامه بود که مديريت بحران در پايتخت شکل گرفت و به واسطه وجود گسل‌هاي خطرناک در بخش البرز مياني، مطالعاتي درباره تغيير پايتخت بايد صورت بگيرد. بايد در انتظار زلزله‌هاي 7 و 8 ريشتري در کشور باشيم و با وقوع اين زلزله‌ها نصف شهرها خراب خواهند شد و نصف ديگر آن مورد غارت قرار مي‌گيرند. هر 10 سال يک زلزله هفت ريشتري و در هر سال يک زلزله 5 يا 6 ريشتري در شهرهاي کشور رخ خواهد داد و بايد مديريت بحران اقدامات و برنامه‌ريزي مناسبي در اين زمينه داشته باشد. ما بايد مقاوم‌سازي شهرها و مناطق روستايي را جدي تر از بازسازي آنها بعد از زلزله بگيريم، تا از جان و مال مردم محافظت شود.